عکسهای قدیمی واقعاً قدیمی هستند. رنگشان پریده چون سالهای زیادی از آن گذشته، گوشهشان ساییده چون دستبهدست شدهاند و آن آدمِ جوانِ داخل قاب شاید دیگر جوان نباشد یا اصلاً زنده نباشد. کهنگیِ عکس، اثرِ عبور زمان است.
اما عکسهای بامزهٔ این روزها در اینستاگرام از همان لحظهٔ تولد پیر شده اند. هنوز چند دقیقه از گرفتنشان نگذشته که رنگشان میپرد، نورشان زرد میشود، دانههای تصویر ظاهر میشوند و چهرهای که امروز روبهروی دوربین ایستاده، ناگهان شبیه کسی میشود که باید چهل سال پیش از او عکس گرفته باشند.
این فقط تقلید از یک مُد قدیمی نیست. این عکس ها می گویند ما دیگر منتظر نمیمانیم زمان، عکس را به خاطره تبدیل کند؛ خاطره را از پیش روی عکس مینشانیم.
عکس قدیمی ارزش خاصی دارد چون «باقی مانده» است. از میان هزاران لحظه، این یکی دوام آورده. در آلبومی نگه داشته شده. از خانهای به خانهای رفته و به امروز رسیده است. کهنگیِ آن فقط یک کیفیت بصری نیست؛ گواهِ بقاست.
تصویر دیجیتال چنین سرگذشتی ندارد. به آسانی تولید میشود تکثیر میشود اسکرول میشود و گم میشود. شاید برای همین است که به آن خطوخش، محوشدگی و رنگِ فرسوده اضافه میکنیم. میخواهیم تصویری که هنوز هیچ گذشتهای ندارد، طوری به نظر برسد که انگار از گذشتهای طولانی جان سالم به در برده است. ما به عکسها کهنگی میدهیم تا از «امروز بودن» نجاتشان دهیم.
انگار دیگر صبر نداریم زمان از ما خاطره بسازد. میخواهیم پیشاپیش شبیه چیزی باشیم که روزی کسی از نبودنش دلتنگ خواهد شد.
#جلال_رحمانی
@aaagora
#پاره_فکر
