AQSh Davlat departamenti Saudiya Arabistoniga 48 ta F-35 qiruvchi samolyoti va 49 ta dvigatelni umumiy qiymati $24,3 mlrd bo‘lgan paket doirasida sotishni ma’qulladi. Kelishuv hali Kongressning 30 kunlik ko‘rib chiqishidan o‘tishi kerak.
Ammo masalaning asosiy jihati samolyotlarning o‘zida emas. F-35 Saudiya Arabistonining AQSh xavfsizlik tizimiga qanchalik chuqur integratsiyalashayotganini ko‘rsatadi.
Birinchidan, Fors ko‘rfazidagi harbiy balans o‘zgarishi mumkin. F-35 Saudiya havo kuchlarining mavjud F-15 va Eurofighter Typhoon parkiga qo‘shilib, unga yashirinlik (stealth), ilg‘or sensorlar va AQSh kuchlari bilan yuqori darajadagi o‘zaro muvofiqlik imkonini beradi. Saudiya Arabistoni F-35ga ega bo‘lgan birinchi arab davlatiga aylanishi mumkin.
Ikkinchidan, Vashingtonning Ar-Riyodga munosabati strategik darajaga ko‘tarilmoqda. AQSh uchun Saudiya faqat qurol xaridori emas, balki Eron, Yaman va Fors ko‘rfazi xavfsizligi sharoitida muhim harbiy sherik hisoblanmoqda. F-35 savdosi shu hamkorlikni uzoq muddatga mustahkamlovchi vosita sifatida ko‘rilmoqda.
Uchinchidan, bu qaror Isroil omilini ham murakkablashtiradi. Hozircha Isroil Yaqin Sharqdagi yagona F-35 operatori hisoblanadi va AQSh qurol eksportida uning mintaqadagi texnologik-harbiy ustunligini saqlash talabi mavjud. Davlat departamenti esa taklif etilayotgan savdo mintaqadagi umumiy harbiy balansni o‘zgartirmasligini bildirgan.
To‘rtinchidan, eng katta savol - Xitoy. Vashingtonda Ar-Riyodning Pekin bilan chuqurlashib borayotgan harbiy-texnologik aloqalari F-35ning maxfiy texnologiyalari xavfsizligiga tahdid tug‘dirishi mumkinligi haqida xavotirlar mavjud. Bu jihat ayniqsa muhim: F-35 oddiy qiruvchi emas, balki AQShning eng ilg‘or harbiy texnologiyalaridan biridir.
Shu sababli $24,3 mlrdlik bitimni faqat Saudiya Arabistonining harbiy salohiyatini oshirish sifatida ko‘rish yetarli emas. Bu - Vashingtonning Fors ko‘rfazidagi xavfsizlik arxitekturasini qayta shakllantirish, Ar-Riyodni AQSh harbiy tizimiga yanada chuqurroq bog‘lash va shu bilan birga Xitoyning mintaqadagi ta’sirini cheklashga qaratilgan kengroq strategiyaning bir qismi. Ya’ni F-35lar Saudiya uchun yangi samolyotlardan ko‘ra ko‘proq narsani anglatadi: ular Ar-Riyodning geosiyosiy yo‘nalishini ham ko‘rsatmoqda.
Strategic Focus: Central Asia
6
5
2
1September 19, 2026 1.7K 2
