هفته‌ای_که_گذشت والسکا گریزباخ بعد از نه سال با The dreamed adventure… — Awakening!

Awakening!@inthemoodforluv · 2.4K subscribers Open in TelegramOpen

#هفته‌ای_که_گذشت

والسکا گریزباخ بعد از نه سال با The dreamed adventure به کن آمد و برنده جایزه هیات داوران شد. گریزباخ یک بار دیگر فیلمی ساخته که داستانش در بلغارستان می‌گذرد. این بار بر خلاف فیلم قبلش [Western ] از غرب به شرق بلغارستان رفته؛ منطقه مرزی بین ترکیه، یونان و بلغارستان. گذرگاه اتصالی شرق به غرب که روزگاری بخشی از جاده ابریشم بوده. «مرز» در فیلم تنها یک لوکیشن نیست؛ به هر جای فیلم که دقت کنی، مرز خودش را به تو نشان می‌دهد. گریزباخ حتی مرز را در فرم ژانری فیلمش وارد کرده. ژانر فیلم چیزی است بین وسترن، نوار و تریلر مافیایی. فیلم دقیقا روی مرز این ژانرها حرکت می‌کند. آدم‌های فیلم هم انگار در مرز گیر افتاده‌اند. گرفتار در مرز بین گذشته و اکنون. در مرز بلغارستان کمونیستی و بلغارستان به ظاهر سرمایه‌داری. در مرز عشق و نفرت. بخشش و انتقام.
اما برای من فیلم بیش از هرچیز یک وسترن زنانه بود. گریزباخ در مصاحبه با فیلم‌کامنت از علاقه‌اش به وسترن و قهرمانان مرد وسترن در دوران کودکی گفته. و حالا فرصتی پیش آمده تا وسترنی بسازد که قهرمانش نه مردان که یک زن است. وقتی سعید از صحنه خارج می‌شود، وسکا تازه مجال حضور می‌یابد. او دیگر در حاشیه تنها مشغول نظاره نیست. وسکا در هیبت زنی ظهور می‌کند که ناخواسته باید کارهای ناتمام گذشته را تمام کند. درست مثل کابوی خونسرد که با ترس بیگانه است و در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرد که بوی فاجعه می‌دهد. همان کلیشه‌های ژانری. اما گریزباخ دقیقا می‌داند که چه می‌کند. گریزباخ دستت را می‌گیرد و روی همان مرز باریک می‌برد و می‌آورد. درست مثل یک بندباز.
وسکای فیلم باستان‌شناس است و در حال حفاری. ایده شخم زدن گذشته و تناظر آن با حال، قدمتش به خیلی قبل برمی‌گردد. شاید شاخص‌ترین مثالش «سفر به ایتالیا»ی روسلینی باشد. حفاری برای پیدا کردن آثاری از گذشته‌ در تناظر با کاوش در خاطرات جمعی آدم‌ها، رابطه‌ها، خرده حساب‌ها. و اینجاست که گذشته خودش را به رخ می‌کشد. حضور سهمگین گذشته‌ای که هیچ‌وقت تمام نشده. مرز بین گذشته و حال مبهم است. انگار که گذشته این آدم‌ها در حال تکرار است. وسکا گذشته‌اش را در ماریا می‌بیند. همان مختصات آشنا. همان اشتباهات و همان تمناها. فیلم نیازی به فلش‌بک ندارد. چرا که حال همان گذشته است. نسل عوض شده. بلوک شرق از هم پاشیده. اما برای این مردم چیزی تغییر نکرده. فروپاشی کمونیسم رویایی با خودش آورد که چندان طول نکشید. این آدم‌ها در مرز خوشبختی ماندند. رویای آزادی، رویای ثروت، رویای خوشبختی. اما در مرز رویا/واقعیت گیر کردند. چرا که رهایی از مرز ممکن نیست.
گریزباخ سعی نمی‌کند همه چیز را بشکافد. او به تماشاگر توضیح نمی‌دهد. مناسبات آدم‌ها، آنچه بین آنها گذشته، دلیل‌ها و مدلول‌ها، ناپدید شدن و پیدا شدن‌ها، همه چیز، در پرده ابهام می‌ماند. سرنخ‌ها در فیلم گذاشته شده، باقی به عهده تماشاگر است. اینکه سعید یک «پاموک» است [اقلیت مسلمان سنی ساکن بلغارستان] یا Revival process [آسمیله کردن اقلیت مسلمان بلغار در اواخر دهه هشتاد میلادی] چه نقشی در این جغرافیا داشته، شاید در وهله اول بی‌اهمیت به نظر برسند اما نقش کلیدی در تاریخچه این آدم‌ها دارد. [جالب آنکه یکی از تصاویری که در ذهنم از کودکی حک شده تیتری بود که در یک شماره از کیهان ورزشی در میانه دهه ۶٠ شمسی درباره مسابقات جهانی وزنه‌برداری دیدم. تیتر این بود: نعیم شد نائوم، حسن شد آسن ،حسین شد یوسن. اشاره‌ای بود به تغییر نام نعیم سلیمان‌اغلو وزنه‌بردار شهیر بلغاری که به اجبار نائوم شالمانوف شد و بعدتر بعد از پناهندگی به ترکیه اسمش را پس گرفت. حالا می‌فهمم که جریان از چه قرار بوده].
اگر سینمای با ریتم کند و فضای مستندگونه اذیت‌تان نمی‌کند تماشای فیلم را از دست ندهید [البته در جریان باشید که هنوز نسخه دیجیتال فیلم منتشر نشده است].

فیلم The wizard of Kremlin «آسایاس» در مورد چگونگی به قدرت رسیدن پوتین در روسیه است. آسایاس از خلال یک روایت نیمه واقعی [و یک راوی خیالی] سعی می کند پشت پرده‌ی فضای سیاسی حاکم بر خاستگاه کمونیسم را به تصویر کشد. فیلم‌هایی که بار اصلی روایت‌شان را نریشن بر دوش می کشد، برای من چندان جذاب نیستند. این فیلم هم از این قاعده مستثنی نیست. تمام تلاش «جود لا» برای ارائه تصویری شبیه به پوتین، به هدر رفته. اینکه پوتین و همه‌ی مقامات دولتی روسیه به انگلیسی حرف بزنند، در تمام طول فیلم من را اذیت کرد. به این ترتیب تمام دقتی که برای بازسازی موقعیت‌های واقعی با کیفیت تصویرهای خبری دهه هشتاد و نود میلادی به کار گرفته شده، ابتر مانده است. به نظر ساختار فیلم جوری طراحی شده تا مخاطب غربی، بدون نیاز به زیرنویس، بتواند در کمتر از سه ساعت با ساختار قدرت در روسیه آشنا شود. اما جذاب‌ترین بخش فیلم برای من چیزی نبود جز نمایش امید بربادرفته ابتدای دهه نود میلادی.👇🏻