Channels

Top 100 Trending New

Categories

Crypto Gaming News Entertainment Music Sports Tech Gambling Bots and mini apps Finance Business Education Lifestyle Health Travel Auto Fashion Jobs Dating Deals and shopping

Stickers

Stickers Emoji Themes Wallpapers

Bots Gifts Tools

Currency

$ USD ₽ RUB € EUR ₴ UAH ₸ KZT ₺ TRY zł PLN ₪ ILS AED AED R$ BRL Rp IDR RM MYR ¥ JPY ₩ KRW CN¥ CNY

Theme

Português (Brasil)

Bahasa Indonesia

Беларуская

Українська

Channels Categories Stickers Bots Gifts Tools

Premium Wiki Glossary Legal

Notifications Settings Log in

واردات و دیگر: پست #1548 — TG.ME

واردات و دیگر@Varedat_digar · 382 subscribers Open in TelegramOpen

t.me/Varedat_digar/1548

September 3, 2026 236 21 2

More from this channel

اما برگردیم به موضوع صورت پرسش. اساساً چه شد که این پرسش به صورت یک دغدغه و به آن صورت که با آن آشنا هستیم پاسخ داده شد؟ به طور قاطعانه این پرسش را پروژه‌ی ناسیونالیسم مدرن در سر ما انداخته. به‌طور کلی زبان یکی از مهم‌ترین مقوله‌های ایده‌ی ساختن یک هویت‌ ملی یکدست و مدرن توسط ناسیونالیسم است و همین امر موجب نیازمندی یک روایت تاسیس و مرزگذاری هویتی خواهد شد. برای ساختن این هویت، از طریق زبان، پروژه ناسیونالیسم نیازمند برساخت یک دیگری هویتی از طریق بازخوانی و گاه دستکاری تاریخی از برای اقتضای حال است. شکل‌گیری این امر خود نیازمند برساخت و برجسته‌سازی دیگری‌ای خواهد بود که بتواند جرقه مسئله‌ی دیالتیکی تاریخی را روشن کند. پروژه‌ی ناسیونالیسم ایرانی، به سراغ گذشته‌ای دور در قرن هفتم می‌رود تا دیالکتیک خود را با عوامل خارجی خود یعنی حوادث قرن هفتم میلادی مطرح کند. دست گذاشتن روی مفهوم زبان یکی از اساسی‌ترین ایده‌های ناسیونالیسم است؛ چرا که زبان می‌تواند به عنوان نشانه‌ای از استمرار یک «ما» در طول تاریخ مورد استفاده قرار گیرد. در اینجا ناسیونالیسم ایرانی، از یک امر طبیعی یعنی تدوام زبان فارسی مسئله‌سازی می‌کند تا بتواند یک واقعیت تاریخی را به یک امر دیالکتیکی تبدیل کند. پس با این صورت‌بندی، دور از ذهن نخواهد بود که از این مسائل دغدغه‌‌‌‌مندی تاریخی ندارد و در راستای یک امر معرفت‌شناسی از برای کارکرد قدرت جدید و اشاعه‌ی آن حرکت می‌کنند. «۳» 239·Sep 3 توجیه دیگری که در نگاه نخست بسیار قانع‌کننده به نظر می‌رسد، از زبان دین می‌رسد. زبان قرآن، مناسک و بخش مهمی از احکام، عربی است؛ پس ظاهراً می‌توان انتظار داشت که در طی چند نسل، زبان دین به زبان عمومی جامعه نیز تبدیل شود. این گزاره در نگاه نخست منطقی به نظر می‌رسد. اما درست همین‌جا باید میان عربی‌شدن و اسلامی‌شدن تمایز نهاد. اسلام می‌توانست یک جامعه را از نظر دینی دگرگون کند، بدون آنکه زبان مادری آن جامعه را نیز عوض کند. اگر چنین بود، باید تقریباً همه‌ی مسلمانان جهان عربی‌زبان می‌بودند؛ حال آنکه در سراسر تاریخ، اسلام بارها از مرزهای