ابراهیم است و مردانی از امتم را خواهند آورد و آنها را به سمت جهنم خواهند کشاند. می گویم: پروردگارا اینها یاران من هستند. گفته می شود: تو نمی دانی که بعد از تو چه چیزهایی در دین ایجاد کردند پس همانگونه که بنده صالح (عیسی) گفت می گویم: «و تا زمانی که در میان آنان به سر میبردم، بر [سخنان] آنان گواه بودم؛ و چون مرا [به سوی خویش] برگرفتی، تو خود مراقبشان بودی؛ و تو بر هر چیز گواهی.» گفته می شود: اینها بعد از تو از دین برگشتند و مرتد شدند.» (ص 880 برقم 4625، وصحيح مسلم ص 1147 برقم 2860)
دوم: الله سبحان متعال بزرگترین شاهد و گواه است همانگونه که می فرماید : {قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادةً قُلِ اللهِ شَهِيدٌ بِيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللهِ آلِهَةً أُخْرَى قُل لاَّ أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِّمَّا تُشْرِكُون (19)} [الأنعام] «بگو: گواهى چه كسى از همه برتر است؟ بگو: الله [که] میان من و شما گواه است؛ و این قرآن [از جانب او] بر من وحی شده است تا به وسیلۀ آن به شما و هر کس [این پیام به او] میرسد هشدار دهم. آیا شما به راستی گواهی میدهید که با الله معبودان دیگری هست؟ بگو: من [هرگز به چنین چیزی] گواهی نمیدهم. بگو: یقیناً او تنها معبود یگانه است و من از آنچه [با او] شریک قرار میدهید بیزارم.»
ابن جرير می فرماید: الله متعال آن را برای پیامبرش محمد صلَّى الله عليه وسلَّم اینگونه بیان کرده است: ای محمد به این مشرکان کسانی که دروغ می گویند و پیامبری تو در میان قومت را انکار می کنند بگو : چه شهادتی بزرگتر و عظیم تر است ؟ سپس آنها را آگاه گردان که بزرگترین شهادت ، شهادت الله است که در شهادت او آنچه در شهادت غیر او از مخلوقاتش از غفلت، اشتباه و دروغ رخ می دهد اتفاق نخواهد افتاد. (تفسير ابن جرير 5/ 161).
سوم: الله سبحان متعال بر خودش گواهی می دهد که یکتای تنهاست و بی همتای بی نیازی است که همه به او نیازمند هستند و شریک، وزیر ، همتا و مانندی ندارد و ملائکهی او و اهل علم به آن شهادت می دهند همانگونه که در این فرموده الله آمده: {شَهِدَ اللهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَأُوْلُوا الْعِلْمِ قَآئِمَاً بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيم (18)} [آل عمران] «الله، که برپادارندۀ عدل است، گواهی داده است که معبودی [بهحق] جز او نیست و ملائکه و علما [نیز بر یگانگی و عدالتِ الهی گواهی میدهند]. معبودی [بهحق] جز او نیست [که]شکستناپذیرِ حکیم است.»
این آیه در برگیرنده بزرگترین شهادت از بزرگترین شاهد است.
چهارم: الله متعال بر کارها و گفتار بندگان گواه و شاهد است و آن را روز قیامت هنگام حسابرسی و اقرار وضعیت شان آشکار می کند.
مسلم در صحيحش از انس بن مالك رضی الله عنه روایت میکند: نزد رسول الله صلَّى الله عليه وسلَّم بودیم. خندیدند و فرمود: «هَل تَدرُونَ مِمَّ أَضحَكُ؟» « می دانید چرا خندیدم»؟ ما گفتیم: الله متعال و پیامبرش بهتر میدانند. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:«مِن مُخَاطَبَةِ العَبدِ رَبَّهُ» «من از روش صحبت کردن بنده با پروردگارش خندیدم.» بنده به پروردگارش میگوید: «يَا رَبِّ! أَلَم تُجِرنِي مِنَ الظُّلمِ؟» «پروردگارا! مگر تعهد ندادهای که به من ستم نکنی؟» «يَقُولُ: بَلَى» «الله متعال میفرماید: بلی.» «فَيَقُولُ: فَإِنِّي لَا أُجِيزُ عَلَى نَفسِي إِلَّا شَاهِداً مِنِّي» «بنده میگوید: من بجز خودم، هیچ گواه دیگری را نمیپذیرم» «فَيَقُولُ: كَفَى بِنَفسِكَ اليَومَ عَلَيكَ شَهِيداً، وَبِالكِرَامِ الكَاتِبِينَ شُهُوداً» «الله می فرماید: امروز شهادت خودت بر علیه خودت و ملائکه های بزرگوارِ نویسنده اعمال به عنوان شاهد کفایت می کند.» فرمود: «فَيُختَمُ عَلَى فِيهِ فَيُقَالُ لِأَركَانِهِ: انطِقِي» «در این هنگام، بر دهانش مُهر میزنند و به اعضایش میگویند: صحبت کنید.» فرمود: «فَتَنطِقُ بِأَعمَالِهِ» «پس اعضایش، اعمال او را بازگو میکنند». فرمود: «ثُمَّ يُخَلَّى بَينَهُ وَبَينَ الكَلَامِ» «بعد از آن، او را آزاد می-گذارند تا صحبت کند.» فرمود: «فَيَقُولُ: بُعداً لَكُنَّ وَسُحقاً، فَعَنكُنَّ كُنتُ أُنَاضِلُ» «او به اعضایش میگوید: هلاک و نابود شوید؛ من از شما دفاع میکردم.» (ص1191 برقم 2969).
الله متعال میفرماید: {الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُون (65)} [يس] امروز بر دهانهایشان مُهر مینهیم و دستهایشان با ما سخن میگویند و پاهایشان به آنچه میکردند گواهی میدهند.
2
1July 31, 2026 263 1
