دو خوانش از یک بیت از #سعدی
تو جفای خود بکردی و نه من نمیتوانم
که جفا کنم؛ ولیکن نه تو لایق جفایی
این بیت ممکن است دو گونه خوانده شود:
تو جفای خود بکردی و نه؛ من نمیتوانم
که جفا کنم؛ ولیکن نه تو لایق جفایی
در اینجا بعد از «نه» مکث میشود و جملۀ جدیدی شروع میشود. در خوانش اول معنا چنین است: تو جفای خودت را کردی اما من نمیتوانم جفا کنم ولی تو شایستۀ جفا نیستی.
در اینجا سعدی میگوید من نمیتوانم جفا کنم؛ و مفهومش این است که اگر میتوانستم جفا کنم؛ حتما انجامش میدادم!
اصلا در این معنا، کلمۀ «نه» زیادی است و نیازی به آوردنش نیست. علاوه بر آن، کلمۀ «لیکن» بین یک جملۀ مثبت و منفی میآید و با خوانش اول معنا را لغو و بیهوده میکند.
شکل دوم:
تو جفای خود بکردی و نه من نمیتوانم
که جفا کنم؛ ولیکن نه تو لایق جفایی
در شکل دوم، بعد از «نه» مکث نیست و تمام قسمت «نه من نمیتوانم که جفا کنم» با هم خوانده میشود و معنا چنین است: تو جفای خودت را کردی و نه این که من نمیتوانم جفا کنم؛ (یعنی میتوانم جفا کنم) اما تو شایستۀ جفا نیستی؛ پس با وجودی که میتوانم؛ این کار را نمیکنم.
شکل اول اصلا با روحیات سعدی جور در نمیآید. سعدی و جفا؟ ابدا
در بین کسانی که این غزل را اجرا نمودهاند؛ بررسی نمودم فقط از دو نفر اثری بود. گلپایگانی که این بیت را نخوانده است و استاد شجریان که در 4 مورد از 5 برنامه، این بیت را خوانده است. در آلبوم «آرام جان» درست خوانده شده و در آلبوم «در خیال» و دو اجرای خصوصی «شور عاشقی» و «شمع فلک» به شکل اول و اشتباه خوانده شده است.
این دو اجرا را در لینک زیر ملاحظه بفرمایید:
https://t.me/ShekarestaneParsi/846
🌺🌺🌺🌺
🙏«شکرستان» را با فوروارد پستها به دوستانتان معرفی فرمایید.
اگر مطلبی را از کانال شکرستان به جایی فوروارد میکنید؛ لینک آن را حذف نفرمایید.
آیدی مدیر کانال @abbasi2153
🐝🌹🐝🌷🐝🌹🐝
9
1
1August 28, 2026 276 2
