Channels

Top 100 Trending New

Categories

Crypto Gaming News Entertainment Music Sports Tech Gambling Bots and mini apps Finance Business Education Lifestyle Health Travel Auto Fashion Jobs Dating Deals and shopping

Stickers

Stickers Emoji Themes Wallpapers

Bots Gifts Tools

Currency

$ USD ₽ RUB € EUR ₴ UAH ₸ KZT ₺ TRY zł PLN ₪ ILS AED AED R$ BRL Rp IDR RM MYR ¥ JPY ₩ KRW CN¥ CNY

Theme

Português (Brasil)

Bahasa Indonesia

Беларуская

Українська

Channels Categories Stickers Bots Gifts Tools

Premium Wiki Glossary Legal

Notifications Settings Log in

Fact Hub Myanmar: post #3806 — TG.ME

Fact Hub Myanmar@facthub_mm · 1.2K subscribers Open in TelegramOpen

t.me/facthub_mm/3806

1

September 6, 2026 39

More from this channel

Kelly, T. (2021, March 12). EXCLUSIVE Myanmar’s first satellite held by Japan on space station after coup. Reuters. The Space Edge: Deloitte Southeast Asia Space. (n.d.). Deloitte. Written and Fact-checked by — Min Z Edited and Approved by — Htet Phone Shein ©️ 2026-2027 | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿 #Fact_Hub #Featured #Space #Myanmar #Analysis 57·Sep 6 ဒါတွေအပြင် ရန်ပုံငွေကလဲ အာကာသစီမံကိန်းတွေအတွက် အသက်သွေးကြောနေရာမှာ ရှိပါတယ်။ ပြည်တွင်းမငြိမ်မသက်မှုကြောင့် စီးပွားရေး အဆမတန်ထိုးဆင်းပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် အကျပ်တည်းဆုံး အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာအဖို့ ဒီစီမံကိန်းမှာ ဘယ်လောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်သလဲ ဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။ ဥပမာ၊ စင်္ကာပူရဲ့ နိုင်ငံပိုင် အာကာသအေဂျင်စီဟာ အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အစီအစဉ်တစ်ခုတည်းအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၄ သန်းကျော် အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံကလဲ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံပိုင် ဘူမိဗေဒနဲ့ ဇလဗေဒသုံး စောင့်ကြည့်ရေးဂြိုဟ်တုအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၃၈ သန်းကျော် ရန်ပုံငွေ ချထားပေးဖူးပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဆိုရင် နိုင်ငံပိုင်အာကာသစင်တာ တည်ဆောက်တာမှာတင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၆၇ သန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာအစိုးရရဲ့ ရုရှားနဲ့ ပူးတွဲဆောင်ရွက်မဲ့ အဆိုပါ ငါးနှစ်တာဂြိုဟ်တုစီမံကိန်းအတွက် လျာထားရန်ပုံငွေက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆.၅ သန်းသာ ရှိပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှမှာ ဓနအင်အားနိမ့်ပါးနေဆဲ လာအိုနိုင်ငံတောင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က တရုတ်အကူအညီနဲ့ ဖက်စပ်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်ချိန်မှာ ဒေါ်လာ ၈၇ သန်းကျော် အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ အာကာသစီမံကိန်းတွေ အကောင်အထည်ဖော်ချိန်မှာ ရန်ပုံငွေအပြင် နောက်ထပ်အရေးတကြီးလိုတာက မြေပြင်အရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်တို့နဲ့ အင်ဒိုနီးရှားတို့မှာ ဂြိုဟ်တုနဲ့ အာကာသဆိုင်ရာ စက်ယန္တရားတွေ တပ်ဆင်စမ်းသပ်ရေးအတွက် သီးသန့်စက်ရုံတွေ တည်ဆောက်ထားပြီး မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာတွေလဲ ရှိကြပါတယ်။ ထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီမှာ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေး (Ground Control) နဲ့ မစ်ရှင်စု ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲ ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ (Multi-mission Operation Command and Control) တွေ တည်ရှိထားပြီဆိုပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဒီအခြေခံအဆောက်အအုံတွေထဲ စီမံကိန်းတွေ လက်တွေ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ရာ လေ့ကျင့်သားပြည့်ဝနေတဲ့ ကျွမ်းကျင်အဆင့် လုပ်သားအင်အားတွေ ထောင်ချီ လိုအပ်ပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှား အာကာသအေဂျင်စီမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အထိ သိရတာအရ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်ပေါင်း အယောက် ၁၂၀၀ ကျော် ရှိပြီး အလားတူ ဗီယက်နမ်ဆိုရင်လဲ ၂၀၃၀ မတိုင်ခင် လေကြောင်းအာကာသ အင်ဂျင်နီယာပေါင်း အယောက် ၃၀၀၀ ကျော်အထိ အင်အားဖြည့်တင်းနိုင်ဖို့ နိုင်ငံပေါင်းစုံနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာမှာတော့ အာကာသစီမံကိန်းတွေထဲ ပါဝင်နိုင်မဲ့ ကျွမ်းကျင်လူ့စွမ်းအားရင်းမြစ် မရှိသလို လက်ရှိရွေးချယ်ထားသူတွေဟာလဲ အရပ်ဘက်ထက် စစ်ဘက်လမ်းကြောင်းက သီးသန့်လာတာ ဖြစ်လို့ အဆင့်မြင့်စီမံကိန်းတွေအတွက် အံဝင်ခွင်ကျ မဖြစ်ပါဘူး — နောက်ပြီး လိုအပ်တဲ့ မွမ်းမံလေ့ကျင့်မှုတွေကိုလဲ ရုရှားတစ်နိုင်ငံတည်းကပဲ ကူညီထောက်ပံ့ပေးနေတာပါ။ ဒါ့အပြင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအောက်မှာ အာကာသဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်လို့ စုဝေးပေါ်ပေါက်လာတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ပြန်တမ်းအောက်မှာပဲ အခြေခံလည်ပတ်နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တာမို့ ရေရှည်တည်တံ့ရေးနဲ့ ‘ခြေဘယ်နှလှမ်း လှမ်းနိုင်မလဲ’ က မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ လေကြောင်းအာကာသသိပ္ပံနယ်ပယ်မှာ ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီ နောက်ကောက်ကျ-ခါးဆက်ပြတ်ကျန်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအဖို့ ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်ရေး၊ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ ထိန်းချုပ်ကွပ်ကဲနိုင်ရေးနဲ့ ပြည်တွင်းမှာ အာကာသသိပ္ပံဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်တွေ မျိုးစေ့ချ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးဟာ လက်ရှိနိုင်ငံအခြေအနေနဲ့ ချိန်ထိုးဆန်းစစ်ကြည့်ရင် ဝေးကွာနေသေးတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပါ။ ရုရှားအကူအညီနဲ့ ဂြိုဟ်တုလွှင့်တင်တာ၊ ပြည်တွင်းသုတေသနစင်တာတွေ တည်ဆောက်တာနဲ့ ပညာတော်သင်တွေ စေလွှတ်ပြီး လေ့ကျင့်သင်ကြားတာမျိုးက လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်နေတဲ့တိုင် ကိုယ်တိုင်ဦးစီးတဲ့ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစနစ် သေချာရှိဖို့၊ အရှေ့တောင်အာရှက အာကာသစီမံကိန်းတွေထဲ ရင်ဘောင်တန်း ပါဝင်ခွင့်ရဖို့၊ ပြန်တမ်းတစ်ခု/ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အောက်မှာ လည်ပတ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း မဟုတ်ဘဲ ခိုင်ခိုင်မာမာ ဥပဒေအောက်မှာ တည်ရှိနိုင်ဖို့၊ ဂြိုဟ်တုစီမံကိန်းတွေက ရတဲ့ သုတေသနအချက်အလက်တွေကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲပြီး