CardioScope

Ilgari olimlar inson burni faqat 10 000 xil hidni sezadi deb o‘ylashgan. Lekin so‘nggi neyrobiologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, inson hid bilish reseptorlari 1 trilliondan ortiq turli xil hid aralashmalarini bir-biridan aniq farqlash imkoniyatiga ega.

Makkajo‘xori sotasidagi har bir dona alohida gulning urug'lanishidan hosil bo‘ladi va ular har doim juft-juft bo‘lib o‘sadi. Shu sababli, har qanday makkajo‘xori so tasidagi donalar umumiy soni doim juft raqam bo‘lib chiqadi.

Yostiqqa yotib, bir ko‘z bilan telefonga qaraganda, bitta ko‘z yorug‘likka, ikkinchisi esa qorong‘ulikka moslashadi. Natijada yorug‘likni ko‘rgan ko‘z fotoretseptorlari vaqtincha toalib, telefonni o‘chirgach, 10-15 daqiqa davomida bir ko‘zingiz mutlaqo ko‘rmay qolishi mumkin ("Transient smartphone blindness").

Cambridge (Kembrij) universitetining izlanishlariga ko‘ra, kuniga atigi 20-30 daqiqa tez vaqtda piyoda yurish miyadagi xotira uchun mas'ul bo‘lgan gippokamp qismining hajmini kattalashtiradi va altsgeymer (xotira yo‘qolishi) xavfini 40 foizga kamaytiradi.

Atrofdagi shovqin va quloqchindagi o‘ta baland musiqa miyadagi hid bilish va ta'm sezish imkoniyatini susaytiradi, lekin oshqozon-ichak va so‘lak bezlariga ta'sir qilib, organizmda pinhona tashnalik va sho‘r narsalarni yeyish xohishini uyg‘otadi.

Xom sabzi yeganda undagi saraton va qarishga qarshi antioksidant — beta-karotinning bor-yo‘g‘i 3-4 foizi so‘riladi. Sabzi pishirilganda esa uning qattiq hujayra devorlari parchalanib, beta-karotinning tanaga so‘rilishi 40 foizgacha ko‘tariladi.

Har kuni oynada o‘zingizni ko‘rishga o‘rganib qolganingiz sababli miyangiz teskari aksingizni yoqtirib qoladi ("simple exposure" effekti). Suratda esa kamerangiz sizni asl, teskari bo‘lmagan holatingizda oladi va bu miyangizga noodatiy tuyulgani uchun o‘zingizni rasmlarda xunukroqdek his qilasiz.

Balandlikda samolyot salonidagi bosim va o‘ta quruq havo sababli insonning ta’m bilish va hid bilish sezgilari 30% ga pasayadi. Shu sababli yerda juda sho‘r yoki shirin tuyuladigan ovqatlar samolyot bortida mutlaqo bemazadek bo‘lib tuyuladi.

Muzday suv ichganingizda, organizm uni oshqozonda tana haroratigacha (37°C) isitish uchun qo‘shimcha energiya sarflaydi. Har bir litr muzday suv uchun tana taxminan 30 kaloriya yoqadi — bu xuddi kichikroq masofaga piyoda yurgan bilan barobar.

Suvga tushganingizda va yuzingizga sovuq suv tegishi bilan tanangizda avtomatik ravishda "Gʻavvoslik refleksi" ishga tushadi. Yurak urishi sekinlashadi, qon tomirlari qisqaradi va kislorod zaxirasi faqat miya va yurakka yo‘naltiriladi. Shu sababli suv ostida nafasni quruqlikdagiga qaraganda ancha uzoqroq ushlab turish mumkin.

Yillar davomida insonlar achchiq murch yoki qalampir oshqozonni yallig‘lantiradi va yara (yazva) qiladi deb o‘ylashgan. Aslida esa oshqozon yarasining 80% dan ortiq sababchisi oddiy Helicobacter pylori bakteriyasidir. Achchiq yeyish esa bor-yo‘g‘i yara og‘rig‘ini vaqtinchalik sezdiradi, xolos.

Inson jag‘ining kuchi o‘z barmog‘ini sabzi kabi bemalol uzib tashlashga yetadi. Lekin miyangiz og‘riq va o‘z-o‘zini saqlash instinkti sababli jag‘ mushaklariga ruxsat bermaydi va eng kuchli tishlaganingizda ham avtomatik ravishda tormoz beradi.

Antarktidada muzliklar arasidan qip-qizil sharshara oqib tushadi. Ilm-fan buni qon emas, balki 2 million yildan beri muz ostida saqlanib qolgan, kislorod tegishi bilan zanglaydigan (oksidlanadigan) o‘ta konsentrlangan temirli va tuzli suv ekanini isbotlagan.

Botulinum toksini (botoks manbai) shunday dahshatli zaharki, uning bor-yo‘g‘i 4 grammgacha bo‘lgan miqdori butun Yerdagi barcha odamlarni halok qilish uchun yetarli. U asab tizimini lahzalarda falaj qilib qo‘yadi.

Ko‘pchilik xameleon atrofdagi muhitga moslashish uchun rangini o‘zgartiradi deb o‘ylaydi. Aslida esa ular tana haroratini boshqarish va boshqa xameleonlarga o‘z kayfiyatini (qo‘rqish, g‘azab yoki quvonch..) ko‘rsatish uchun rangini o‘zgartiradi