جغرافیایی و زبانی عرب عبور کرده است. برای فهم این مسئله کافی است به تاریخ ادیان دیگر نگاه کنیم. در تاریخ، بارها با جوامعی مواجه می‌شویم که زبان مقدس یا زبان آیینی دینشان با زبان مادری و زبان عمومی مردم یکی نبوده است. شاید روشن‌ترین نمونه، مسیحیت اروپای غربی باشد. پس از گسترش مسیحیت، لاتین به زبان رسمی کلیسا و الهیات تبدیل شد، اما زبان‌های‌ بومی اروپا همچنان در کنار آن قرار داشتند. نکته‌ی مهم این است که زبان‌های اروپایی نه تنها در کنار لاتین به حیات خود ادامه دادند، بلکه بخش عظیمی از واژگان لاتینی و یونانی را نیز وارد خود کردند. زبان انگلیسی امروز مملو از عناصر لاتینی و یونانی است، اما هیچ زبان‌شناسی از این واقعیت نتیجه نمی‌گیرد که انگلیسی در نتیجه‌ی مسیحی‌شدن اروپا لاتین شده است. ( این تغییرات را داریوش آشوری ذیل گسترش پتانسیل زبان‌های اروپایی در عصر روشنگری عنوان کرده است). همین تمایز در نسبت میان فارسی و عربی نیز ضروری است. فارسی پس از اسلام، درست مانند بسیاری از زبان‌های اروپایی در نسبت با لاتین، وارد تماس عمیق با زبان دینی و علمی جدید شد. عربی زبان قرآن و بخش بزرگی از سنت دینی و علمی بود؛ اما فارسی، زبان زندگی اجتماعی باقی ماند. افسانه‌ی بعدی به نقش شاعران مربوط می‌شود. در برخی از روایت‌های ملی‌گرایانه، شاعران قرون نخست هجری –به ویژه فردوسی– همچون سربازانی شجاع تصویر می‌شوند که خطر نابودی زبان را احساس کردند؛ گویی زبان فارسی در محاصره بوده است؛ و آنان با سلحشوری خود مانع این فرآیند شدند. اصولا برای امکان پدید آمدن چنین متونی باید محیط زبان کاملا مساعد باشد تا آثار بتوانند در آن قابل فهم و گردش‌پذیر باشند. یعنی شبکه‌ای از گویشوران، مخاطبان، سنت‌های روایی و ادبی امکان انتقال بین‌نسلی آن را پشتیبانی کنند. وجود آثار یک زبان، پیش از آنکه عامل بقای زبان باشد، محصول زنده‌بودن و بازتولید اجتماعی زبان است. از این منظر، فردوسی را بهتر است محصول یک اکولوژی زبانی مساعد بدانیم. او بر بستری ایستاده بود که فارسی در آن هنوز امکان تولید معنا، روایت، ارتباط و انتقال داشت. البته این نکته نیز باید در نظر گرفته شود که پس از شکل‌گیری این محیط زبانی و ادبی مساعد، آثاری همچون شاهنامه‌ فردوسی خود به عاملی مهم در تداوم و بازتولید آن بدل شدند. شاهنامه با تثبیت و انتقال حجم عظیمی از واژگان، ترکیبات، ساخت‌های نحوی و امکانات بیانی فارسی، در حافظه‌ی تاریخی و ادبی زبان گنجانده شد و این میراث را به نسل‌های بعد منتقل کرد. اما باید میان شرایط امکان پیدایش چنین اثری و نقش آن در تداوم زبان پس از پیدایش تفاوت گذاشت. یکی دیگر از توجیهاتی که گاه برای احتمال عربی‌شدن فارسی مطرح می‌شود، مقدار حجم واژگان عربی در فارسی است؛ به‌ویژه در متون علمی، فلسفی، دینی و اداری سده‌های میانه. در نگاه اول، از این واقعیت می‌تواند چنین به نظر برسد که فارسی در نتیجه‌ی تماس با عربی، آن‌چنان تحت تأثیر قرار گرفته که گویی در مسیر تبدیل‌شدن به عربی بوده است. اما