ဗီယက်နမ်နှင့် မြန်မာ ဘာကွာလဲ
ဧရာဝတီ၊ စက်တင်ဘာ ၇၊ ၂၀၂၆။
မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် နောက်ဆုံး သွားလည်သည့် ဗီယက်နမ်သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်းတွင် သမိုင်းကြောင်း၊ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် သယံဇာတ ကြွယ်ဝမှုတို့၌ မြန်မာနှင့် အနီးစပ်ဆုံး တူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားနှင့် ပြည်သူတို့၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းတို့တွင်မူ ထိုနိုင်ငံနှစ်ခု၏ လမ်းကြောင်းမှာ လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
စစ်အေးတိုက်ပွဲ အဆုံးသတ်ကာလ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလွန်ကဲသော ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေးစနစ် အဆင်မပြေတော့သည့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်ရော မြန်မာနိုင်ငံတို့သည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်သို့ ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ကူးပြောင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာမူ ကျရှုံးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
ထိုသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်ခု အကွဲပြားကြီး ကွဲပြားသွားပုံကို ဧရာဝတီက အကြမ်းဖျင်း နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။
၁။ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုးတက်မှု လမ်းကြောင်း
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကြောင့် စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှု၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှင့် ပြည်ပပိတ်ဆို့မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသဖြင့် Doi Moi (ဓလေ့သစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး) ကို စတင်ခဲ့သည်။ "ဈေးကွက်အခြေပြု ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်" သို့ ကူးပြောင်းကာ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကို ခွင့်ပြုခြင်း၊ ၁၉၈၇ တွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ၁၉၉၅ တွင် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာကာ အမေရိကန်နှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို အကူးအပြောင်းကြောင့် ဗီယက်နမ်သည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၅၀% မှ ၁၀% အောက်သို့ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပြီး အဓိက ဆန်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် Apple, Samsung, LG စသည့် ကမ္ဘာ့နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများ အခြေစိုက်ရာ "ကမ္ဘာ့ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ဗဟိုချက်" (Global Manufacturing Hub) အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် GDP တိုးတက်မှု ၆% အထက် ပုံမှန် ထိန်းထားနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ပြိုလဲပြီးနောက် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူကာ မဆလ၏ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကို စွန့်လွှတ်၍ "ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်" (Market-oriented Economy) သို့ ကူးပြောင်းမည်ဟု တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်းတွင် နိုင်ငံရေးအရ တည်ငြိမ်မှု လုံးဝ မရှိခဲ့ပေ။
စစ်အစိုးရသည် ပြည်သူ့တရားဝင် ထောက်ခံမှု မရှိဘဲ စစ်အာဏာပိုင်စနစ်ဖြင့်သာ ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် ရေရှည် စီးပွားရေး မူဝါဒများကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ခဲ့ပါ။ မူဝါဒ မရေရာမှုများ၊ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုများ (Sanctions)၊ ငွေကြေးနှင့် ပို့ကုန်သွင်းကုန် ထိန်းချုပ်မှုများကြောင့် စက်မှုကဏ္ဍ မဖွံ့ဖြိုးဘဲ သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ သစ်နှင့် ကျောက်သံပတ္တမြား ကဲ့သို့သော သယံဇာတများကိုသာ အဓိက မှီခိုသည့် သယံဇာတ ကျိန်စာ (Resource Curse) ကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
၂။ နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်
အာဏာရှင်ဆန်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ချင်း တူညီသော်လည်း စနစ်ဖွဲ့စည်းပုံ ကွဲပြားမှုကြောင့် တည်ငြိမ်မှု ကွာခြားသွားသည်။
ဗီယက်နမ် (စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု): ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တဦးတည်း အာဏာရှင်စနစ် မဟုတ်ဘဲ ပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၊ သမ္မတ၊ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ တို့ ပါဝင်သော "မဏ္ဍိုင်ကြီး (၄) ရပ်" စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု စနစ်ဖြင့် ထိန်းကျောင်းသည်။ ပါတီတွင်း သက်တမ်း ကန့်သတ်ချက်များ သတ်မှတ်ထားသဖြင့် စနစ်ပြိုလဲမှု မရှိပေ။ ထို့အပြင် "ဝါး သံတမန်ရေး" (Bamboo Diplomacy) ကို သုံး၍ အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ရုရှားတို့အကြား ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းထားသည်။
မြန်မာ (တဦးတည်း/စစ်တပ် ဗဟိုပြုအာဏာရှင်): မြန်မာစစ်တပ်သည် စစ်ခေါင်းဆောင် တဦးတည်း၏ အာဏာပေါ်တွင် ဗဟိုပြုလေ့ရှိပြီး ပြည်သူ့ဆန္ဒကို ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် စစ်ပွဲများကြောင့် ရေရှည် မတည်ငြိမ်မှုကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ ထို့အပြင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် နယ်မြေအမြောက်အမြားတွင် အုပ်ချုပ်ရေး စိုးမိုးနိုင်စွမ်း အားနည်းသည်။
၃။ အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ခရိုနီစနစ် ကွဲပြားချက်
နိုင်ငံနှစ်ခုလုံးတွင် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ခရိုနီများ ရှိကြသော်လည်း စီးပွားရေးအပေါ် သက်ရောက်ပုံမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေပါသည်။
18
8
8
2
1September 7, 2026 3.3K 5
