خطر هوش مصنوعی فقط بیکاری نیست؛ انتقال ارزش به بیرون است
امروز یکی از دوستان عزیزم متنی درباره خطرات هوش مصنوعی برایم فرستاده بود که در آن معتقد بود مسئله هوش مصنوعی و خطرات ناشی از آن تا حد زیادی اشتباه تشخیص داده شده است. فارغ از موضوع اصلی متن، یک پاراگراف توجه من را به خودش جلب کرد. ایشان نوشته بودند:
جایگزینی نیروی کار ملی با زیرساخت خارجی: خطرناک‌ترین سناریو این نیست که شغل‌ها حذف شوند، بلکه این است که بنگاه‌های داخلی به‌جای استخدام نیروی انسانی ملی، هزینه‌های خود را بابت اجاره‌ی ایجنت‌های هوشمند به شرکت‌های خارجی بپردازند. این امر منجر به خروج دائمی ارزش افزوده از اقتصاد ملی می‌شود.
به نظرم جملات بالا عبارات قابل فکری هستند. البته اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، پیامد بالقوه گسترش هوش مصنوعی صرفاً کاهش تقاضا برای برخی مشاغل نیست. بلکه هوش مصنوعی می‌تواند جغرافیای خلق و تصاحب ارزش را تغییر دهد .
یعنی اگر بنگاه‌های داخلی بخش بیشتری از فعالیت‌های خود را از طریق مدل‌ها، زیرساخت‌های ابری و ایجنت‌های متعلق به شرکت‌های خارجی انجام دهند، چند اتفاق ممکن است بیفتد:
- تبدیل خدمات نیروی کار به واردات خدمات دیجیتال: بخشی از پولی که قبلاً به نیروی کار و عرضه‌کنندگان داخلی پرداخت می‌شد، به واردات خدمات دیجیتال تبدیل می‌شود. یعنی در برخی مشاغلی که ایجنت‌ها قادر به انجام بخش بزرگی از وظایف آن‌ها هستند، ممکن است تقاضا برای نیروی انسانی و در نتیجه ارزش بازار برخی مهارت‌ها کاهش پیدا کند.
- کاهش سهم نیروی کار از سود اقتصادی: ممکن است بنگاه‌ها با استفاده از هوش مصنوعی بهره‌ورتر و سودآورتر شوند، اما سهم نیروی کار از ارزش ایجادشده به همان نسبت افزایش پیدا نکند. این یعنی بخشی از منافع افزایش بهره‌وری بیشتر در اختیار صاحبان سرمایه، پلتفرم‌ها و شرکت‌های ارائه‌دهنده فناوری قرار بگیرد و شکاف درآمدی افزایش پیدا کند.
- افزایش وابستگی به زیرساخت خارجی: وابستگی به مدل‌ها، زیرساخت‌های ابری و ایجنت‌های خارجی افزایش پیدا می‌کند؛ یعنی بخشی از ظرفیت عملیاتی اقتصاد به زیرساختی وابسته می‌شود که کنترل آن در داخل کشور نیست و محدودیت دسترسی، تحریم یا قطع سرویس می‌تواند مستقیماً عملکرد بنگاه‌های داخلی را مختل کند.
بنابراین شاید پرسش مهم عصر هوش مصنوعی فقط این نباشد که «چند شغل حذف می‌شود؟» بلکه این باشد که ارزش ایجادشده توسط هوش مصنوعی، نهایتاً در کجا و توسط چه کسی تصاحب می‌شود؟
پینوشت: با تشکر از محمد خلیلی عزیز بابت متن جذابش
🆔@tavaroghstd
5
2۲۹ شهریور ۱۴۰۵ ۵۲۷
