Channels

Top 100 Trending New

Categories

Crypto Gaming News Entertainment Music Sports Tech Gambling Bots and mini apps Finance Business Education Lifestyle Health Travel Auto Fashion Jobs Dating Deals and shopping

Stickers

Stickers Emoji Themes Wallpapers

Bots Gifts Tools

Currency

$ USD ₽ RUB € EUR ₴ UAH ₸ KZT ₺ TRY zł PLN ₪ ILS AED AED R$ BRL Rp IDR RM MYR ¥ JPY ₩ KRW CN¥ CNY

Theme

Português (Brasil)

Bahasa Indonesia

Беларуская

Українська

Channels Categories Stickers Bots Gifts Tools

Premium Wiki Glossary Legal

Notifications Settings Log in

🔹️تنیده زِ دل🔹️: post #151 — TG.ME

🔹️تنیده زِ دل🔹️@tanidezedel · 532 subscribers Open in TelegramOpen

t.me/tanidezedel/151

13

4

1

January 28, 2025 1.1K 9

More from this channel

خندۀ خسرو* پیشکش به عاطفه طیّه خسروپرویزِ (حدود ۵۷۰–۶۲۸م) جوان در آغاز پادشاهی با چالش‌هایی بسیار مواجه بود. او که از برابر بهرام چوبین گریخته و به روم پناه برده بود، اینک برای بازپس‌گیری تاج‌وتخت ناچار از امپراتور روم، موریس (۵۳۹–۶۰۲م)، کمک گرفته بود و با سپاهی که بیشتر رومی و تنها اندکی ایرانی بودند، در نواحی غربی دریاچۀ چیچست (ارومیه) با سپاه بهرام چوبین (درگذشتهٔ ۵۹۱م) رویارو شد. در نخستین ساعات جنگ، خسرو که همراه با چند تن از بزرگان رومی و ایرانی بر کوهی بلند به نظارۀ جنگ نشسته بود، بسیار مضطرب و آشفته به نظر می‌رسید. در همین هنگام، سرداری رومی به نامِ کوتِ هزاره، که زوری هم‌سنگ هزار مرد داشت، از لشکر جدا شد و به بالای کوه آمد و به خسرو چنین گفت: «به خسرو چنین گفت کای سرفراز نگه کن بدان بندۀ دیرساز که با او به ایران برآویختی چو او کامران شد، تو بگریختی... کنون تا بیاموزمش کارزار ببیند دل و زور مردانِ کار!» خسروپرویز، به شنیدن این سخنانِ کوت ــکه گریختن او از بهرام را چنان گستاخانه به رویش آورده بودــ و با وجود آنکه غرورش از یاری خواستن از رومیان جریحه‌دار بود، «ورا زان سخن هیچ پاسخ نداد دلش گشت پرخون و لب پر ز باد» سپس نشانی‌های بهرام چوبین را به کوت داد: «که رو پیش آن مرد ابلق‌سوار». کوت بی‌درنگ به میدان تاخت و نزد بهرام رفت. بهرام، با دیدن کوت رومی، تیغ از نیام برکشید و به رسم پهلوانان، با آوردن نام خویش آمادگی خود را برای کارزار به بانگ بلند اعلام کرد. خسرو از بالای کوه نظاره‌گر جنگ تن‌به‌تن کوت و بهرام بود: «چو خسرو چنان دید بر پای خاست از آن کوه‌سر، سر برآورد راست نهاده به کوت و به بهرام چشم دو دیده پر از آب و دل پر ز خشم» نخست کوت نبرد را آغاز کرد و با نیزه به بهرام حمله برد؛ ولی: «چو نیزه نیامد برو کارگر به روی اندرآورد جنگی‌ سپر» حال نوبت بهرام بود که با شمشیر به کوتِ هزارمرد یورش بَرَد: «یکی تیغ زد بر بر و گردنش که تا سینه بُبرید تیره‌تنش» و خسروپرویز، که با تمام وجود رزم بهرام و کوت را دنبال می‌کرد، «چو آواز تیغش به خسرو رسید بخندید کان زخم بهرام دید» نیاطوس، سردار دیگر رومی که همراه خسروپرویز بود، «از آن خندۀ خسرو آمد به خشم». «بدو گفت خسرو: من از کشتنش نخندم همی وز بریده‌تنش چنان دان که هر کس که دارد فسوس هم او یابد از چرخ گردنده کوس! مرا گفت کز بنده بگریختی نبودت هنر تا نیاویختی! از آن بنده بگریختن نیست ننگ که زخمش بدینسان بود روز جنگ!» با اینکه خسروپرویز در توضیح خندۀ خود به قاعدۀ روزگار اشاره می‌کند که ریشخندکننده سرانجام از روزگار زخم می‌خورد، به گمان من این ابیات یکی از دقیق‌ترین لحظه‌های روان‌شناختی شاهنامه را گزارش می‌کنند. خسرو که حقارتِ یاری خواستن از رومیان بر دلش سنگینی می‌کند، با سخنان طعنه‌آمیز کوت، سردار رومی، بیش از پیش رنجیده‌خاطر می‌شود. کوت دقیقاً همان زخمی را بر او می‌زند که خسرو از گریختن در برابر بهرام بر تن و روان دارد: «مرا گفت کز بنده بگریختی/ نبودت هنر تا نیاویختی». اما چند لحظه بعد، شمشیر بهرام همان مردی را از پای درمی‌آورد که خسرو را تحقیر کرده بود. و درست در همین لحظه است که خسرو می‌خندد. شاید این خنده بیش از آنکه خنده‌ای از سر شادیِ مرگ کوت باشد، واکنشی به تغییر ناگهانیِ موقعیت خسرو است. کسی که چند لحظه پیش در برابر سردار رومی در موضع تحقیر و ضعف قرار گرفته بود، اکنون می‌بیند همان مرد به دست بهرام، مردی که خود از برابرش گریخته است، از پای درمی‌آید. آنچه چند لحظه پیش مایۀ شرمساری خسرو بود، اکنون به صحنه‌ای بدل شده است که در آن قدرت و هنر جنگاوریِ بهرام، سردار رومیِ تحقیرکننده را در هم می‌شکند. شاید خندهٔ خسرو از همین وارونگی ناگهانی سرچشمه می‌گیرد: رنج تحقیر او برای لحظه‌ای فروکش می‌کند و جای خود را به احساس آسودگی، و حتی نوعی دست‌مریزاد گفتنِ ناخواسته به بهرام می‌دهد. از این منظر، خندۀ خسرو لحظه‌ای کوتاه از ترمیم غرورِ جریحه‌دارشدۀ اوست؛ غروری که شاید هم غرور شاهی باشد و هم غرور مردی ایرانی که پیروزیِ سرداری ایرانی را بر سرداری رومی می‌بیند. خنده‌ای‌ ناخودآگاه و غریزی. ------------------------------------------------------ * این یادداشت بر پایۀ ابیات ۱۷۰۱ تا ۱۷۵۳ پادشاهی خسروپرویز، دفتر هشتم شاهنامه، تصحیح زنده‌یاد خالقی مطلق نوشته شده است. 1.5K·Aug 24 در زیبایی و نارواییِ «سه تابلوی مریم» (بخش دو از دو) شادی مضاعفِ پدر مریم از صدور فرمان مشروطیت و تولد یگانه‌دخترش، چندان دوام نمی‌آورد. مجلس به توپ بسته می‌شود و استبداد بازمی‌گردد. پیرمرد مدتی فراری و زندانی می‌شود و پس از چند ماه آوارگی، با شنیدن خبر حرکت مشروطه‌خواهان از گیلان و تبریز به سوی تهران، همراه دو پسر جوانش به آنان می‌پیوندد. هر دو پسر او در جنگ مشروطه‌خواهان و استبدادپرستان کشته می‌شوند و او با همۀ داغ و دردی که بر دل دارد، آنان را «فدای آزادی» ‌می‌داند. پس از پیروزی مشروطه، تنها خواست او این است که به سر شغل دیوانی سابق خود بازگردد؛ امّا استبدادیان یک‌شبه رنگ عوض کرده و «مشروطه‌تر» از امثال پدر مریم شده‌اند و او هرچه مراجعه می‌کند، پاسخی جز وعدۀ دروغین «فردا» نمی‌شنود. «سپهدار» در پاسخ به درخواست او می‌نویسد: «هنوز اول عشق است اضطراب مکن تو هم به مطلب خود می‌رسی شتاب مکن ز من اگر شنوی خویش را خراب مکن ز انقلاب تقاضای نان و آب مکن برو ز راه دگر، نان خود نما تأمین!» این سخن برای پدر مریم، بسیار تلخ است. او از انقلاب نه نان و آب خواسته و نه مال و مقام؛ شغل قدیمی خود را طلب کرده و آن را حق خود می‌پنداشته است. پس از آن، مادر مریم نیز از غصه می‌میرد و دختر خود را به او می‌سپارد. پدر داغ‌دیدۀ پابه‌سن گذاشته، با دخترش به شمران می‌آید و به دهقانی مشغول می‌شود و سرانجام همان دختر نیز قربانی هوس‌های جوانی فریبکار می‌شود. راوی پس از شنیدن این سرگذشت تلخ می‌گوید: «کنون که گشت مُبَرهَن به من که حال تو چیست به عمر سِفله، از این بیش اتصال تو چیست؟ دگر ز ماندن در این جهان، خیال تو چیست به قول مردم امروزه، ایدئال تو چیست؟» پس از این پرسش، فضای نمایش ناگهان تغییر می‌کند. پیرمردی که روزگاری برای عدالت و مشروطه جنگیده و دو پسر خود را در آن راه از دست داده است، اکنون ایدئال و آرزوی خود را دیدن روزی می‌بیند که خائنان و رجال فاسد به دار کشیده شوند و زمین از خون آنان رنگین شود: «چه خوب روزی آن روز، روز کشتار است گر آن زمان برسد، مرده‌شوی بسیار است حوالۀ همهٔ این رِجال، بر دار است برای خائن، چوب و طناب در کار است سزای جمله شود داده از یسار و یمین» باور پیرمرد دهقان آن است که «همی نگردد، آباد این محیط خراب اگر نگردد از خون خائنین سیراب گمان مدار که این حرف‌هاست، نقش بر آب یقین بدان تو که تعبیر می‌شود این خواب» و این فقط آرزوی پیرمرد دهقان نیست؛ عشقی در خطاب به فرج‌الله بهرامی (برزگر) می‌گوید: «جناب برزگر! این ایدئال دهقان است نه ایدئال دروغ فلان و بهمان است! ز من هم ار که بپرسی تو، ایدئال، آن است همین مقدمهٔ انقلاب ایران است» و بعد در آخرین بند شعر، می‌گوید خشونت‌طلبی در چنین محیطی طبیعی است: «در این محیط که بس مرده‌شوی دون دارد، وزین قبیل عناصر ز حد فزون دارد، عجب مدار اگر شاعری جنون دارد! به دل همیشه تقاضای «عید خون» دارد! چگونه شرح دهم ایدئال خود به ازین؟» از دید من مهم‌ترین و تلخ‌ترین نکتهٔ «سه تابلوی مریم» در زیبایی و نارواییِ آن است. سه تابلوی مریم به راستی زیبا و اثرگذار است، امّا تقاضای خشونت‌بار پایانی آن، «عید خون»، خردمندانه نیست و نارواست. در سه تابلوی مریم ما با زندگی تلخ پیرمردی آشنا می‌شویم که تمام عمرش را در آرزوی رسیدن به عدالت و آزادی گذرانده و اینک به جایی رسیده است که عدالت را در دیدن روز کشتار و انتقام خونین می‌بیند و شاعر هم این آرزوی خشونت‌بار را تأیید می‌کند و طبیعی (منطقی) می‌داند. البته می‌دانیم که عشقی هرگز چنین روزی را ندید و به فاصلۀ کوتاهی پس از سرودن سه تابلوی مریم، در سی‌سالگی، ترور شد‌. امروز، بیش از صد سال بعد از سرایش این شعر، «سه تابلوی مریم» برای من فقط روایت شکست یک انقلاب یا مرگ تراژیک یک دختر جوان نیست. هم پدر مریم و هم عشقی صد سال پیش مرده‌اند، امّا گویی «فکر» خشونت‌بار ایشان، مسری بوده است: «گرفتم آنکه نباشد مرا، از این پس زیست بماند از من این فکر، پس مرا غم چیست؟ چراکه فکر منِ صدمه‌دیده‌ای، مُسری‌ست چو گشت مُسری فکری، زمانه ول‌کن نیست سر ورا نهد آخر، به روی یک بالین» از نظر پیرمرد دهقان، فکر مُسریِ خشونت، باقی خواهد ماند و درنهایت، این خشونت است که کار را یکسره خواهد کرد. امّا آیا به راستی چنین است؟ آیا جامعه‌ای که عدالت را از راه انتقام و خون‌خواهی می‌جوید، می‌تواند سرانجام به آرامش و عدالت برسد؟ 492·Aug 12 در زیبایی و نارواییِ «سه تابلوی مریم» (بخش نخست از دو) اندکی بیش از صد سال پیش، در مردادماه ۱۳۰۲، فرج‌الله بهرامی در روزنامۀ «شفق سرخ» از اهل قلم خواست «ایدئال» خود را برای ایجاد یک حکومت مرکزی مقتدر به دست «سردار سپه» بیان کنند. از حدود بیست نفر اهل قلمی که به این دعوت پاسخ دادند (امثال سعید نفیسی، ملک‌الشعراء بهار و دیگران)، پاسخ میرزادۀ عشقی بسیار متفاوت بود. او به جای آنکه همچون دیگر نویسندگان در پاسخ یک مقالۀ سیاسی بنویسد، نمایشنامه‌ای منظوم در سه پرده سرود: «سه تابلوی مریم». عشقی پیش از این نیز «کفن سیاه» و «رستاخیز شهریاران ایران» را در قالب نمایشنامۀ منظوم نوشته بود، امّا شاید «سه تابلوی مریم» را بتوان مهم‌ترین تجربۀ او در این شیوه دانست؛ نمایشنامه‌ای که در ظاهر داستان مریم و پدر پیر اوست، اما در پشت این داستان، سرگذشت نسلی از ایرانیان را روایت می‌کند که به مشروطه امیدها بسته بودند و سرانجام سهم‌شان از آن همه