اقدام آراز نیوز در معرفی تربیزلی علی و آثارش سزاوار تحسین است
این اقدام هرچند با تأخیر و دیرهنگام بود و نیز هرچند با اما و اگر همراه بود، باز تحسینبرانگیز است. هر کس ادعای فعال جنبش ملی تورک بودن را دارد موظف است که در معرفی تربیزلی علیها که تعدادشان خیلی معدود است، بکوشد.
اما متأسفانه اکثریت فعالان جنبش ملی تورک، بنا به فرمودۀ پانایرانیستها و کمونیستها، کمونیستهایی از جنس مرکز غیبی تبریز، صمد بهرنگی، مرضیه احمدی اسکویی و ... را به نام مبارزان آزادیخواه مورد تقدیر و تشویق قرار میدهند که نه مرکز غیبی تبریز و نه صمد بهرنگی و نه مرضیه احمدی اسکویی کوچکترین گرایش ملیگرایی تورک و نیز آزادیخواهانه نداشتند. نگرش همۀ آنان نسبت به شعور ملی و ملیگرایی تورک همان است که در جزوۀ «آذربایجان و مسئلۀ ملی» علیرضا نابدل آمده است.
گفتیم که آراز نیوز در معرفی تربیزلی علی و آثارش اما و اگر دارد، اما در معرفی کمونیستها که تجسم اندیشهشان حکومتهای توتالیتر کوبا، کره شمالی، چین مائو و ... بود، نه تنها هیچ اما و اگر دیده نمیشود، بلکه از صدر تا ذیل به به و چه چه گفتن است.
اما و اگر آراز نیوز در معرفی تربیزلی علی چه بود؟ چرا آراز نیوز میگوید: معرفی تربیزلی علی بدین معنا نیست که ما اندیشههای وی را قبول و تأیید میکنیم؟ آراز نیوز میگوید: ما با نگرش «ایران تورکلری» تربیزلی علی همراه و همرأی نیستیم.
اجازه بدهید روی این نکته کمی مکث کنیم. چند منبع داریم که قدرت هویتزائی دارند. یکی زمان است یا همان تاریخ. دیگری مکان است یا همان سرزمین. آن دیگری فرهنگ است که دین و زبان اصلیترین عناصر فرهنگ هستند. چون این منابع از قدرت انسجامدهندگی برخوردار هستند و میتوانند با تأکید و یادآوری هویت تاریخی، سرزمینی و فرهنگی اعضای جامعه را برای دستیابی به آماجهای ملی منسجم و متحد کنند.
تربیزلی علی بر آن بود که فرهنگ و اصلیترین عنصر آن یعنی زبان بهترین منبعی است که قدرت هویتزائی دارد. اما آزربايجانگرایان بر قدرت هویتزائی مکان تأکید دارند. آزربايجانگرایان با چندین مشکل برخورد خواهند کرد که حل آنها آسان نخواهد بود.
مرز آزربايجان کجاست؟ ممکن است جواب دهند. قزوین. اما میدانیم که چند میلیون نفر تورک درست در شرق قزوین، در کرج، اسلامآباد، رباطکریم، تهران و ... ساکناند و زندگی میکنند.
تورکهای ساکن غرب مرز شما حق آموزش به زبان مادری را خواهند داشت. تورکهای ساکن شرق مرزی که در قلمرو سرزمینی شما نیستند، آیا از این حق بدیهی برخوردار خواهند شد یا نه؟ اگر جواب مثبت است، چرا از همین حالا بسان تربیزلی علی با انگشت نهادن بر روی منبع هویتزائی زبان از حق آموزش به زبان مادری تورکهای ایران غیر ساکن آزربايجان دفاع نباید کرد و نمیکنید؟ و با این کار همۀ تورکهای ایران را زیر چتر جنبش ملی تورک منسجم نمیکنید؟ چرا باید تورکهای ساوه، اراک، قم و ... آن طرف مرز قرار گیرند؟
مرز، «ما» را از «غیر» و «دیگری» جدا و متمایز میکند. آیا تورکهای ساوه و ... «غیر» ما هستند؟
مرزها را بر دو قسمت تقسیمبندی میکنند. خوشخیم و بدخیم. مرزی که یک فرهنگ را به دو قسمت تقسیم کند بدخیم است. نمونۀ بارز آن رودخانۀ مرزی آراز است که یک فرهنگ را به دو قسمت تقسیمبندی کرده است. دلیل شما برای ایجاد مرز بدخیم دیگر چیست؟
قادر کیانی
@ghaderkiani
6
5
3August 30, 2026 291 3
