🌱
آسیب فرهنگی-تاریخی
چرا مردم به جای «چشم اسفندیار» از «پاشنۀ آشیل» استفاده میکنند؟
داستان آشیل در ادبیات غرب (و به تبع آن، سینما و رسانههای جهانی) بسیار پررنگتر از اسفندیار بازنمایی شده است. بسیاری از مترجمان و رسانهها، اصطلاح «آشیل» را معادل «نقطهضعف» گرفتند و بدون توجه به ظرافتهای استورۀ ایرانی، آن را جایگزین کردند.
اشکال اصلی، خودباختگی صرف نیست؛ بلکه تنبلیِ ترجمه و بازاریابی فرهنگی است. رسانهها به جای معادلیابی درست، اصطلاحات بیگانه را قرض میگیرند، چون مصرفکنندۀ امروز با آن آشناست. این یک تهدید برای گنجینۀ زبانی است، نه فقط جایگزینی یک کلمه؛ و بدینگونه لایههای معنایی و تاریخ پشت آن حذف میشود.
وظیفۀ رسانه و مطبوعات، «دوزبانگی هوشمندانه» است؛ یعنی اول اصطلاح ایرانی را بیاورند، سپس در کمانک معادل خارجی آن را توضیح دهند.
به قول سعدی «هر چه از مبدأ قربت یابد، حلاوتش افزون است»؛ متأسفانه ما امروز شیرینی «چشم اسفندیار» را فدای آشنایی «پاشنۀ آشیل» کردهایم.
@midhistor
2September 3, 2026 30
