«بلع ار نه دعای بلعمی بود/ در صبح چرا دو دست بنمود»
یکی از ابیات دشوار لیلی و مجنون همین است. این بیت، از قسمتی است که نظامی، تمامی صورتهای فلکی را التزام کرده است. درین بیت، واژۀ «بلعمی»، قابل تأمل است.
همه شارحان، «بلعمی» را بلعم باعور دانستهاند، اما از خود نپرسیدهاند بلعم این وسط چه میکند؟ دعای بلعم باعور چه ربطی به کواکب و منازل قمر دارد؟ در کجای منابع، بلعم باعور را «بلعمی» خطاب کردهاند؟
من بنده، نظر دیگری دارم. به اعتقاد من، درین بیت تحریفی رخ داده است. «بلعمی»، تحریفی از «ابلعی» است. کاتبان چون آن را درک نکردهاند، آن را به ضبط آسان یعنی «بلعمی» تغییر دادهاند.
منجمان بر این باور هستند که هنگامی که خطاب: «وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَا سَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ»٬ قمر در صورت فلکی «بلع» بوده است. لازم به یادآوری است که «بلع» از صور «آبی و تر» است [•••]•
[برای تفصیل بیشتر بیت و نکتۀ آن رجوع شود به مقاله بنده در چهاردهمین همایش انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی، ارومیه. «واکاوی بیتی از لیلی و مجنون نظامی؛ بلعمی یا ابلعی»].
#نظامی
#تصحیف
#تصحیح
کانال یادداشتهای یک دانشجو
https://t.me/Notesofastudent
