Атлянтычная мэрыдыянальная цыркуляцыя (AMOC) зьяўляецца ключавой сыстэмай акіянскіх плыняў, якая «абагравае» Эўропу, і яна, імаверна, слабее хутчэй, чым лічылася раней. Да такой высновы прыйшлі навукоўцы, прааналізаваўшы паказьнікі буйкоў у розных частках Атлянтычнага акіяну. Дасьледаваньне паказала, што паслабленьне гэтай сыстэмы адбываецца адразу на некалькіх шыротах, што лічыцца самым пераканаўчым прамым сьведчаньнем яе запаволеньня.
AMOC працуе паводле прынцыпу гіганцкай «канвэернай стужкі»: яна пераносіць цёплую салёную ваду з Мэксыканскага заліва на поўнач Атлянтыкі. Дзякуючы гэтаму клімат у Заходняй Эўропе значна мякчэйшы, чым у рэгіёнах на той жа шыраце, напрыклад у Канадзе. Астуджаная вада становіцца больш шчыльнай, апускаецца на глыбіню й вяртаецца на поўдзень уздоўж акіянскага дна. Любое парушэньне гэтага цыклу можа мець сурʼёзныя наступствы для клімату.
Доўгі час дасьледчыкі абапіраліся пераважна на мадэлі і ўскосныя зьвесткі, якія паказвалі, што зь сярэдзіны ХХ стагодзьдзя цыркуляцыя магла аслабнуць прыкладна на 15%. Аднак прамыя вымярэньні праводзяцца толькі каля двух дзесяцігодзьдзяў. Новыя паказьнікі з сыстэмы назіраньняў RAPID—MOCHA, усталяванай паміж Багамамі і Канарскімі астравамі, дазволілі больш дакладна ацаніць зьмены. Яны сьведчаць, што з 2004 па 2023 год AMOC аслабла прыкладна на 10%, а хуткасьць плыняў штогод зьніжаецца прыкладна на 90 тысяч кубічных мэтраў вады за сэкунду.
Каб паменшыць няпэўнасьць, навукоўцы таксама прааналізавалі зьмены ціску ў іншых пунктах заходняй Атлянтыкі: каля Карыбскіх астравоў, усходняга ўзьбярэжжа ЗША і Новай Шатляндыі. Усе гэтыя факты пацьвердзілі адзіную карціну: цыркуляцыя слабее адразу на некалькіх шыротах. Дасьледчыкі мяркуюць, што гэта адпавядае гіпотэзе, паводле якой прэсная вада ад таяньня ледавікоў Грэнляндыі разбаўляе салёную ваду й перашкаджае ёй апускацца на глыбіню. Гэта зьяўляецца крытычным момантам, бо менавіта такі спуск вады забясьпечвае працу AMOC.
Пакуль незразумела, ці набліжаецца сыстэма да «пункту незвароту», але зафіксаваныя тэндэнцыі выклікаюць занепакоенасьць. Рэзкае аслабленьне альбо спыненьне атлянтычных цыркуляцый можа прывесьці да значнага пахаладаньня ў Эўропе, а таксама парушыць мусонныя сыстэмы Афрыкі і Азіі. Таму навукоўцы падкрэсьліваюць неабходнасьць далейшых назіраньняў, каб высьветліць, як далёка тут крытычная мяжа.
