🎣 ماهیهای دریایی و «مواد شیمیایی ابدی»: زنگ خطر جهانی
یک پژوهش جدید در ژورنال Science (۱۸ دسامبر ۲۰۲۵) نشان میدهد مصرف ماهیهای دریایی میتواند یکی از مسیرهای مهم ورود مواد شیمیایی موسوم به PFAS به بدن انسان باشد؛ موادی که به «مواد شیمیایی ابدی» معروفاند چون دههها در محیط باقی میمانند.
PFAS
چیست؟
PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances)
گروهی از ترکیبات صنعتی مقاوم هستند که در ظروف نچسب، کفهای آتشنشانی و بسیاری از محصولات صنعتی استفاده شدهاند. این مواد:
بهسختی تجزیه میشوند
در آب و خاک و زنجیره غذایی تجمع پیدا میکنند
با مشکلاتی مثل اختلالات هورمونی، آسیب کبدی و برخی سرطانها مرتبط دانسته شدهاند
🔬 این مطالعه چه کرده است؟
محققان با ترکیب دادههای:
✅۲۱۲ گونه ماهی دریایی
✅بیش از ۳۰۰۰ نقطه پایش آلودگی آب دریا طی ۲۰ سال
✅آمار جهانی صید و تجارت ماهی
نقشهای جهانی از میزان آلودگی PFAS در ماهیها و میزان مواجهه انسانها از طریق مصرف آنها تهیه کردند.
تمرکز اصلی روی دو ترکیب معروف بود:
PFOS
PFOA
🌍 نتایج کلیدی
1️⃣ آلودگی جهانی ماهیها
✅میانه غلظت جهانی PFAS در ماهیها: ۰.۳۴ نانوگرم در هر گرم
✅بالاترین سطوح در آسیا و اقیانوسیه گزارش شد.
✅ماهیهای با سطح تغذیه بالاتر (شکارچیها) آلودگی بیشتری داشتند.
2️⃣ میزان دریافت روزانه انسانها
میانگین جهانی دریافت روزانه: ۰.۰۲۳ نانوگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز
بیشترین میزان دریافت در:
آمریکای شمالی
اقیانوسیه
اروپا
کشورهای با درآمد بالا تقریباً ۶ برابر بیشتر از سایر کشورها در معرض این ترکیبات از طریق ماهی هستند.
3️⃣ نقش تجارت جهانی ماهی
یکی از مهمترین یافتهها 👇
تجارت بینالمللی ماهی مسیرهای مواجهه را تغییر داده است.
مثلاً:
✅برخی کشورهای اروپایی بخش بزرگی از مواجهه خود را از طریق ماهیهای وارداتی دریافت میکنند.
✅در ایتالیا، فقط حدود ۱۲٪ ماهی مصرفی از سوئد وارد میشود، اما همین مقدار بیش از ۳۵٪ از کل مواجهه PFAS را تشکیل میدهد.
یعنی واردات از مناطق آلوده میتواند ریسک سلامت را در کشور مقصد بالا ببرد.
4️⃣ اثر قوانین بینالمللی
پس از اضافه شدن PFOS به کنوانسیون استکهلم در سال ۲۰۰۹، شاخص خطر آن حدود ۷۲٪ کاهش یافته است.
اما مشکل هنوز تمام نشده 👇
برخی PFASهای زنجیرهبلند که هنوز بهطور کامل تنظیم نشدهاند، خطر بیشتری نشان دادهاند و در بعضی مناطق شاخص خطرشان حتی از PFOS هم بالاتر است.
⚠️ پیام اصلی تحقیق
✅آلودگی فقط یک مسئله محلی نیست
✅تجارت جهانی غذا میتواند آلودگی را جابهجا کند
✅قوانین ملی بهتنهایی کافی نیستند
✅نیاز به استانداردهای سختگیرانهتر جهانی برای تجارت مواد غذایی دریایی وجود دارد.
🧠 چرا این تحقیق مهم است؟
این مطالعه اولین نقشه جهانی است که:
✅آلودگی محیطی
✅زنجیره غذایی دریایی
✅تجارت بینالمللی
✅و ریسک سلامت انسان
را به هم متصل میکند.
پیام واضح است:
امنیت غذایی جهانی بدون در نظر گرفتن آلودگیهای شیمیایی پایدار کامل نیست.
February 18, 2026 144 1
