یکی از شگردهای جالب خاقانی در آوردن تلمیحات، «تلمیح غیرمستقیم» است. تلمیح غیرمستقیم، یعنی آنکه شاعر بیتی بیاورد و ساخت تلمیحی را در آن رعایت کند؛ اما بیت هیچ ربط مستقیمی به آن ساخت نداشته باشد. برای نمونه بنگرید به این بیت:
«تا به پایپیل می بر کعبه عقل آمده است
پیلبالا نقد جان بر پیلبان افشاندهاند»؛
واژگان «پیل، کعبه، پیلبان» ذهن را بسمت داستان تازش ابرهه میبرد؛ اما بیت ربط مستقیمی به آن ندارد و منظور خاقانی، بادهنوشی و سقایت ساقی است.
پ.ن۱: ساخت تلمیحی: یعنی کنار هم قرار گرفتن واژگان که یک تلمیح را بسازد. خب مسلما، هرچه تعداد این واژگان کمتر، تلمیح پیچیدهتر و برعکس.
پ.ن۲: در یادداشتی برخی از این دست تلمیحات را بررسی کردهام.
#خاقانی
#تلمیح
کانال یادداشتهای یک دانشجو
https://t.me/Notesofastudent
