🌱
مضرات چندخدایی!
یکتاپرستی یک ارزش ذاتی برای سنجش اصالت دین نیست، بلکه پدیدهای تاریخی است که در مرحلهای خاص از تحول جوامع پدیدار شده است.
در بیشتر تمدنها، از ایران و مصر تا میانرودان و هند، نظامهای چندخدایی، قرنها چارچوب رسمی اندیشۀ دینی بود و با پیچیدهترین دستاوردهای نجومی و فلسفی همراه گردید.
یکتاپرستی انحصاری، به معنای نفی وجود خدایان دیگر، نه یک تکامل بدیهی، بلکه انقلابی الهیاتی و متأخر بود.
در ایران، گاهان زرتشت بر اهورامزدا تمرکز یافت، اما یشتها به ستایش ایزدانی مانند مهر و آناهیتا ادامه داد و در دورۀ ساسانی نوعی چندخدایی سازمانیافته تداوم یافت.
در یهودیت نیز یکتاپرستی انحصاری، تنها پس از تبعید به بابل و در پاسخ به فشارهای سیاسی و هویتی شکل گرفت.
بنابراین یکتاپرستی را باید یک انتخاب ممتنع در بستر تاریخی خاص دانست، نه نشانۀ برتری فکری یا معنوی.
در دوران معاصر، تلاش برای یکتاپرست جلوه دادن خود یا نیاکان، بیشتر برآمده از ارزشگذاریهای جهان نوین است که یکتاپرستی را با عقلانیت یا خلوص هممعنا میگیرد.
در نتیجه، یکتاپرستشماری نیاکان، به خودی خود، هیچ امتیاز واقعی را اثبات نمیکند.
@midhistor
6August 31, 2026 70 2
