در کانال وزین «سریانیات»، آقای نیما جمالی یادداشتی درباره سرود و دستافشانی در آیین سوگ درگذشتگان و سپس منع آن در کلیسای مسیحیت، و جزماندیشی دینفروشان زمانه، منتشر کردهاند که مطالعه آن خالی از فایده نیست:
https://t.me/syriacapersica/331
در پی این نوشته، در کانال وزین «پسینباستان» نیز آقای بهرام روشنضمیر نکاتی تکمیلی افزودند، از جمله نبودِ عزا و ماتم در آیین زرتشتی برای درگذشتگان:
https://t.me/HistoriographyOfIran/2340
من هم مایلم به این گفتوگوی مجازی و غیرمستقیم دو نکته بیفزایم:
نخست آنکه، همانطور که اشاره شد، در آیین درگذشتگان نیاکان زرتشتی ما، هرگونه مویه و شیون (افراطی) شدیدا نکوهیده شده و گواه روشن آن را میتوان در فصل شانزدهم از کتاب ارداویرافنامه بازجست. جاییکه ارداویراف به رودی بزرگ و خروشان به تاریکیِ چون دوزخ میرسد و آنجا روانهایی را میبیند که با رنجی فراوان در تقلای گذر از آن رود اند. ارداویراف از همراهانش، سروش اهلو و ایزد آذر، از چیستی آن رود و کیستی آن روانها میپرسد و پاسخ چنین میگیرد که سرچشمه آن رود خروشان، اشکی است که زندگان برای درگذشتگان ریختهاند، و هر اشکی که به واسطۀ شیون و مویه و گریهٔ اَداد (نادرست و نامناسب) فروچکیده، بر آن رود افزوده و رنج و دشواری بر روان آن درگذشته آورده است.
در پایان سروش اهلو و ایزد آذر از ارداویراف میخواهند که به جهانیان پیغام دهد که مویه و زاری نکنند و با شیون، رنجی به روان درگذشتگان نرسانند.
دومین نکته دربارهٔ جایگاه ساز و ابزارهای موسیقی در دیانت زرتشتی است؛ حوزهای که آگاهی از آن بسیار اندک است. مهمترین اشاره به آن را در فصل بیستم از کتاب بندهش مییابیم جاییکه در مطلبی نهچندان روشن، اوستاخوانی را به همراهی سازهایی چون بربط، تنبور و چنگ پیوند میدهد.
(ظاهرا این همراهی موسیقیایی در زمان اوستا خوانی در منابع یونانی و هندی و یهودی اشاراتی دارد.)
افزون بر این، فصل هشتادوششم از کتاب صد در بندهش، وجود بربط و رباب در خانه را عامل دور دارنده دیوان و دروجان از آن خانه میداند.
از مجموع این دو اشاره، با احتیاط بسیار، شاید بتوان حضور سازهای موسیقی در آیین سدوش درگذشتگان را فرض گرفت. آیینی که در آن شیون و زاری جایی نداشته و در عوض، با اوستاخوانی میکوشیدند روان درگذشته را در پناه ایزدان و دوری از دیوان دارند و نیز با افشاندن عطر و بوی خوش در مراسمی به نام نیرنگ بوی دادن، در پی شادی بازماندگان و روان درگذشته در گذر از گیتی به سوی بهشت باشند.
روان همهٔ فرزندان ایران و جان فدایان میهن به گرودمان روشن شاد باد
💚🤍❤️پاینده ایران❤️🤍💚
@frataak
18
6
5
1
1February 23, 2026 1.6K 7 32