امید، جز رنج و سرخوردگی نبود. پردهٔ نخست؛ شب مهتاب نمایش با تصویری زیبا از شمران آغاز می‌شود؛ شمرانی که هنوز روستایی زیباست که تهران آن را نبلعیده است. در شبی بهاری و مهتابی، راوی که پس از طبیعت‌گردی اینک در جایی نشسته و مشغول استراحت و تماشای مهتاب است، دختر شمرانیِ جوانی را می‌بیند که مضطرب و منتظر می‌نماید. کمی بعد جوانی شهری از راه می‌رسد و معلوم می‌شود که دختر در انتظار او بوده است. در تابلوی نخست از سه تابلوی مریم، همه‌چیز از جوانی و شادمانی و امید خبر می‌دهد: «اگرچه قاعدتاً شب سیاهی‌ است پدید خلاف هرشبه، امشب دگر شبی‌ست سپید شما به هرچه که خوب است، ماه می‌گویید بیا که امشب، ماه است و دهر، رنگِ امید به خود گرفته همانا در این شب سیمین» اما در همین شب روشن، اتفاقی می‌افتد که زندگی مریم را برای همیشه تاریک می‌کند. جوان تهرانی با اصرار به او شراب می‌خورانَد و سرانجام او را می‌فریبد. پردۀ نخست در همان فضای شاعرانۀ مهتابی، با هم‌آغوشی دو دلداده، بسته می‌شود. پردهٔ دوم؛ روز مرگ مریم پنج ماه بعد، راوی دوباره برای گردش به شمران می‌رود، امّا این بار شمران فضایی پاییزی و غم‌انگیز دارد.‌ گویی طبیعت پاییزی با سرنوشت مریم هم‌رنگ شده است: «دو ماه رفته ز پاییز و برگ‌ها همه زرد فضای شمران، از بادِ مهرگان، پر گرد هوای «دربند» از قُربِ ماهِ آذر، سرد پس از جوانی، پیری بوَد چه باید کرد؟ بهار سبز به پاییز زرد شد منجر...» راوی در راه پیرزنی را می‌بیند که مردم تهران را نفرین می‌کند. از سخنان او درمی‌یابد که دختر جوان شمرانی، پس از آن شب مهتابی، باردار شده و پسر فریبکار تهرانی او را رها کرده است. مریم سرانجام از شرم پدر خود را کشته و پدر پیرش، برای آنکه ماجرا پنهان بماند، خود، او را غسل داده و کفن کرده و اینک مشغول دفن اوست. مریم، که در پردۀ نخست در آن شب مهتابی همچون تصویری از جوانی و امید بود، اکنون در چنین وضعیتی است: «به یک سفیدکتانی، ز فرق تا به قدم چو تازه‌غنچه بپیچیده پیکرش محکم بکنده‌اند یکی گور و قامت مریم بخفته است در آن تیره‌خوابگاه عدم هنوز سنگ نهشتند روی آن دلبر» راوی برای عرض تسلیت نزد پدر مریم می‌رود و جوان فریبکار را «ننگ بشر» می‌خوانَد؛ امّا پاسخ پیرمرد عجیب است. او می‌گوید در زندگی خود آن‌قدر ناجوانمردی و ظلم دیده که کار این جوان، در برابر آنچه بر او گذشته، چیزی نیست. اینجاست که پردۀ دوم بسته می‌شود و مخاطب همراه راوی، مشتاقانه در انتظار شنیدن سرگذشت پیرمرد دهقان می‌نشیند. پردهٔ سوم؛ سرگذشت پدر مریم و ایدئال او پیرمرد داستان خود را از زمانی آغاز می‌کند که در کرمان کارمند دولت بوده است. حاکم تازه‌وارد کرمان از او درخواستی بی‌شرمانه می‌کند و البته او نمی‌پذیرد. از کار برکنارش می‌کنند و حتی او را کتک می‌زنند. «مرده‌شویی» جانشین او می‌شود و برای جلب رضایت حاکم، همسر و زنان خانواده‌اش را در اختیار او می‌گذارد. مرد شریفِ معزول، پدر مریم، با شنیدن زمزمه‌های عدالت‌خانه و مشروطه، به مشروطه‌خواهان می‌پیوندد. همسرش در پی فقر و مشکلات زندگی می‌میرد و او سرانجام شبانه همراه دو پسرش از کرمان بیرون رانده می‌شود و در سرمای زمستان به نائین می‌رود. مردم مشروطه‌خواه نائین او را پناه می‌دهند. در همان‌جا دوباره ازدواج می‌کند و درست در روزی که فرمان مشروطیت صادر می‌شود، تنها دخترش، مریم، به دنیا می‌آید. این هم‌زمانی در نمایش بی‌معنا نیست. مریم از همان روز تولد با مشروطه پیوند می‌خورد و گویی وجود او تصویری استعاری از سرنوشت آرمان مشروطیت است. 446·Aug 12

