منبع: مغز وقتی رازهایش را آشکار می‌کند @apjmn — عباس پژمان — TG.ME

عباس پژمان@apjmn · 3.2K subscribers Open in TelegramOpen

منبع: مغز وقتی رازهایش را آشکار می‌کند
@apjmn

t.me/apjmn/5236 Translate

13

October 5, 2026 1.2K 20

More from this channel

کتاب‌های امسال من و بوف کور چاپ سوم در آن بوف کوری که صادق هدایت خودش در هندوستان چاپ کرد، روایت با تصویر یک زن آغاز می‌شود و با تصویر یک جغد پایان می‌یابد. به نظر من همین دو تا تصویر به روشنی می‌گویند بوف کور دربارهٔ چیست. جغد در فرهنگ ایرانی نماد شومی یا نحسی است. بوف کور هم با زن شروع می‌شود و به شومی ختم می‌شود. از اینکه بگذریم، اولین دیدار راوی با دختر اثیری هم در روز سیزده بدر اتفاق می‌افتد. روز سیزده‌بدر هم یکی دیگر از نحسی‌ها در فرهنگ ایرانی است. آیا همین دو تا نشانه کافی نیستند تا به خواننده بگویند بوف کور از چه سخن می‌گوید؟ اما نشانه‌ها فقط به این دو تا محدود نمی‌شوند. خود بوف کور پر از این‌جور نشانه‌هاست! اگر بخواهیم از بوف کور بیرون بیاییم در داستان‌های دیگر هدایت هم می‌شود نشانه‌هایی یافت که می‌توانند به موضوع بوف کور اشاره داشته باشند. مثلاً همهٔ ازدواج‌های داستان‌هایش به بدبختی ختم می‌شوند‌. او در بعضی از نامه‌ها و صحبت‌هایش با دوستانش هم گفته است بوف کور دربارهٔ چیست. در من و بوف کور از این نشانه‌ها صحبت می‌شود و ابهامات بوف کور با این صحبت‌ها روشن می‌شوند. @apjmn 323Oct 14

کتاب‌های امسال آلبوم خاطرات چاپ سوم هگل گفته بود اتفاقات مهم و شخصیت‌های بزرگ تاریخی دو بار در تاریخ ظاهر می‌شوند. بعداً مارکس گفت هگل فراموش کرد بگوید بار اول تراژدی می‌سازند و بار دوم کمدی. نمی‌دانم هانس هارلین وقتی آلبوم خاطرات را می‌نوشت به این گفتهٔ هگل و مارکس نظری داشته است یا نه. اما واقعه‌ای در کتاب هست که انگار دو بار برای شخصیت اول اتفاق می‌افتد. بار اول هم واقعاً تراژدی است، و بار دوم حالتی از کمدی پیدا می‌کند. بار اول در دوران جنگ جهانی دوم روبه‌روی یک بیمارستان نظامی اتفاق می‌افتد، و بار دوم در زمان بازسازی آلمان روبه‌ٰروی مؤسسه‌ای اتفاق می‌افتد که کارش مرمت آثار هنری است. و هانس هرلین چقدر زیبا از اجرای این تکرار برمی‌آید. «او در سمت چپ میز نشسته بود و قفسۀ بلندی پشت‌سرش بود با چند رديف از شيشه‌&rlm;هايى كه رنگ‌&rlm;ها را به‌شكل پودر داخل آن‌ها نگه مى&rlm;‌داشتند. از هر رنگى كه قابل تصور باشد در ميانشان بود. يازده نوع فقط سبز شمردم. رنگى كه بیشتر به رنگ چشم‌&rlm;هاى او مى‌&rlm;خورد برچسبِ «سبز شوآيْنْ&rlm;‌فورْت» داشت. وقتى كه سرش را از روى كارش بلند كرد و مرا دید همه‌چیز را فراموش كردم.» 416Oct 14

