➡️ रस शोषक किडींचे नियंत्रण
यावर्षी हवामान हे रस शोषक किडीस अत्यंत पोषक असल्याने किडींचा प्रादुर्भाव वाढला आहे. त्यातही काळा मावा ही कीड काही जागी जास्तच प्रमाणात आहे. जेव्हा रस शोषक किडींचा प्रादुर्भाव वाढतो, तेव्हा फवारणी करताना पूर्ण झाड ओले होईल असा फवारा द्यावा. शक्यतो पानांच्या मागच्या बाजूवर सुद्धा फवारणी जाईल असे फवारावे. शक्यतो फवारणीत स्टिकरचा वापर करावा.
एका फवारणीत सर्वच किडींचे पूर्ण नियंत्रण होणे शक्य नसल्यामुळे, औषध बदलून पुन्हा ८ ते १० दिवसांनी फवारणी करावी. फवारणीमध्ये लहान कापसावर मोनो, असिफेट, रिहांश पैकी एक अधिक लॅम्बडा-सायलोथ्रिन किंवा कराटे किंवा क्विनालफॉसचा वापर करावा. पाते-फुले लागलेल्या कापसावर ओढाची एक्स्ट्रा, एसएलआर किंवा त्यासारखे कीटकनाशक व त्यासोबतच सरेंडर, पांडा सुपर किंवा क्विनालफॉस याचा संयुक्तिक वापर करावा. फवारणीनंतर कीड नियंत्रित झाल्यावरही पाने सुधारण्याला काही वेळ लागत असतो.
➡️ कापसाची कमी वाढ
कमी ओलावा, जास्त कीड किंवा खतांचा जमिनीच्या सुपीकतेचा अभाव असल्याने काही जागी कापसाची अपेक्षित सुदृढ वाढ नाही. त्यासाठी फवारणीमध्ये रिफ्रेश किंवा टॉप अप यासारख्या संजीवकांचा वापर करता येतो. मात्र सुदृढ वाढीसाठी मुळांचे पोषण व अन्नद्रव्याचा पुरवठा तेवढाच महत्त्वाचा असतो. त्यासाठी जमिनीतून एकरी अर्धा किलो जिवाणू खते NPK बूस्ट DX, १.५ लिटर रायझर किंवा तत्सम व गरज असल्यास ३ किलो १९:१९:१९ ची प्रति एकर आळवणी सुद्धा करावी, ज्यामुळे सुदृढ व सर्वांगीण वाढीस मदत होईल. या सोबतच संतुलित खतांचा वापर करावा. ताण बसत असल्यास ठिबक, तुषार किंवा एक सरी आड पाटपाणी द्यावे.
➡️ संतुलित खतांचा वापर
कापसाला थोडे थोडे पण सारखे सारखे खत पेरून किंवा कोरून द्यावे. साधारणतः पेरणीसोबत २५ दिवसाला, ५० दिवसाला व ७५ दिवसाला अशी खतांची मात्रा ४ भागात विभागून द्यावी
👉 लागवडीबरोबर: भरपूर १०:२६:२६, ८:२१:२१, ९:२४:२४ किंवा DAP अधिक पोटॅश.
👉 २५ दिवसाला: आधी कमी दिले असल्यास, यापैकी एक अधिक युरिया व सल्फर WDG २ किलो.
👉 ५० दिवसाला: फक्त युरिया किंवा युरिया उपलब्ध नसल्यास अमोनियम सल्फेट किंवा २०:२०:०:१३ व स्फुरद अधिक पालाश या अगोदर कमी दिले असल्यास DAP अधिक पोटॅश किंवा १०:२६:२६ असे द्यावे.
👉 ७५ दिवसाला: अगोदर स्फुरद-पालाश योग्य प्रमाणात दिले असल्यास फक्त युरिया द्यावा.