هر آن کس که دارد هُش و رای و دین پس از مرگ بر من کند آفرین... 520·Aug 6 برهنه به بستر بی‌كسی مردن تو از يادم نمی‌روی... خاموش به رساترين شيونِ آدمی تو از يادم نمی‌روی... گريبانی برای دريدنِ اين بغضِ بی‌قرار تو از يادم نمی‌روی... سفری ساده از تمام دوستت دارمِ تنهايی تو از يادم نمی‌روی... سوزن‌ريزِ بی‌امانِ باران بر پيچك و ارغوان تو از يادم نمی‌روی... تو، تو با من چه كرده‌ای كه از يادم نمی‌روی؟ سیدعلی صالحی. 894·Jan 24

An open web layer over public Telegram — search, stats and channel reading right in your browser, no account, no install.

Not affiliated with Telegram FZ-LLC; all data comes from public sources.

Catalog

Top channels Categories Countries Search

Content

Stickers Emoji Gifts Themes Wallpapers

Help

Tools Wiki Glossary Blockchain Safety Premium Advertisers Advertising

© 2026 TG.ME · G.Media network· Updated 09/01/2026 · v0.2.0 · c42b1d8

Privacy Terms DMCA & complaints Report a violation

Similar channels

مؤسسۀ فرهنگی بیطرف، شاهرود533 subscribers

ژَرْفــــا🌱455 subscribers

کتاب بهپور395 subscribers

منتخب آگهی جلسات علوم انسانی953 subscribers

درسگفتارهای تاریخ ایران باستان(دژنبشت)505 subscribers

اشارتی به آرامش850 subscribers

جامعه باز ➖THE OPEN SOCIETY1.3K subscribers

کانال دکتر مرضیه محمدزاده2K subscribers