خطاب به حافظ میخانه‌ای که تو ساخته‌ای از هر خانه‌ای بزرگ‌تر است، شرابی که تو انداخته‌ای همهٔ دنیا نمی&rlm;توانند تمامش را بنوشند. آن مرغی که قدیم‌ها ققنوس بود، در این خانه مهمان تو است! تو آن موشی هستی که کوهی زایید. هم تمامِ آنچه هست هستی، هم هیچ، میخانه و می با هم هستی. ققنوس و کوه و موش هستی. جاودان در خود فروریزنده، جاودان از خود پرکشنده- ژرف‌ترین ژرفای بلندی‌ها هستی، روشن‌ترین روشنیِ ژرفاها هستی، مستانه‌ترین مستیِ مستان از توست، تو شراب برای چه می‌خواهی؟ فریدریش نیچه ترجمهٔ عباس پژمان سلاوی @apjmn 577Oct 12

به پیشگاه حافظ تو آن خواستن را که همه دارند می‌شناسی، و حتماً می‌دانی: که اشتیاقی است که همه را، از خاک‌&rlm;نشین تا تخت‌&rlm;نشین، در قبضهٔ قدرتش دارد. چه بس درد که با خود دارد، چه بس شادی، و اگر مردی را به خون درغلتانَد، مردی دیگر دلیرتر پا به میدانش می‌&rlm;گذارد. پس مرا ببخش استاد، این گستاخی‌&rlm;ام را بر من مگیر. دست خودم نیست اگر نمی‌&rlm;توانم، از سرو روانم، آن دختر، چشم بردارم. یوهان ولفگانگ گوته گوته در این سطرها ظاهراً به این بیت حافظ نظر داشته است: حُسنِ بی‌پایانِ او چندان که عاشق می‌کُشد، زمرهای دیگر، به عشق، از خاک سر بر میکنند. مخصوصاً آنجا که می‌گوید: و اگر [آن اشتیاق] مردی را به خون درغلتاند، مردی دیگر دلیرتر پا به میدانش می‌گذارد. ع. پ @apjmn 536Oct 12 هم سینه پرآتش بِه، هم ... این خرقه که من دارم در رهن شراب اولٰی این دفتر بی‌معنی غرق مِیِ ناب اولٰی این غزل حافظ، که آن را در دوران پیری‌اش سروده است، خیلی غمگینم می‌کند. مخصوصاً به خاطر دو تا از بیت‌هایش. او در یکی از آن‌‌ها از فقرش می‌گوید، و درد می‌کشد و می‌نالد. آن هم در ایام پیری. چون مصلحت‌اندیشی، دور است ز درویشی هم سینه پرآتش بِه، هم دیده پرآب اولی اینجا این درویشی معنی فقر یا تنگدستی هم می‌دهد. به خاطر همان مصراع دومش. در واقع، هم فقر معنی می‌دهد هم آزادگی و وارستگی. منظورش از مصلحت‌اندیشی هم یعنی مصلحت را در این ببیند که به خاطر فقرش آزادگی را کنار بگذارد و خود را وابستهٔ دیگران کند. در غزل‌های دیگرش هم باز از فقر و «مصلحت‌اندیش» نبودنش گفته است. گرچه گردآلود فقرم، شرم باد از همتم / گر به آب چشمهٔ خورشید دامن تر کنم... بیت دوم هم بیت آخر است: چون پیر شدی، حافظ، از میکده بیرون شو مستیّ و هوسناکی در عهد شباب اولی... این شاید حتی از آن درویشی‌اش هم برایش دردناک‌تر بوده است. برای آدم‌های رمانتیک سخت‌ است پیر شدن. چون دل‌هایشان چندان پیر نمی‌شود. سیستم مغزشان این‌جوری است. بعضی از آن‌ها آثار بسیار غم‌انگیزی دربارهٔ این موضوع خلق کرده‌اند. مارکز آخرین رمانش را دربارهٔ این موضوع نوشت. گراهام گرین آخرین جملهٔ آخرین رمانش را به موضوع عشق اختصاص داد. صحنهٔ بسیار زیبایی در آن رمان خلق کرد تا بر اساس آن بتواند آخرین جمله‌اش را به عشق اختصاص دهد. خانم کارسون هم در پست قبلی از همین مسئله می‌گوید. عباس پژمان ۲۰ مهر ۱۴۰۵ [روز حافظ] @apjmn 532Oct 12