متن شماره ۴۰
عنوان مقاله «از جنوب جهانی تا صحنه حقوق بشر: مطالعهای درباره طنین جهانی چارچوبها با مقایسه جنبش زن، زندگی، آزادی و آبان خونین در ایران» است. نویسنده مقاله دانیال وهابلی است؛ جامعهشناس سیاسی ایرانی و دانشجوی دکتری در دانشگاه استونی بروک، در دپارتمان جامعهشناسی و مؤسسه علوم محاسباتی پیشرفته. نکته اصلی مقاله این است که جنبشهای اجتماعی در جنوب جهانی بهطور برابر توجه بینالمللی دریافت نمیکنند. وهابلی استدلال میکند که جامعه مدنی جهانی، رسانههای بینالمللی، سازمانهای حقوق بشری و دولتهای غربی بیشتر جنبشهایی را برجسته میکنند که با روایتهای مسلط جهانی درباره حقوق بشر هماهنگ باشند. او در این مقاله استقبال بینالمللی از جنبش زن، زندگی، آزادی در ایران را با دیدهشدن بسیار محدودتر جنبش آبان خونین مقایسه میکند.
مقاله توضیح میدهد که جنبش زن، زندگی، آزادی فقط به این دلیل در سطح جهانی قدرتمند نشد که در داخل ایران بزرگتر یا مهمتر بود، بلکه چون به شکلی فهم و بازنمایی شد که با گفتمان جهانی حقوق بشر بسیار خوب هماهنگ بود. مرگ مهسا امینی، مسئله حجاب اجباری، خشونت پلیس، حق زنان بر بدن خود، و شعار «زن، زندگی، آزادی» باعث شد این جنبش برای مخاطبان بینالمللی قابل فهم، عاطفی و اثرگذار باشد. به گفته وهابلی، کنشگران جهانی توانستند این جنبش را بهراحتی بهعنوان مسئلهای مربوط به حقوق زنان و حقوق بشر معرفی کنند، و همین باعث شد توجه رسانههای بینالمللی، سازمانهای حقوق بشری، دولتهای خارجی و مردم عادی در سراسر جهان به آن جلب شود.
در مقابل، آبان خونین که پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین در سال ۲۰۱۹ آغاز شد، بیشتر بهعنوان یک اعتراض اقتصادی یا خیزش ضدحکومتی بازنمایی شد. با اینکه این جنبش نیز با سرکوب شدید دولتی، کشتهشدن معترضان، قطع اینترنت و خشم انقلابی همراه بود، اما به همان آسانی در قالبهای مسلط جهانی حقوق بشر قرار نگرفت. استدلال وهابلی این نیست که آبان خونین اهمیت کمتری داشت، بلکه میگوید حقوق اقتصادی و مبارزات طبقاتی در جامعه مدنی جهانی کمتر از حقوق زنان اولویت پیدا میکنند. به همین دلیل، آبان خونین مانند زن، زندگی، آزادی به یک مسئله بزرگ جهانی در حوزه حقوق بشر تبدیل نشد.
بنابراین مقاله نشان میدهد که توجه بینالمللی امری خنثی و بیطرف نیست؛ بلکه توسط سلسلهمراتب جهانی، سوگیری رسانهای، و نوعی از رنج و سرکوب شکل میگیرد که بازیگران قدرتمند جهانی آمادگی بیشتری برای بهرسمیتشناختن آن دارند.
3
2June 10, 2026 646 7
