شامی برای مردن
در اپیزودی از فیلم The Life of Chuck, وقتی جهان فرد به پایان می رسد در دقایق پایانی دوان دوان خودش را می رساند کنار کسی که دوست دارد و در کنار او نجواکنان ستاره های آسمان را که رو به خاموشی ست تماشا می کند. یکی یکی تا تاریکیِ آخرین ستاره. تا پیروزیِ تاریکی مطلق. تا زمانی که تاریکی از آخرین در، از دریچه چشم، وارد می شود.
در فیلم Don't Look up، وقتی که جهان دارد با برخورد یک شهابسنگ به پایان می رسد رفتار کماکان مشابهی از گونه انسان به نمایش گذاشته می شود. همه در انتها دور هم جمع می شوند تا در کنار هم شام بخورند. شامی برای مردن. گویا این غالبن رفتاری است که گونه انسان در انتها، در اضطراب پایان، وقتی دست هاش خالی است و کاری از دستش بر نمی آید انجام می دهد. مرگ دورهمی. یعنی اضطراب مرگ هم در حضور دیگری کاهش می یابد. شخصیت های فیلم، سر میز شامی در انتهای زمان جمع می شوند و نجوا می کنند.
شبیه کاری که ایرانیان باستان می کردند در شب یلدا. امشب طولانی ترین تاریکی سال است. دیو تاریکی و سیاهی با روشنایی می جنگد و احتمال دارد که خورشید فردا را نبینیم. "اصل یکنواختی طبیعت" نه اصل است و نه تضمینی دارد! کسی چه می داند شاید این بار تاریکی برنده شود. امشب "میتر" متولد می شود. یا شاید هم نه. شاید در نطفه می میرد. چه کاری از دست ما بر می آید؟ شامی برای مردن. دورهمی ای که در آن غرق خوراکی های رنگارنگ و جادوی شعر و قصه می شویم تا با نجوایی شاعرانه اضطراب فردا را فراموش یا بر آن غلبه کنیم. "اضطراب فردا"، چیزی که تا به امروز هم گویی جزیی از تقدیر جغرافیایی ما بوده و بدتر شده که بهتر نه. قصه می گوییم و پایان احتمالی جهان را جشن می گیریم. گویی مدرنیته برای این اخلاقِ گونه انسان بدیل جدیدی نداشته و چیزی را تغییر نداده است.
وقتی اضطرابِ فردا امروزمان را آغشته کرده و ترس از اوضاع تمامی راه های اندیشه را مسدود، امیدوارم هنوز این تبحر اجدادی مان را از یاد نبرده باشیم. در سخت ترین شب ها باید شامی تدارک دید. ولو شامی برای مردن.
پ.ن. نیچه می گفت آنچه مرا نکشد قوی ترم می کند ولی اگر از نیچه بدبین تر باشم باید گفت، آنچه مرا نکشد مرا برای چیزی قوی تر باقی می گذارد تا بکشدم.
پ.ن.۲. از نجوای آخر فیلمِ Don't Look up:
"..Through these dark times..
May we face whatever is to come, together...,
With courage and open hearts..."
4
4
2December 21, 2025 388 5
