Film and stuff

فیلم داستان نایم و رایان، دو نوجوان در یک شهر صنعتی و مذهبی استرالیاست که رابطه‌ای پنهانی بینشون شکل می‌گیره. وقتی این رابطه در جامعه‌ای محافظه‌کار و مسیحی اشکار میشه، چیزی که قراره نوعی درمان برای میل جنسی‌شون باشه، موجودی خشونت‌امیز رو ازاد می‌کنه. موجودی که چهره‌ی همون کسی رو به خودش می‌گیره که قربانی بیش از همه بهش کشش داره. [IMDB]

در فیلم چیزی که ترسناکه جهانیه که به تو تحمیل می‌کنه که باید از میل خودت بترسی. موجود فیلم درواقع شکل بیرونی شرمیه که جامعه به شخصیت‌ها تحمیل کرده و این ایده خیلی بزرگه. و به همین دلیله که فیلم هر زمان که از هیولا فاصله می‌گیره و روی رابطه‌ی نایم و رایان تمرکز می‌کنه موفق‌تره.
و یکی از بهترین تصمیم‌های کارگردان شکلیه که به این جامعه‌ی مذهبی میده. این جامعه تماما متشکله از والدین و امثال اون‌ها و از اغراق در شکل شخصیت‌ها به دوره. و درست‌تر از اون ترسناک‌تر از آدمی‌ که اشکارا نفرت پراکنی می‌کنه، کرکتریه که در نقطه‌ی خاکستری قرار داره و هیچ ایده‌ای نداری که قراره این کار رو بکنه ددست مثل مادر نایم. مادر نایم یک مادر بدجنس و سخت‌گیر نیست و اتفاقا یک فرد با محبته اما همین محبت با باورهایی ترکیب شده که در نهایت علیه پسرش قرار می‌گیره. و تمام این‌ها خیلی باور پذیره خصوصا برای مایی که در یک جامعه‌ با بیس مذهبی زندگی می‌کنیم.

فیلم یک اسطوره‌شناسی خودساخته داره. و این چیزیه که دوست دارم چون نشون دهنده‌ی خلاقیته. اسطوره‌شناسی خودساخته، اسطوره‌شناسی‌ای میشه که مولفش خود اثر باشه و از منابع دیگه الهام گرفته نشده باشه.
این موجود از طریق مراسم مذهبی [به گفته فیلم Deliverance] آزاد میشه و بعد برای هر قربانی در قالب شخصی که بیشتر از هرکسی نسبت بهش کشش داره ظاهر میشه.
اما منطق این موجود مستقیم به Leviticus وصله و اینجاست که عنوان فیلم مهمه.
کتاب Leviticus یکی از سه کتاب دینی عهد عتیقه شامل ایاتی میشه که در سنت‌های مسیحی برای محکوم کردن رابطه‌ی همجنس‌گرایانه استفاده شده. فیلم از همین زمینه استفاده می‌کنه و موجود رو به چیزی تبدیل می‌کنه که انگار میل ممنوع‌شده رو علیه خود فرد برمی‌گردونه. [JustWatch]
چیزی که کارگردان روش تاکید داره اینه که این موجود صرفا مربوط به هوموفوبیا و هم‌جنس‌گرا هراسی نیست و نسبت به مسائل دیگه هم قابل تعمیمه.

توی این فیلم خبری از جامپ اسکر نیست اما این به این معنا نیست که کاملا از ژانر وحشت فاصله گرفته. صداگذاری و موسیقی کار خودشون رو می‌‌کنن. این دومین فیلم در این ژانره از فیلم‌های امسال که از جامپ اسکر دوری می‌کنه. اولی Obsession بود.
فیلمبرداری با وجود وجودِ عناصر گاتیک در محتوا، از ساخت یک جهان گاتیک دوربی می‌کنه و به سمت واقع‌گرایی میره و این تضاد بین فرم و محتوا خیلی کار می‌کنه.
فرمول اینه که محیط فیلم به اندازه‌ای عادیه که خشونتی که درش اتفاق می‌افته غیرعادی‌تر از چیزی که هست به نظر برسه.

گرچه نواقصی هم وجود داره. ایده‌ی مرکزی فیلم از اسطوره‌شناسی‌ش قوی‌تر عمل می‌کنه. سختیِ کار تالیف اسطوره‌شناسی همینه که معمولا زمان و مصالح کافی برای بسط و پرداخت درست بهش وجود نداره. همین راجع به بعضی شخصیت‌ها و خطوط داستانی هم صادقه.

