تاریخنگاری غربمحور
سهم ایران در شکلگیری دانش
روایت غالب از تاریخ علم در غرب، بر دو مغلطه استوار است:
نخست، نوزایی اروپا را حاصل احیای علم یونان باستان معرفی میکند. اما حقیقت این است که این دانش از طریق ترجمهها و تفسیرهای دانشمندان ایران دورهٔ اسلامی به دست اروپاییان رسید.
آنچه اروپا «بازخوانی یونان» مینامد، در واقع خوانش از میراث دانش کهن ایران بود.
دوم، تاریخنگاری غربی، علم ایران دورهٔ اسلامی را محصول ترجمهٔ آثار یونانی معرفی میکند، بیآنکه سهم ایران باستان در این دوره را به رسمیت بشناسد.
آنچه ورودی و سرچشمۀ دانش یونانی دانسته میشود، ریشه در تمدن و سنتهای علمی ایران باستان دارد. از ریاضیات و نجوم تا پزشکی و فلسفه.
این رویکرد، یک سفسطهٔ هدفمند و تلاشی عمدی برای گم کردن سرنخ اصلی دانش و تخطئهٔ نقش ایرانزمین به عنوان خاستگاه و حلقهٔ اتصال در تاریخ علم بشر است.
هدف، تثبیت یک جریان خطی و یکطرفه در تاریخنگاری علم است؛ روایتی که در آن اروپا وارث مستقیم یونان معرفی میشود.
ایران در هر دو دورۀ باستان و اسلامی، نقشی بنیادین در صدور دانش ایفا کرده است.
@oldhistor
