🌱
خودباوری واژگانی
هوشواره
واژهسازی بومی در فارسی، همواره با تمسخر روشنفکران مواجه بوده است. اما تاریخ نشان داده که همین واژگان (پرونده، پیامک، ماهواره، دادگستری، شهرداری، بهداری، دانشکده، دانشگاه...)، پس از مدتی چنان در زبان جا میافتد که اصل بیگانه (دوسیه، اساماس، قمر مصنوعی، عدلیه، بلدیه، صحیه، فوکولیته، یونیورسیته...) به کلی فراموش میشود.
صادق هدایت و همعصرانش، در ابتدا چنین واژگانی را مسخره میکردند؛ اما امروز همان واژگان جزو بدیهیترین کلماتِ فارسیاند. پروفسور هشترودی با پیشنهادِ «ماهواره» به جای «قمر مصنوعی»، نشان داد که نقد منطقی زبانی، بهتر از تمسخر احساسی است.
امروزه نیز «هوشواره» در برابر «هوش مصنوعی»، نه یک لطیفه، بلکه یک پیشنهادِ بومی کاملاً منطبق با سنت واژهسازی فارسی است.
اگر نهادهای متولی (فرهنگستان، رسانهها، آموزش و پرورش) آن را جدی بگیرند؛ در چند سال آینده، «هوش مصنوعی» هم همان سرنوشت «قمر مصنوعی» را پیدا خواهد کرد.
روشنفکری ایرانی، از خودکمبینی زبانی دست بردارد و پیش از آنکه تاریخ دوباره او را به تماشا بنشاند، به احترام زبان خود بایستد.
@midhistot
7
1August 21, 2026 135 2