အကျိုးရှိရှိ ဖြန့်ဝေအသုံးချနိုင်ဖို့ ဆိုတာတော့ လက်ရှိအတိုင်းအတာနဲ့ မဖြစ်နိုင်သေးပါဘူး။ ပြင်ပအကူအညီအပေါ် မှီခိုပြီး အကောင်အထည်ဖော်တဲ့ စီမံကိန်းအဆင့်ကနေ ရေရှည်တည်တံ့ပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ အရာတွေ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ ဖြစ်လာနိုင်မလားကတော့ ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ကြရမှာပါပဲ။ ။ References MSA. (2026, September 5). President of the Republic of the Union of Myanmar. U Min Aung Hlaing Attends and Delivers Guiding Speech at the Handover Ceremony of Technological Projects and Demonstration of Practical Results Implemented by Myanmar Space Agency. Myanmar Space Agency. MSA. (2026, September 5). CEO of Myanmar Space Agency Attends Russia-Myanmar Satellite Technology Cooperation Talks. Myanmar Space Agency. 48·Sep 6 မြန်မာအသွင်ပြောင်းအစိုးရရဲ့ လက်ရှိဗျူဟာက ရုရှားအစိုးရရဲ့ အကူအညီကို အဓိကယူပြီး ပူးပေါင်းအစီအစဉ်တွေ တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ဖို့ပါ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်း၊ နေပြည်တော်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ နှစ်နိုင်ငံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေအရ မြန်မာဘက်က ပညာရှင်တွေကို ရုရှားတက္ကသိုလ်တွေဆီ ပညာတော်သင်စေလွှတ်ပြီး နာနိုဂြိုဟ်တုဒီဇိုင်းနဲ့ ကမ္ဘာ့ဂြိုဟ်တုလမ်းညွှန်နည်းပညာစနစ်တွေ သင်ယူစေမှာပါ။ ရုရှားက လက်ရှိပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အာကာသနည်းပညာနဲ့ လုပ်နိုင်စွမ်းအရ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံး ကူညီလွှတ်တင်ပေးတာဟာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလားအလာများပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရုရှားက လွှတ်တင်ရေးနဲ့ စက်ပစ္စည်းအထောက်အပံ့တွေ ပံ့ပိုးရုံနဲ့တင် မြန်မာက ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတစ်လုံး အမှီအခိုကင်းကင်း ဆက်ထိန်းချုပ်လည်ပတ်သွားဖို့ဆိုတာကတော့ လက်ရှိအနေအထားနဲ့ အလှမ်းကျယ်နေသေးတဲ့ အိပ်မက်ဖြစ်နေတယ် လို့ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေး သုတေသီတွေက တပြေးညီ ထောက်ပြကြတာပါ။ ဒါ့အပြင် ရုရှားရဲ့ အာကာသအေဂျင်စီ ရော့စ်ကော့မော့စ်ကိုယ်တိုင်ဟာလဲ ယူကရိန်းစစ်ကြောင့် ရန်ပုံငွေတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွား ဖြတ်တောက်ခံထားရပြီး ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းမှာတင် အသားတင်လိုငွေ ဒေါ်လာသန်း ၇၃၀ ကျော် ရှိခဲ့သလို အရန်ဘတ်ဂျက်တွေလဲ ရုတ်သိမ်းခံထားရပါတယ်။ နောက်ပြီး ယူကရိန်း စစ်ပွဲစချိန်မှာ ရုရှားကို နိုင်ငံတကာက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့တဲ့ထဲ အာကာသလုပ်ငန်းအတွက် အသက်တမျှ အရေးပါတဲ့ မိုက်ခရိုအီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းတွေ ပါနေတာကြောင့် ရော့စ်ကော့စ်မော့စ်ဟာ လတ်တလောမှာ တရုတ်နိုင်ငံက ထုတ်လုပ်တဲ့ အစားထိုးပစ္စည်းတွေကိုပဲ ယာယီသုံးစွဲနေရတာပါ။ ဒီလို ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့်ပဲ ရုရှားက ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားပြီးသား အာကာသစီမံကိန်းတချို့ကို အချိန်အကန့်အသတ်မရှိ ရွှေ့ဆိုင်းထားပြီး စစ်ဘက်သုံး ဂြိုဟ်တုတွေမှာဆိုရင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားတဲ့ ဂြိုဟ်တုပေါင်း အလုံး ၃၀ ကျော်နေပေမဲ့ ပြန်လဲလှယ်နိုင်စွမ်း မရှိသေးလို့ ဒါကိုပဲ ဆက်မှီခိုသုံးစွဲနေရတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ သက်တမ်းကုန်နေတဲ့ ဂြိုဟ်တုတွေနေရာမှာ အစားထိုးလွှတ်တင်မဲ့ ဒုံးပျံတွေအတွက် စက်ကိရိယာတွေ အဓိကထုတ်လုပ်တဲ့ စက်ရုံကလဲ ပြီးခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လမှာပဲ ယူကရိန်းရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးထားရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရုရှားအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် နိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုတစ်လုံး လွှတ်တင်ပေးပြီး အထမြောက်ခဲ့မယ်ဆိုရင်တောင် ဒီစီမံကိန်းက ပထဝီနိုင်ငံရေးနဲ့ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးအခံကြောင့် တစ်ကြိမ်အပြတ် ကူညီတာမျိုး ပိုဖြစ်နိုင်ပြီး အာကာသစီမံကိန်းတွေ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရင်း နည်းပညာနဲ့ အရင်းအမြစ်ပိုင်း ရေရှည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပေးတာမျိုး ဖြစ်လာဖို့ အတော်လေး ခက်ခဲနေသေးတယ် လို့ စောင့်ကြည့်သူတွေက ပြောပါတယ်။ အရပ်ဘက်သုံး ဂြိုဟ်တုကို ကျော်လွန်ပြီး ယာဉ်မှူးတွေကိုယ်တိုင် လိုက်ပါစီးနင်းမဲ့ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး စီမံကိန်းအဆင့်အထိ အကောင်အထည်ပေါ်ဖို့မှာတော့ ရုရှားနဲ့ မြန်မာကိုယ်တိုင်ရဲ့ လက်ရှိ ရုန်းကန်နေရတဲ့ အခြေအနေကြောင့် လက်တွေ့မကျတဲ့ အိပ်မက်ဖြစ်တယ် ဆိုကြတာပါ။ ရုရှားရဲ့ အကူအညီကို အဆုံးစွန်ဆုံး ရခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတွေ အောင်အောင်မြင်မြင် လွှတ်တင်နိုင်ခဲ့ရင်တောင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီဘက်မှာ အဆင့်မြင့်စီမံကိန်းတွေ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေ လောက်လောက်ငင မရှိပါဘူး။ ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်မှု၊ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူမှုစီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသား လေကြောင်းသိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ ဘူမိအချက်အလက်ဗေဒ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ အာကာသနည်းပညာရှင်အများစု နိုင်ငံပြင်ပ ရောက်နေကြပါတယ်။ အစိုးရအဆင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲတာမှာလဲ မြန်မာဟာ နိုင်ငံအဆင့် ဗဟိုအချက်အလက်စီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် မတည်ဆောက်နိုင်သေးတာကြောင့် ဂြိုဟ်တုက ရတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးဆီ ဖြန့်ချိပြီး အရပ်ဘက်အကျိုးပြု သုတေသနတွေ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အလှမ်းဝေးနေသေးပါတယ်။ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီဟာ စစ်ဘက်အစိုးရရဲ့ အသွင်ပြောင်းအုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့အပြင် ရုရှားနဲ့ ပူးပေါင်းလွှတ်တင်တာဖြစ်လို့ နိုင်ငံတကာအမြင်မှာ ဒီစီမံကိန်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အသုံးပြုပုံက အရပ်ဘက်သီးသန့်ထက် စစ်ဘက်နဲ့ အရပ်ဘက် နှစ်မျိုးသုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပြီး ဒေသတွင်းက အာကာသသုတေသနပူးတွဲကွန်ယက်တွေဆီ ပါဝင်နိုင်ဖို့ အဟန့်အတား ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 40·Sep 6 မြန်မာ့အာကာသစီမံကိန်း ဘယ်လောက် အလားအလာ ရှိသလဲ _______________ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၆ ဇူလိုင်မှာ မြန်မာအသွင်ပြောင်းအစိုးရခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ရန်ကုန်မှာ ကျင်းပတဲ့ အခမ်းအနားတစ်ခုထဲ ဂြိုဟ်တုမော်ဒယ်ငယ်တစ်ခုကို စမ်းသပ်ကြည့်ရှု၊ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ ဖွင့်လှစ်ပြီး အာကာသယာဉ်မှူးအဖြစ် ကနဦး ရွေးချယ်ခံထားရ ဆိုသူတွေနဲ့ တွေ့ခဲ့ပါတယ်။ နောက်တော့ ဒါက “နှစ်ရှည်လများ ရှိနေခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတော်အိပ်မက်” ဖြစ်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ ထပ်ပြီးတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာ သမ္မတရုံးပြောခွင့်ရသူ ခိုင်ခိုင်စိုးက လာမဲ့ ၂၀၂၈ ခုနှစ်မှာ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး မြန်မာလူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးကို အာကာသထဲပို့မယ် လို့ ထုတ်ပြောလာပါတယ်။ စောင့်ကြည့်လေ့လာချက်တွေအရ အသွင်ပြောင်းအစိုးရဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က စလို့ ရုရှားအစိုးရနဲ့ အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တွေ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ တရားဝင်ပြုလုပ်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှာ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီခေါ် Myanmar Space Agency (MSA) ကို မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်မှာ စ,ဖွဲ့ခဲ့ပြီး အဲဒီအေဂျင်စီမှာ ခန့်အပ်မဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေကိုလဲ မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင်က အတည်ပြုရွေးချယ်ခွင့် ရှိတယ်လို့ ဖွဲ့စည်းခွင့်အမိန့်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ ဒီအေဂျင်စီရဲ့ ပင်မတာဝန်တွေက မြန်မာ့ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတွေ လွှတ်တင်တာနဲ့ ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်တာ၊ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံတွေနဲ့ မှတ်တမ်းတွေ စီမံခန့်ခွဲတာ၊ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ‘အာကာသကို ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြုရေး ကော်မတီ’မှာ နိုင်ငံကိုယ်စားပြုအဖြစ် ပါဝင်တာနဲ့ ပြည်တွင်းမှာ အာကာသဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားအင်အား တည်ဆောက်တာတို့ပါပဲ။ ဒီနောက်ပိုင်းက စလို့ အာကာသနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေထဲ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ မော်စကိုခရီးစဉ်မှာ ရုရှားအာကာသအေဂျင်စီ ရော့စ်ကော့စ်မော့စ် (Roscosmos) နဲ့ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စာချုပ်ချုပ်တာ၊ ရုရှားအကူအညီနဲ့ တည်ထောင်တယ် ဆိုတဲ့ ဂြိုဟ်တုဒေတာ သုတေသနစင်တာ ရှိလာတာ၊ ဇူလိုင်မှာ အာကာသယာဉ်မှူးလောင်းတွေ ရွေးချယ်တာနဲ့ လွှတ်တင်ဖို့ စီစဉ်နေတယ် ဆိုတဲ့ MAH-1 ERS (Earth Remote Sensing - ကမ္ဘာမြေ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး) ရဲ့ ဂြိုဟ်တုပုံစံငယ်တွေ လက်တွေ့ပြသတာတို့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီ့တိုင် လက်ရှိအချိန်ထိ MSA ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ လည်ပတ်မဲ့ ဂြိုဟ်တုစီမံကိန်းမျိုး သတ်မှတ်အကောင်အထည်ဖော်တာ မရှိသေးဘဲ ရုရှားရဲ့ အကူအညီအောက်က လွတ်ထွက်နေတဲ့ သီးခြားလုပ်ဆောင်ချက်မျိုးလဲ မတွေ့ရသေးပါဘူး။ နောက်၊ MAH-1 ERS ဂြိုဟ်တုနဲ့ ပတ်သက်ပြီးလဲ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေ မဖော်ပြထားတာပါ။ တကယ်တော့ မြန်မာမှာ မြန်မာ့လေကြောင်းသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟိုကိုင်းဒို (Hokkaido)၊ တိုဟိုကူ (Tohuko) တက္ကသိုလ်တို့ ပူးပေါင်းပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီမှာ လွှတ်တင်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်လာ ၁၅ သန်းတန်ဖိုးရှိ လောကနတ်-၁ (Lawkanat-1/MMSAT-1 လို့လဲ သိကြ) အမည်ရ ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတစ်လုံး ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လောကနတ်-၁ စီမံကိန်းမှာ ဂြိုဟ်တုကို ဂျပန်နိုင်ငံက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒီဂြိုဟ်တုက ရတဲ့ မှတ်တမ်းဒေတာတွေကိုတော့ အစိုးရအချင်းချင်း တစ်ဆင့်ခံ ပြန်ရယူဖို့ စီစဉ်ခဲ့ကြတာမျိုးပါ။ အဆိုပါ တစ်ခုတည်းသော အာကာသစီမံကိန်း လောကနတ်-၁ ဟာလဲ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှာ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံတွေကို စစ်တပ်က ထောက်လှမ်းရေးအတွက် အသုံးပြုမှာ စိုးတာကြောင့် ဂျပန်အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းတက္ကသိုလ်တွေကနေ နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းကတစ်ဆင့် ကမ္ဘာ့ပတ်လမ်းနိမ့်ဆီ လမ်းကြောင်းလွှဲ-လွှတ်တင်မဲ့ကိစ္စကို ယာယီရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ နောက်ဆက်တွဲ လိုက်လာချိန်မှာတော့ လောကနတ်-၁ ကို ၂၀၂၃ မှာပဲ ကမ္ဘာ့လေထုထဲ ပြန်ထိုးစိုက်ဆင်းစေပြီး အပြီးရပ်တန့်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 41·Sep 6 “ဒြပ်စင် ၁၀၉ ရဲ့ မိခင်” ――――――― “ငြိမ်းချမ်းရေးလက်နက်ဟူ၍ မရှိ” ဒီထင်မြင်ယူဆချက်ကို ထောက်ခံသူတစ်ယောက်ဟာ နျူကလီးယားလက်နက် တီထွင်စီမံကိန်း — မန်ဟက်တန် ပရောဂျက် (Manhattan Project) — အတွက် ဖိတ်ခေါ်ခံရတဲ့အခါ ပါဝင်ဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။ သူ့နာမည်က လီဇ် မိုက်နာ (Lise Meitner) ပါ၊ ဗီယင်နာတက္ကသိုလ်ရဲ့ ဒဿနဗေဒဌာန (အဲဒီခေတ်က သိပ္ပံအပါအဝင် ပညာရပ်အများစုစုပေါင်းဌာန) မှာ အမျိုးသမီးတွေ တရားဝင်သင်ယူလေ့လာခွင့်ရပြီးနောက် လေးနှစ်အကြာ ၁၉၀၁ ခုနှစ်မှာ ရူပဗေဒပညာရပ်ကို တက်ရောက်သင်ယူခဲ့တဲ့ ပထမဆုံးအမျိုးသမီးဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် — ဂျာမနီက ဩစတြီးယားကို အင်အားသုံးပြီး သိမ်းယူပေါင်းစည်းခဲ့ချိန်မှာ‌တော့ နာဇီတွေရဲ့ လူမျိုးရေးခွဲခြားဥပဒေ အသက်ဝင်သွားလို့ ဂျူးမျိုးနွယ်ဖြစ်တဲ့ မိုက်နာ အခက်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အန္တရာယ်လွတ်မြောက်ဖို့မရေရာတဲ့ ဩစတြီးယားနိုင်ငံကူးလက်မှတ်နဲ့ပဲ ပထမဆုံး နယ်သာလန်၊ နောက် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၊ ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ကနေတစ်ဆင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ စတော့ဟုမ်းမြို့ကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရပါတယ်။ အမှန်တော့ နာဇီအစိုးရ အာဏာမရခင်ကတည်းက မိုက်နာ,ဟာ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့ရှိ ကိုက်ဇာ ဗီလ်ဟဲလ်(မ်) ဓာတုဗေဒအဖွဲ့အစည်း (Kaiser Wilhelm Institute) မှာ သုတေသနလုပ်ကိုင်နေသူပါ။ ဓာတုဗေဒပညာရှင် အော့တို ဟန် (Otto Hahn) နဲ့အတူ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုဆိုင်ရာသုတေသနတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ၁၉၃၃ လောက်ကတည်းက ဂျူးလူမျိုးတွေအပေါ် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုတွေ တဖြည်းဖြည်း တင်းကျပ်လာခဲ့ပေမဲ့ ဂျူးမျိုးနွယ်ဖွား