آقای الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد اندیشکدهی مؤسسه خاورمیانه (Middle East Institute) در واشنگتن، به همراه دکتر ابتسام الکتبی، رئیس مرکز سیاست امارات (Emirates Policy Center)، و دکتر بدر موسی السیف، استاد دانشگاه کویت و همکار اندیشکدهی چتم هاوس (Chatham House) در لندن، در مجموعهای از تحلیلهای منتشرشده در ماههای اخیر به بررسی پیامدهای جنگ اخیر بر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پرداختهاند .
این پژوهشگران معتقدند که جنگ ایران با ائتلاف آمریکا و اسرائیل، کشورهای حاشیهی خلیج فارس را وارد مرحلهی جدید و حساسی کرده است. برخلاف تصور گذشته که این کشورها را به عنوان مراکز ثبات و امنیت اقتصادی میشناختیم، اکنون آنها به «کشورهای خط مقدم» جنگی تبدیل شدهاند که خودشان آن را شروع نکردهاند. موشکها و پهپادهای ایرانی که در پاسخ به حملات به ایران شلیک میشوند، مستقیماً تأسیسات غیرنظامی و انرژی این کشورها را هدف قرار میدهند و هزینههای سنگینی به اقتصاد آنها تحمیل میکنند .
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهشها، تغییر نگرش کشورهای خلیج فارس نسبت به متحد سنتی خود، یعنی آمریکا است. به نوشتهی این تحلیلگران، کشورهای عربی از اینکه واشنگتن بدون مشورت با آنها و بدون توجه به هشدارهایشان دربارهی پیامدهای فاجعهبار، وارد جنگ با ایران شده، به شدت ناراضی و حتی خشمگین هستند . آنها دیگر آمریکا را یک «ضامن امنیتی قابل اعتماد» نمیبینند و احساس میکنند که هزینههای سنگین حملات تلافیجویانه ایران را به دلیل میزبانی از نیروهای آمریکایی پرداخت میکنند، بدون اینکه حمایت کافی دریافت کنند . دکتر الکتبی تأکید دارد که کشورهای خلیج فارس اکنون به دنبال حفظ خودمختاری استراتژیک خود هستند و همکاری امنیتی با آمریکا را به شکلی عملگرایانه و نه ایدئولوژیک دنبال میکنند تا به اهداف اصلی حملات تبدیل نشوند .
در نهایت، این پژوهشگران به این نتیجه رسیدهاند که یکی از پیامدهای پایدار این جنگ، حرکت کشورهای خلیج فارس به سمت یکپارچگی بیشتر در حوزهی دفاعی است. سرمایهگذاری کلان روی سامانههای پدافند موشکی چندلایه، شبکههای هشدار اولیه و هماهنگی بیشتر در خریدهای تسلیحاتی از جمله راهکارهایی است که برای افزایش بازدارندگی در دستور کار قرار گرفته است . با وجود رقابتهای دیرینه میان اعضای شورای همکاری، تهدید مشترک ایران، آنها را به سمت همکاری بیشتر در زمینهی امنیت نظامی سوق میدهد .
دکتر بدر موسی السیف و آقای الکس واتانکا هر دو از پژوهشگران برجستهی مسائل خاورمیانه هستند. دکتر السیف دارای سابقهی حضور در دولت کویت و همکاری با اندیشکدهی چتم هاوس است و آقای واتانکا به عنوان کارشناس ارشد در مؤسسه خاورمیانه، یکی از معتبرترین مراکز مطالعاتی واشنگتن، فعالیت میکند . دکتر ابتسام الکتبی نیز ریاست مرکز سیاست امارات را بر عهده دارد که رویکردی واقعگرایانه در تحلیل مسائل راهبردی منطقه دارد. این اندیشکدهها عموماً گرایشی عملگرایانه دارند و بر ضرورت بازتعریف روابط امنیتی در منطقه تأکید میکنند.
@jazeare
