گنجینهی عظیم فسیلهای کامبرین در چین؛ پنجرهای به اعماق اقیانوسِ ۵۱۲ میلیون سال پیش
در جنوب چین، یک محوطهی فسیلیِ خارقالعاده با قدمت ۵۱۲ میلیون سال کشف شده است. چیزی که این کشف را استثنایی میکند، این است که تقریباً یک اکوسیستم کامل از اعماق اقیانوس را به شکلی زنده و با جزئیات بینظیر به نمایش میگذارد؛ درست مدتی پس از اولین رویداد انقراضِ بزرگ در تاریخ زمین.
زمینهی تاریخی چیست؟
دورهی «کامبرین» حدود ۵۴۱ میلیون سال پیش آغاز شد. در اوایل این دوره، یک «انفجارِ تنوع زیستی» عظیم رخ داد که باعث پیدایش بیشتر گروههای اصلی جانوران امروزی شد. اما این شکوفایی، حدود ۵۱۳٫۵ میلیون سال پیش با رویدادی به نام «سینسک» متوقف شد. در آن زمان، سطح اکسیژن اقیانوس به شدت کاهش پیدا کرد و باعث مرگ و میر بسیاری از جانوران شد.
کشف جدید چه بود؟
از سال ۲۰۲۱، گروهی از دیرینشناسان چینی به رهبری «هان زنگ» در یک معدن سنگ در منطقهی کوهستانی «هوایوان» در استان هونان، به حفاری پرداختند. آنها تاکنون موفق به بیرون کشیدن نزدیک به ۹۰۰۰ فسیل از ۱۵۳ گونهی مختلف شدهاند که تقریباً ۶۰ درصد آنها برای علم جدید و ناشناخته هستند. آنها این اکوسیستم باستانی را «زیاِستاِنجیانگِ هوایوان» نامیدهاند.
چرا این فسیلها اینقدر باارزش و سالم هستند؟
دلیل حفظ فوقالعادهی این فسیلها این است که جانوران به سرعت در زیر یک لایهی گِلِ بسیار ریز دفن شدهاند. همین امر باعث شده که حتی *بافتهای نرم* بدن آنها هم به شکل شگفتانگیزی سالم بماند. برای نمونه، در این فسیلها میتوان پاهای راهرو، شاخکها، آبششها، دهانحلقی، روده، چشمها و حتی بافتهای عصبی را به وضوح مشاهده کرد. این سطح از جزئیات، آن را به یکی از باارزشترین محوطههای فسیلی کامبرین تبدیل کرده است.
این اکوسیستم در چه عمقی زندگی میکرده و چه موجوداتی داشته؟
برخلاف تصور قبلی که فکر میکردیم رویداد انقراضِ سینسک همهجا را تحت تأثیر قرار داده، این کشف نشان داد که محیطهای آبهای عمیق (مانند محل زندگی این جانوران در حاشیهی فلات قاره) بسیار کمتر از آبهای کمعمق آسیب دیدهاند.
اکثریت قریببهاتفاق فسیلهای یافتشده، متعلق به *بندپایان* هستند (گروهی که امروزه شامل حشرات، عنکبوتها و خرچنگها میشود). علاوه بر آنها، فسیلهایی از نرمتنان، بازوپایان (جانوران صدفدار) و مرجانیان (خویشاوندان عروس دریایی) نیز پیدا شده است.
بزرگترین شکارچی این اکوسیستم، یک بندپای ۸۰ سانتیای به نام «گوانشانکاریس» بوده که در رأس هرم غذایی قرار داشته است.
ارتباط آن با فسیلهای معروف کانادا چیست؟
جالب است بدانید که یکی از سردههای جانوری به نام «هِلمِتیا» که قبلاً فقط در فسیلهای معروف «برگس شیل» در کانادا پیدا شده بود، حالا در چین هم کشف شده است. این نشان میدهد که جانورانِ اولیه توانایی پخششدن در فواصل بسیار طولانی را داشتهاند؛ به احتمال زیاد، لاروهای آنها توسط جریانهای اقیانوسی در سراسر جهان حمل میشدهاند.
معمای بزرگ: ماهیها کجا هستند؟
با وجود این همه تنوع، یک گروه بزرگ از جانوران به طرز عجیبی در این محوطه غایب است: *ماهیها*. یکی از دانشمندانِ دیگر سوال میکند که چرا با وجود این همه جانورِ نرمتنِ فراوان، هیچ ماهیای برای شکار آنها پیدا نشده است؟ آیا ماهیها در آن دوره به شدت کمیاب بودهاند یا دلیل زیستمحیطی دیگری وجود داشته است؟ سرپرست تیم چینی در پاسخ میگوید که هنوز همهی فسیلها را بررسی نکردهاند و امیدوار است که با ادامهی حفاری، بقایای ماهیها نیز در میان آنها پیدا شود.
August 21, 2026 427 1