➡️ गुलाबी बोंडआळीचे नियंत्रण
गुलाबी बोंड आळीच्या नियंत्रणासाठी त्रिसूत्री राबवावी:
👉 प्रथम कापसाला फुलांची सुरुवात झाल्याबरोबर फुले तपासून त्यातील डोमकळ्या किंवा आळी असलेले फुले तोडून नष्ट करावीत.
👉 पाते-फुलांना सुरुवात झाल्यावर लाईट ट्रॅपचा वापर अवश्य करावा.
👉 अमावास्ये नंतर ४ दिवसाच्या आत सरेंडर अंडीनाशकाचा किंवा त्यानंतर आळीनाशकाचा प्रत्येक फवारणीत वापर या तीन गोष्टी अवश्य कराव्यात.
➡️ दादा लाड किंवा अतिघन लागवड पद्धत
दादा लाड किंवा अतिघन लागवड पद्धतीमध्ये ५० दिवसा दरम्यान कापसाची योग्य वाढ असल्यास खोडापासून १ इंचावर गळफांदी छाटावी. गळफांदीवर उपफांद्या असतात, ती आकाशाकडे वर वाढते व पहिल्या कांड्याला पात्याऐवजी पान असते. ती ओळखून खालच्या १-२ किंवा ३ गळफांद्या कापून घ्याव्यात.
➡️ तणनाशकांचा वापर
कापसामध्ये तणनाशकांचा जास्त वेळा किंवा अतिरेकी वापर करू नये. त्यामुळे कापसाच्या वाढीवर अनिष्ट परिणाम होतात. गरज असेल तरच जमिनीत ओलावा असतानी एखाद्या वेळेस योग्य प्रमाणात वापर करावा. शक्यतो निंदण, अंतरमशागतीला जास्त प्राधान्य द्यावे.
➡️ कापसामध्ये इतर महत्त्वाच्या गोष्टी
👉 शेवटच्या डवरणीला दोरी बांधून डवरणी करून तासातील माती मोकळी होण्यासाठी पुन्हा तासात डवरणी करावी.
👉 सिंचन करायचे असल्यास एक सरी आड किंवा ठिबकने हलके सिंचन करावे.
👉 फवारणीमध्ये गरज असेल तेव्हाच संजीवकांचा व बुरशीनाशकांचा वापर करावा, विनाकारण वापरून खर्च वाढवू नये.
👉 सुदृढ वाढ असल्यास पाते-फुलांसाठी झेप किंवा फॅन्टॅक प्लस वापरावे, एखाद्या फवारणीत एकत्रित सूक्ष्म अन्नद्रव्याचा वापर करावा.
👉 बजेट असल्यास खतासोबत रायझर व जिवाणू खतांचा वापर करावा.
👉 फवारणीमध्ये शक्यतो रस शोषक किडीचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास बेस्टिकर किंवा चांगल्या स्टिकरचा अवश्य वापर करावा.
🌱तुरीबद्दल माहिती🌱
➡️ खोडावरील डाग फायटोप्थोरा व मर
यावर्षी खूप लवकरच तुरीच्या खोडावर डाग पडून तूर मरत किंवा सुकत आहे. त्याला तात्काळ थांबवणे गरजेचे आहे. त्यासाठी खोडावर व जमिनीवर रिडोमिल गोल्ड (मेटलॅक्झिल अधिक मॅन्कोझेब) या संयुक्त बुरशीनाशकाचा ४० ग्रॅम प्रतिपंप असा दाट फवारा द्यावा. त्यासाठी रासायनिक नियंत्रण महत्त्वाचे आहे. मात्र प्रतिबंधात्मक फायटोप्थोरा व फ्युजॅरियम मर रोखण्यासाठी ट्रायकोडरमा किंवा ट्रायकोबूस्ट DX एकरी अर्धा किलोची आळवणी करावी. जास्त मर होत असल्यास शेतात ही आळवणी दोन वेळा सुद्धा करू शकता.