با توجه به رابطه‌ای که آخر فیلم اول بین اندی و میراندا شکل گرفت و نوع love, hate شون، من برای این فیلم انتظار هسته‌ی‌ دراماتیک‌‌تری مثل جنگ مطبوعاتی و رسانه‌ای و همچنان کشش بین این دو نفر بودم. هسته‌ی این فیلم جالبه. دور از انتظارمه اما جالبه. فیلم اول راجع به چیزی بود که در حال شکل گیری بود و فیلم دوم راجع به چیزیه که تقریبا چیزی ازش نمونده. توی فیلم اول میراندا و اندی مقابل هم بودن و حالا میراندا و اندی با هم در حال تقابل با جهانین که در حال تغییره.
اما ساختار روایت جذاب نیست. شبیه یه لیسته. از ابتدا اینجوریه که خب این و موفق شدن، اینم که موفق شدن و پشت سر گذاشتن، این موردم حل کردن و تا انتها همینه. به خودی خود بد نیست. زمانی بد میشه که گرهِ جدید، تازه زمانی اضافه میشه که گرهِ قبلی باز شده. انگار داریم یک مجموعه فیلم کوتاه می‌بینیم.

اما یک باگ خیلی بزرگ داره. در قسمتی از فیلم مکالمه‌ای شکل می‌گیره که در اون اندریا، ذات مقوله‌ی نوسازی رو نقد می‌کنه. من در ابتدا تصور کردم که طرح شدن این مسئله توجیه سازنده برای درکل ساخت فیلم دوم و تغییراتیه که فیلم نسبت به فیلم اول داره. اما با ادامه پیدا کردنش فهمیدم که اشتباه کرده بودم و اون برداشت که برای فیلم یک نقطه‌ی مثبت در نظر می‌گرفتم، تبدیل شد به بزرگ‌ترین باگ اثر. اتفاقی که میفته اینه که در تمام طول فیلم اندریا در حال نقد کردن مدرنیزه‌اس. چه روابط مدرن، چه نسل جدید، چه دیجیتال سازی و درکل نوسازی از هر نوعی. که به خودی خود چیز خوبیه.
زمانی تبدیل به مشکل میشه که فرم و محتوا حرفشون یکی نیست.

من چندین مرتبه برگشتم به فیلم اول و دوباره برگشتم به فیلم دوم صرفا برای مقایسه‌ی فرمی.
منطق و جنس دوربین، حرکات دوربین و نوع و اندازه‌ی نماها در فیلم دوم تا حدود زیادی پیرو زبان بصری فیلم اوله و حتی تدوین هم همراهیش می‌کنه. وجه تمایزشون اما نوره. نورپردازی به طرز محسوسی در فیلم دوم سافت‌تره. توی فیلم اول نور مستقیم خورشید و شاپ داشتیم. توی فیلم دوم نور کلی کم کنتراست‌تر شده و نور سفید خیلی کمتر و عمدتا از نور گرم استفاده شده. و در مجموع تصویر نرم‌تر و کنترل شده‌تره. گرین و نویزی هم که در فیلم اول بخشی از بافت تصویر بود حذف شده.
تمام این ویژگی‌ها و خصوصیاتی که گفتم خصوصیات سینمای امروزیه. از یه جایی به بعد به کل نورپردازی خصوصا در این نوع آثار جنسش تغییر کرد. نه به کل چون قاعدتا این به ترجیحات سازنده برمی‌گرده اما این اتفاقیه که افتاده. نتیجتا این فیلم از نظر بصری شباهت زیادی با اکثر فیلم‌هایی که امروزه منتشر میشن نداره.
اما چی میشه که میگم فرم و محتوا حرف یکسانی نمی‌زنن؟
محتوای فیلم تا حد خیلی زیادی نوسازی و تغییر رو نقد می‌کنه اما تصویر و استتیک فیلم از اصالتش فاصله گرفته و درگیر هرچیزی شده که امروزه اتفاق میفته.

