Yaqin Sharqda yangi harbiy-siyosiy konfiguratsiya shakllanmoqda
Eron atrofidagi mojaro davom etayotgan bir paytda Germaniyada AQSh, Isroil va yetti arab davlatining (Saudiya Arabistoni, BAA, Bahrayn, Quvayt, Qatar, Iordaniya va Misr) yuqori martabali harbiy vakillari ishtirokida yopiq uchrashuv bo‘lib o‘tdi. Tadbirni AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) rahbari admiral Bred Kuper tashkil qilgan. CENTCOM uchrashuv faktini tasdiqlagan bo‘lsa-da, muzokaralar tafsilotlarini oshkor qilmagan.
Uchrashuvning asosiy ahamiyati uning rasmiy kun tartibidan ko‘ra, ishtirokchilar tarkibida namoyon bo‘ladi. Bir stol atrofida Isroil va u bilan diplomatik munosabatlarga ega bo‘lmagan ayrim arab davlatlari, jumladan Saudiya Arabistoni va Qatar vakillari yig‘ilgan. Bu esa Eron atrofidagi mojaro mintaqadagi davlatlar o‘rtasidagi harbiy-siyosiy koordinatsiyani jadallashtirayotganini ko‘rsatadi.
Bundan ham muhim jihat - kun tartibining Eron chegaralaridan tashqariga kengayib borayotgani. Ya’ni mojaro tobora Eron-Isroil qarama-qarshiligidan Saudiya Arabistoni–husiylar to‘qnashuviga, Hormuz bo‘g‘ozidan esa Bob al-Mandab bo‘g‘oziga ko‘chmoqda.
Agar Hormuz bo‘g‘ozi Eron bilan bog‘liq inqirozning asosiy strategik nuqtasi bo‘lsa, Bob al-Mandab tobora ikkinchi muhim frontga aylanmoqda. Husiylarning Saudiya Arabistoniga qarshi harakatlarining kuchayishi ushbu yo‘nalishni xalqaro xavfsizlik masalasiga aylantirmoqda.
Bu yerda Isroil-Saudiya Arabistoni aloqalarining ehtimoliy rivojlanishi ham alohida e’tibor talab qiladi. Hozircha ikki davlat o‘rtasida rasmiy diplomatik munosabatlar mavjud emas. Biroq Eron va husiylar omili ularning xavfsizlik manfaatlarini ma’lum darajada yaqinlashtirishi mumkin. AQSh va BAA esa bunday yaqinlashuv uchun vositachi rolini bajarishi ehtimoli ko‘rilmoqda.
Germaniya uchun esa masalaning boshqa bir tomoni bor. Berlin mojaro ishtirokchisiga aylanishni istamasa-da, uning iqtisodiy oqibatlaridan chetda qola olmaydi. Hormuz yoki Bob al-Mandabdagi vaziyatning keskinlashuvi neft narxlari, transport xarajatlari, sug‘urta tariflari va Yevropaga energiya yetkazib berish zanjirlariga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Shu sababli Germaniyada AQSh harbiy bazalaridan birida yoki boshqa yopiq maydonda bunday uchrashuvning o‘tkazilgani haqidagi xabarlarning o‘zi ham muhim signal hisoblanadi. Berlin muzokaralarning bevosita ishtirokchisi bo‘lmagan taqdirda ham, AQShning Yevropadagi harbiy infratuzilmasi Yaqin Sharqdagi yangi xavfsizlik arxitekturasi bilan tobora ko‘proq bog‘lanmoqda.
Umuman olganda, mazkur uchrashuv Yaqin Sharqdagi mojaroning geografik va siyosiy chegaralari kengayib borayotganini ko‘rsatadi. Eron atrofidagi inqiroz endilikda faqat Tehron, Tel-Aviv va Vashington o‘rtasidagi qarama-qarshilik emas, unga Fors ko‘rfazi davlatlari, Yaman, strategik dengiz yo‘llari va Yevropaning energetik manfaatlari ham tobora faol tortilmoqda.
Strategic Focus: Central Asia
8
7
1
1September 17, 2026 1.7K 1 5
