Спойлер. В татарском языке есть слово, которое может указывать как на будущее, так и на прошлое. Как такое возможно?! Разбираем интересный пример, присланный читателем.
Челлә сүзе турындагы язмадан соң, укучыбыз кызыклы мисал җибәрде:
"Алда" сүзе дә ике капма-каршы мәгънәне белдерә ала (вакыт мәгънәсендә). Мәсәлән, "Сезне алда нәрсәдер көтә" җөмләсендә алда сүзе хәлнең киләчәктә булачагын белдерә. "Алда әйтелгәнчә,..." дигән формада исә ул үткән заманны аңлата. "Алдагы" сүзе белән дә шундый ук хәл.
Чынлап та, алда сүзе капма-каршы якка күрсәтә ала.
Мисал өчен:
➡️ Алда безне зур үзгәрешләр көтә.
Монда алда киләчәкне аңлата.
Ә хәзер башка мисал:
⬅️ Алда әйтелгәнчә...
Монда алда сүзе элегрәк әйтелгәнне күрсәтә.
Парадокс килеп чыга: бер үк сүз киләчәккә дә, үткәнгә дә карый. Бу чыннан да шулаймы?
Семиотика күзлегеннән карыйк.Чынлыкта алда сүзенең мәгънәсе үзгәрми. Ул элеккечә "алда" дигәнне аңлата. Бары тик контекст үзгәрә.
Сүз вакыт турында барганда, алда — киләчәк тора. Ә менә сүз текст/чыгыш турында барса, алда — элегрәк әйтелгән сүзләр тора.
Башкача әйткәндә, сүз шул ук кала, ләкин аның контексты, координат системасы үзгәрә.
Нәкъ менә шуңа күрә, алда сүзе киләчәккә дә, элегрәк әйтелгәнгә дә күрсәтә ала.
Семиотик нәтиҗә: сүзнең мәгънәсе сүзнең үзенә генә түгел, ә аның нинди контекстта әйтелүенә дә бәйле.
Контекстка карап мәгънәсе кирегә үзгәргән тагын нинди сүзләр беләсез? Комментка языгыз!
Татар теле һәм семиотика темасы сезгә кызыклы булса 👍 куегыз, кызыклы булмаса 👎 куегыз.#ГаҗәепТатарТеле #Семиотика #Алда
Хәбәрләрне безнең Max каналында да күзәтеп бара аласыз.
TatSoft | @ipsanrt