اینجا نیز باید میان تأثیر زبانی و تغییر زبان تمایز گذاشت. زبان‌ها می‌توانند بخش بزرگی از واژگان خود را از زبان دیگری وام بگیرند، بدون آنکه ساختار بنیادی یا هویت زبانی خود را از دست بدهند. در زبان‌شناسی، این پدیده را در چارچوب وام‌گیری واژگانی (lexical borrowing) بررسی می‌کنند. همان‌طور که قبلا بیان شد یک جامعه می‌تواند واژگان گسترده‌ای از زبان دیگری بگیرد، اما همچنان زبان خود را حفظ کند؛ زیرا زبان فقط مجموعه‌ای از واژه‌ها نیست، زبان یک نظام است. «۲» 220·Sep 3 پاسخ به یک پرسش: چرا ما عربی‌ زبان نشدیم؟ این پرسش را بارها شنیده‌ایم، بی‌آنکه شاید خود پرسش را به اندازه‌ی پاسخ آن جدی گرفته باشیم و حتا پرسش را بالعکس از خود پرسیده باشیم: اساساً چرا عربی باید زبان ما می‌شد؟ اصولاً تغلب و چیرگی یک زبان بر زبان دیگر (یا به اصطلاح language shift)، امر معمول و فراگیری نیست. زبان بر اثر فراخور طبیعی و مقتضایات اجتماعی و تاریخی در یک شبکه‌ شکل می‌گیرد که باهم‌شاخه‌هایش ارتباط دارد. چیرگی یک زبان بر زبان دیگر در یک غیر‌هم شبکه‌اش یعنی غلبه‌یافتن یک زبان از یک خانواده زبانی بر زبانی از خانواده‌ای کاملاً متفاوت. زیرساز‌های فرهنگی، زبانی و تاریخی مردمانی که هزاران سال در یک شاخه زبانی اندیشیده و زیسته‌اند، باعث ایجاد یک مقاومت ساختاری خواهد شد. اما باید خاطر نشان کرد که پذیرش تبادل، وام‌گیری و تاثیر پذیری متقابل میان دو زبان از دو خانواده‌ی کاملاً متفاوت نه تنها امکان‌پذیر است، بلکه یکی از طبیعی‌ترین و فراگیرترین پدیده‌ها در تاریخ زبان‌شناسی محسوب می‌شود. آنچه ناممکن دانسته می‌شود تغییر زبان یا جایگزینی تمام لایه‌های زبانی با زبانی دیگر در سطح عمومی است. همچنین وجود حوزه‌های زبانی متفاوت در یک جغرافیای به نسبت مشترک امری کاملاً طبیعی‌ست. پیش‌فرض تهاجم نظامی و سلطه‌ی سیاسی به هیچ‌وجه نمی‌تواند دلیلی قانع‌کننده برای شکست مقاومت ساختاری و دگرگونی پیوندهای زبانی باشد. هیچ دستگاه حاکمه‌ای در قرون وسطا نمی‌توانست چنین تغییر عظیمی را صرفاً به اتکای قدرت خودش به انجام برساند؛ ضمن اینکه دلیلی هم برای انجام این کار وجود ندارد. اصولاً حکومت‌های بزرگی که حوزه‌های زبانی و جغرافیایی مختلفی را زیر فرمان خود دارند چنین تغییری را عامدانه رقم نخواهند زد. اما پرسش دیگری در این بین بوجود خواهد آمد: چرا در خلافت اسلامی، سرزمین‌های غربی و شمال آفریقا معرب شدند؟ دلایل بسیارند. سرزمین‌های غربی خلافت، پیش از سیطره‌ی مسلمانان نیز اکثراً سامی زبان بودند. سالها زمامداری بیزانس و یونانیان بر این مناطق، زبان تود‌ه‌های مردم را که عمدتاً سامی و آفروآسیایی بود تغییر نداده بود. آرامی و شاخه‌های گوناگون آن در شام و مناطقی از بین‌النهرین و قبطی در مصر از مهم‌ترین زبان‌های این حوزه بودند. یونانی و لاتین اگرچه زبان حکومت و یا نخبگان بودند، اما الزماً به زبان زندگی روزمره بقیه‌ی طبقات تبدیل نشدند. پس اگر زبان را تنها تابع قدرت سیاسی ندانیم، باید توضیح دهیم چرا