وقتی «عرق سگی» خبر میشود
مسئله این نیست که نوشیدنی الکلی در ایران گران شده است. مسئله این است که یک رسانه سیاسی به نام ایران اینترنشنال، از میان انبوه نشانههای فروپاشی اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی، دقیقاً همین جزئیات را به «خبر» تبدیل میکند؛ آن هم با صدایی مصنوعی، بیبدن، بیمسئولیت و بیشرم. ما با شکل تازهای از ابتذال رسانهای روبهرو هستیم.ابتذالی که رنج را نه تحلیل میکند، نه حتی روایت؛ بلکه آن را به آیتم مصرفی بدل میسازد.
آنچه این روایت را مبتذل میکند، انتخاب زاویه است. رسانه میتوانست از این قیمت به مسئلهای عمیقتر برسد.چرا جامعهای در بحران، به مواد بیکیفیت و پرخطر پناه میبرد؟ چرا ممنوعیت، بازار مرگبار میسازد؟ چرا اقتصاد سیاه، بدن شهروند را به میدان خطر تبدیل میکند؟ اما بهجای این پرسشها، خبر به سطح شوک، خنده، کنجکاوی و مصرف نزول میکند.
ایران اینترنشنال در چنین لحظهای فقط یک خبر منتشر نمیکند؛ ذائقه تولید میکند. ذائقهای که میخواهد ایران را نه بهمثابه یک جامعه زخمی و پیچیده، بلکه بهمثابه مجموعهای از سوژههای قابلتماشا عرضه کند. شهروندی که مینالد، هوش مصنوعی که میخواند، مخاطبی که میخندد یا تعجب میکند، و چرخهای که چند دقیقه بعد سراغ فاجعه بعدی میرود. این همان منطق پلتفرمیِ خبر است. هر چیز باید قابل کلیپشدن، قابل وایرالشدن و قابل مصرف فوری باشد.
استفاده از صدای هوش مصنوعی نیز اتفاقی حاشیهای نیست. این صدا، استعاره دقیق وضعیت اینترنشنال است. صدایی بدون تن، بدون مسئولیت، بدون لرزش انسانی. رنج واقعی از دهان یک ماشین عبور میکند و به محتوایی بیخطر بدل میشود. انسان حذف میشود، اما شکایتش باقی میماند؛ بدن حذف میشود، اما مصرف رسانهایِ بدن ادامه پیدا میکند.
ابتذال در تبدیل فروپاشی زندگی روزمره به قطعهای برای سرگرمی سیاسی است. جامعهای که زیر فشار تورم، ممنوعیت، اضطراب و بیآیندگی نفس میکشد، به جای تحلیل، به شکل «پیام مخاطب» بستهبندی میشود. فقر، دیگر ساختار نیست؛ سوژه است. ممنوعیت، دیگر مسئله حکمرانی نیست؛ حاشیه جذاب خبر است. شهروند، دیگر حامل تجربه نیست؛ مواد خام تولید محتواست.
این نوع رسانه، با جمهوری اسلامی تفاوت ظاهری دارد، اما در یک نقطه به آن شبیه میشود. هر دو انسان را از پیچیدگی تهی میکنند. جمهوری اسلامی شهروند را به مطیع، مجرم یا دشمن تقلیل میدهد؛ رسانه مبتذل او را به کلیپ، پیام، سوژه خنده یا آیتم خبری. در هر دو حالت، انسان کامل ناپدید میشود.
پرسش این نیست که چرا قیمت «عرق سگی» خبر شده است. پرسش این است که چه نوع رسانهای از ویرانی اجتماعی فقط تکههایی را انتخاب میکند که بیشترین تحریک و کمترین اندیشه را تولید کنند؟
ابتذال رسانهای یعنی همین: وقتی جامعه در حال فروریختن است، اما رسانه فقط دنبال زاویهای است که بهتر کلیک بخورد.
@aaagora
#جلال_رحمانی
41
25
23
22
16
14
5
3
2
1
1May 15, 2026 2.8K 12