راجع به اینکه چطور بخونید و چی بخونید ایده‌ای ندارم. اما یک لیست مباحث و منابع دارم و نهایت کمکی که توی این مورد می‌تونم بکنم اینه. قاعدتا اولویتتون باید کتاب‌های مدرسه باشه.
۱. تاریخ هنر ایران: بهترین کتاب براش تاریخ هنر ایران آموزش و پرورشه. اما به ترتیب کتاب‌های نقاشی ایران رویین پاکباز [دو نسخه‌ی رنگی و سیاه سفید داره] گزیده تاریخ هنر ایران نشر چارسو و کتاب تاریخ هنر و معماری ایران و جهان منوچهر مزینی کتاب‌های خوبین. برای کسایی که فکوسشون تئاتر و سینماست کتاب نمایش در ایران بهرام بیضایی و کتاب نمایش در ژاپن باز هم نوشته‌ی بهرام بیضایی با الویت پایین‌تر هم کتاب‌های خیلی خوبین.
۲. تاریخ هنر جهان: جامع‌ترین و کامل‌ترین و هم‌چنین پر حجم‌ترین کتاب، کتاب هنر در گذر زمان اثر هلن گاردنره از نشر نگاه. به این باید توجه باشید که نگارش سال ۱۹۲۶عه و قاعدتا چندان درگیر هنر متاخر نیست. تاریخ هنر اثر ارنست گامبریج نشر نی حدود ۲۵ سال متاخر‌تره.
۳. هنرمندان و اثار معروف: نقاشی ایران رویین پاکباز و هنر در گذر زمان هلن گاردنر برای اثار بین المللی. اما بهترین کار جز خوندن این کتاب‌ها، مطالعه‌ی اثار هنرمندان با دسته‌بندی مکاتب ادبی و بعد از اون یک جمع بندی روی سبکشونه. توجه داشته باشید که ۱. این فقط به نقاشی ختم نمیشه و اثار ادبی مثال رمان و به خصوص نمایشنامه و آثار سینمایی رو هم در بر می‌گیره. ۲. اسم اثار، تاریخشون و مکتبی که پیروش هستن و هنرمند رو باید بدونید.
۴. سبک‌ شناسی هنر: باز هم هنر در گذر زمان گاردنر چون جنبش‌ها و دوره‌ها رو با آثار مشخص بررسی می‌کنه و تصویریه. یک کتاب دیگه هست به اسم مکتب‌های ادبی اثر رضا سید حسینی و خیلی کتاب درستیه. تمرکزش روی مکاتب و جنبش‌های ادبیه اما خیلی خیلی کمک کننده‌س. دو دو جلدیه و از انتشارات نگاهه.
۵. نگارگری و خوشنویسی: جز کتاب نقاشی ایرانی رویین پاکباز کتاب مکتب‌های نگارگری ایران یعقوب آژند هم خیلی کمک کننده‌س. برای خوشنویسی ایده‌ای ندارم.
۶. معماری: سبک‌شناسی معماری ایرانی محمدکریم پیرنیا اما برای جهان رو نمی‌دونم.
۷. گرافیک و پوستر، مبانی هنرهای تجسمی، عکاسی و نور: فکوس بیشتر روی کتاب‌های مدرسه باشه.
۱۰. انیمیشن: آیا نیازه بگم انیمیشن ببینید؟
۱۱. موسیقی: من خودم کتاب مبانی موسیقی نشر کارنامه کتاب رو داشتم.
۱۲. صنایع دستی: مجددا تاریخ هنر ایران مدرسه.
۱۳. تئاتر و نمایش عروسکی: اولویت اول نمایش در ایران بیضایی باشه. بعد از اون کتاب تئاتر تجربی: از استانیسلاوسکی تا پیتر بروک جیمز روز اونز نشر سروش. تئاتر زنده: تاریخ تئاتر مدرن ادوین ویلسون و الوین گلدفارب نشر قطره. تاریخ تئاتر جهان اسکار گ. بروکت نشر مروارید.
۱۴. ریاضی و فیزیک پایه: کتاب‌های مدرسه.

ازمون عملی اما خیلی خیلی مهمه. ممکنه یکی رتبه دو رقمی بیاره و ازمون عملیش نمره‌ی پایینی داشته باشه پس درصد قبولی خیلی خیلی پایینی خواهد داشت. امتیاز زیر ۱۰ از ۱۰۰ حتی رتبه‌ی یک هم که باشه قبول نمیشه پس این رو باید در نظر داشت.
راجع به رشته‌های مرتبط به نمایش و سینما این رو می‌دونم که اگر تسلط‌تون روی مبانی نظری خوب باشه می‌تونید با امتیاز خوبی بگذرونید این مرحله رو. و مصاحبه محوره. جلسه‌ی عملی یکی از بچه‌ها صرفا به این گذشت که راجع به کتاب‌هایی که خونده و تسلطش روی اون‌ها و حتی صرفا اسم مترجم‌ها گذشته، یکی دیگه آواز خونده و یکی دیگه سکانس تحلیل کرده.