عربی در سده‌های بعد توانست در بخش‌هایی از همان قلمرو به زبان غالب بدل شود و به اصطلاح آن سرزمین‌ها را معرب کند. پاسخ را باید در خود ساختار تماس زبانی و شرایط اجتماعی جست‌وجو کرد. عربی هنگامی وارد این سرزمین‌ها شد، که با محیط‌هایی مواجه بود که از لحاظ تاریخی و تبارشناختی، در موارد مهمی به حوزه‌ی سامی نزدیک‌تر بودند. از این جهت، پتانسیل اجتماعی و زبانیِ عربی برای جانشینی زبان‌های بومی در غرب خلافت بیش از وضعیتی بود که عربی در برابر زبان‌های ایرانی شرق خلافت با آن مواجه شد. از سوی دیگر مهاجرت گسترده اعراب از شبه‌ جزیره به سمت غرب بیشتر از شرق بود. لشکر‌کشی‌های متعدد دوران اموی و همچنین قرارگیری مراکز سیاسی در سمت غرب از دیگر دلایل است. البته این به معنای آن نیست که زبان‌های هم‌خانواده ذاتاً جای یکدیگر را آسان‌تر می‌گیرند یا اینکه زبان‌های متعلق به خانواده‌های متفاوت اصولاً قادر به جایگزینی یکدیگر نیستند. چنین حکمی با زبان‌شناسی تاریخی سازگار نیست. مقصود آن است که در یک فرایند پیچیده‌ی language shift، نزدیکی زبانی، سابقه‌ی تماس، مهاجرت، ساختارهای جمعیتی و شبکه‌های اجتماعی می‌توانند بر میزان و مسیر جایگزینی اثر بگذارند. در این‌جا باید خاطر نشان کرد که در اینجا مشخص می‌شود روایت‌هایی که این فرایند را به زور و شمشیر تقلیل می‌دهند — مانند برخی تحلیل‌های عبدالحسین زرین‌کوب در دو قرن سکوت که معرب‌شدن مصر را تنها حاصل رفتار آمرانه‌ی حکام می‌داند — تا چه حد ساده‌انگارانه است. «۱» 230·Sep 3 نتایج المپیاد دانشجویی اومده. امید داشتم آزمون رو اواسط شهریور متمرکز توی تهران برگزار کنند که کنار دوستان آزمون بدم و زیارتشون کنم. به بچه‌های المپیاد دانش‌آموزی هم یه سری بزنم و یه تابی بخورم تهران خلاصه. خدا لعنت کنه سنجش رو. آزمون رو مهرماه می‌گیره هیچی، تازه غیرمتمرکز هم می‌گیره هرکسی استان خودش. 😭 اه. فایده‌ای که المپیاد امسال داشت از بین رفت. 299·Sep 2 اگر احیاناً کسی از دوستان خواست برای بنده هدیه‌ای بگیره من به همین یک جلد کتاب راضی‌ام. 🙏 299·Sep 2

An open web layer over public Telegram — search, stats and channel reading right in your browser, no account, no install.

Not affiliated with Telegram FZ-LLC; all data comes from public sources.

Catalog

Top channels Categories Countries Search

Content

Stickers Emoji Gifts Themes Wallpapers

Help

Tools Wiki Glossary Blockchain Safety Premium Advertisers Advertising

© 2026 TG.ME · G.Media network· Updated 09/05/2026 · v0.2.0 · cd00242

Privacy Terms DMCA & complaints Report a violation

Similar channels

دورهٔ ۳۷ المپیاد ادبی465 subscribers

عصبانی نیستم. [۲]144 subscribers

از چیزهای دیگر247 subscribers

دورهٔ ۳۶ المپیاد ادبی484 subscribers

دفترچه یادداشت220 subscribers

یادداشت‌های یک دانشجو264 subscribers

چ‌ِرا123 subscribers

حافظ خوانی - رضا ضیاء7.2K subscribers