ဩစတြီးယားနိုင်ငံသားဖြစ်နေတာမို့ အချိန်တစ်ခုထိ ဂျာမနီမှာ ဆက်နေနိုင်ခဲ့တာပါ။ စတော့ဟုမ်းမှာ ခိုလှုံနေခိုက် နျူကလီးယား ပြိုကွဲမှု (Nuclear Fission) အကြောင်း စာတစ်စောင် ဟန်,ဆီက ရောက်လာခဲ့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ ခရစ္စမတ်အားလပ်ရက်မှာ မိုက်နာတစ်ယောက် အခေါက်ခေါက်အခါခါ လမ်းလျှောက်ထွက်ရင်း သီအိုရီမျိုးစုံကို ပေါင်းစပ်ရင်း နျူကလီးယားပြိုကွဲမှုနောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းကို အဖြေရှာခဲ့တာပေါ့။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ယူရေနီယမ်ဝတ်ဆံက မြန်နှုန်းမြင့်နျူထရွန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မတည်ငြိမ်တော့ဘဲ ပြိုကွဲသွားပြီး စွမ်းအင်ထွက်သွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ် — ဆိုတော့ စမ်းသပ်ချက်ရလဒ်ကို တိုက်ရိုက်မြင်လိုက်ရတဲ့ ဟန်,အစား အဝေးရောက် မိုက်နာ,ကပဲ ဖြေရှင်းခဲ့တာပေါ့။ ၇ နှစ်အကြာ ၁၉၄၅၊ ဩဂုတ် ၆ ရက်မှာ ဟီရိုရှီးမား,ပေါ် ကျရောက်ခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး စစ်ရေးသုံးအဏုမြူဗုံးမှာ အဲဒီ နျူကလီးယားပြိုကွဲမှုလုပ်ငန်းစဉ် သဘောတရားကိုပဲ သုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိချက်ကို သိပ္ပံဂျာနယ်တွေထဲ ထုတ်ဝေတဲ့အခါ ဂျူးမျိုးနွယ်ဖြစ်နေတာကြောင့် လီ(ဇ်) မိုက်နာ ဆိုတဲ့ နာမည် မပါခဲ့ပါဘူး။ နျူကလီးယားပြိုကွဲမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လို့ပေးတဲ့ ၁၉၄၄ ဓာတုဗေဒနိုဘယ်ဆုကိုလဲ ဟန်,ကပဲ ရရှိခဲ့တာပါ။ မိုက်နာ နိုဘယ်ဆု ရမသွားခဲ့ပေမဲ့ ဒြပ်စင် ၁၀၉ ကိုတော့ ‘မိုက်နဲရီယမ်’ (Meitnerium) ဆိုပြီး ဂုဏ်ပြုအမည်ပေးထားပါတယ်။ ။ References: - Jewish Women's Archive. (n.d.). Lise Meitner. - Kronecker Wallis. (2026, February 13). Lise Meitner: Nuclear fission's overlooked discoverer. - Atomic Heritage Foundation. (n.d.). Lise Meitner. Nuclear Museum. - U.S. Environmental Protection Agency. (2026, February 17). Women in radiation history: Lise Meitner. - BBC Science Focus. (2020, April 8). Lise Meitner: The nuclear pioneer who escaped the Nazis. - Famous Scientists. (2018, August 30). Lise Meitner: Biography, facts and pictures. Written by - Khin Malikha Su Zin Fact-checked by - Min Z Copy-edited by - Khin Myat Noe Zaw ©️ 2026-2027 | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿 #Fact_Hub #Short_Article #Science #Meitner #Meitnerium 80·Sep 4

An open web layer over public Telegram — search, stats and channel reading right in your browser, no account, no install.

Not affiliated with Telegram FZ-LLC; all data comes from public sources.

Catalog

Top channels Categories Countries Search

Content

Stickers Emoji Gifts Themes Wallpapers

Help

Tools Wiki Glossary Blockchain Safety Premium Advertisers Advertising

© 2026 TG.ME · G.Media network· Updated 09/05/2026 · v0.2.0 · cd00242

Privacy Terms DMCA & complaints Report a violation

Similar channels

O D I N : The Nexus Team1.7K subscribers

HYPEN Organization10.2K subscribers

Kevin Network5.4K subscribers

For The Future Myanmar8K subscribers

LLC - Lavender Language Center3.2K subscribers

Introverts' Yatwoon4.6K subscribers

Study Diary7.4K subscribers

English Café - Myanmar3.8K subscribers