«بازداری»
پدیدهی خیلی جالبیه به نظرم، چونکه اونقدر که به نظر میاد ساده نیست، و خیلی هم حیاتی و زیربناییه.
اینکه چطور انجام میشه، بستگی به سطح مورد پرسش داره: عصبشناختی Vs روانشناختی؟!
اینکه بازداریها چطور در این دو سطح به هم ترجمه میشن از دانش من فراتره، در مورد سطح پدیداری (روانشناختی) هم نظریاتی داریم.
چیزی که من فهمیدم و دیدم در این نظریات هم به طور مشترک عناصری از اون وجود داره، اینه که شما برای یک بازداری موفق (یک عمل/فکر/هیجان) نیازمند ایدهای هستید که بتونه با اونچه که میخواید بازداریش کنید، رقابت کنه و در این رقابت غلبه پیدا کنه.
درجات و کیفیاتی هم داریم برای بازداری، برای مثال برای بازداری یک عمل حرکتی، احتمالا یک دستور توقف ساده در رقابت میتونه غلبهی کافی رو ایجاد کنه، اما هرچه آنچه که قراره بازداری بشه پیچیده تر و شدیدتر باشه، ایدهی رقیب هم باید دست کم به همون اندازه قوی تر باشه.
برای مثال برای بازداری از یک عمل هیجانی یا ایمپالسیو، شما باید افکاری رو در جهت ضدش داشته باشید و ایجاد کنید که یا میلتون به انجامش رو کاهش بده یا اینکه صرفا پرهیز از اون کار رو تقویت کنه (فارغ از بیش و کمِ میل).
و جالب اینجاست، که در هر درجه و پیچیدگیای که بخواد بازداری انجام بشه، یک عامل ثابت وجود داره که بود و نبودش تعیین کنندهی بازداری شدن یا نشدنه: «دلیل»!
اگر «دلیلی» برای توقف و پرهیز از یک عمل (چه قابل مشاهده و چه غیرقابل مشاهده از بیرون) وجود نداشته باشه، بازداریای صورت نمیگیره!
حالا هرچه مساله پیچیده و دارای بار هیجانی یا کشش بیشتری باشه، «دلایلی» که برای بازداری از اون در رقابت قرار میدید احتمالا باید آگاهانه تر و اجبار کننده تر باشند تا در رقابت کم نیارن.
نکتهی دیگه هم اینکه بازداری میتونه «آموخته و اتوماتیک» هم بشه، یعنی شما اگر در مورد و موقعیتی که براتون تازه یا دارای بار هیجانی و اجبار شدیده باشید، نیاز بیشتری به «تلاش و عمد» برای بازداری خودتون دارید، که یعنی کار سختیه، اما هرچه این بازداری تکرار بشه و در اون موفق بشید، و مخصوصا اگر این بازداری به وسیلهای تقویت (منفی یا مثبت) بشه، رفته رفته نیاز کمتری به آگاهانه و تلاشمندانه انجام دادنش خواهید داشت و میتونه خود به خودی انجام بشه!
به طور خلاصه: بازداری «برای بازداری» انجام نمیشود، باید خواستی متضاد و مغایر با خواست حاضر وجود داشته باشد تا بازداری ممکن شود.
پس به عنوان یک نکته کاربردی:
برای بازداری موفق باید به ایدهی رقیب بار بیشتری داد (مخصوصا با کمک دلایل بهتر) تا اون ایده بالاخره برنده بشه.
4August 1, 2026 173
