وقتی دیگر کسی سؤال نمی‌پرسد
امروز یکی از دوستان عکسی از تعداد سوالات مربوط به سایت Stackoverflow فرستاده بود زیر آن نوشته بود: "دیگه کسی از سایت Stack Overflow سوال نمیکنه، کمتر از ۱۰۰۰ سوال در ماه گذشته. شاید افول یک کسب و کار اینطوریه!"
قبل از شروع مطلب برای کسانی این سایت رو نمیشناسن عرض کنم که سایت Stack Overflow یکی از مهم‌ترین اجتماعات آنلاین برنامه‌نویسان در دنیاست؛ جایی که دولوپرها سؤال‌های فنی خود را مطرح می‌کردند و دیگران به آن‌ها پاسخ می‌دادند. اما حالا تعداد سؤال‌های جدید این سایت به کمتر از هزار سؤال در ماه رسیده است! در دوران اوج، ماهانه بیش از ۱۴۰ هزار سؤال در آن مطرح می‌شد.
یافتن دلیل این اتفاق احتمالا چندان پیچیده نیست. این روزها برنامه‌نویسان به‌جای اینکه سؤال خود را در یک اجتماع آنلاین مطرح کنند، مستقیماً از ابزارهای هوش مصنوعی می‌پرسند. اما در واقع افول Stack Overflow می‌تواند درس بزرگ‌تری به ما بدهد. ما با بازاری به‌شدت در حال رشد مواجه هستیم که همزمان در حال تضعیف کسب‌وکاری است که زمانی از آن ارزش خلق می‌کرد. طبیعتاً با ظهور فناوری‌هایی مثل ایجنت‌های هوش مصنوعی، مسائل و پرسش‌های تازه‌ای به وجود می‌آیند که شاید قبلاً وجود خارجی نداشتند. بنابراین باید فکر کنیم که این مسائل کجا پاسخ داده خواهند شد؟ آیا باز هم به اجتماعاتی مثل Stack Overflow نیاز خواهیم داشت؟
اما به نظرم اینجا با یک پارادوکس مهمتر مواجه می‌شیم. هوش مصنوعی برای بهتر شدن به دانش انسانی نیاز دارد. به تجربه‌های جدید، آزمایش و خطا، حل مسائل پیچیده و دانش تخصصی‌ای که هنوز در هیچ پایگاه داده‌ای وجود ندارد. اما اگر همین هوش مصنوعی جایگزین سازوکارهایی شود که انسان‌ها از طریق آن‌ها دانش خود را به اشتراک می‌گذارند، چه اتفاقی می‌افتد؟
فرض کنید یک توسعه‌دهنده چند روز وقت می‌گذارد تا مسئله‌ای پیچیده را حل کند و نتیجه را در یک اجتماع تخصصی منتشر می‌کند. حالا میلیون‌ها کاربر و ابزار هوش مصنوعی می‌توانند از آن دانش استفاده کنند، بدون اینکه لزوماً به سایت یا صفحه او مراجعه کنند یا سهمی از ارزش حاصل از این استفاده به او برسد. اما این اتفاق که شبیه سواری مجانی در اقتصاد هست، می‌تواند با وجود ارزشمند بودن پاسخ تولیدشده، انگیزه مشارکت افراد در تولید دانش را به‌تدریج کاهش دهد. و این مشکل در رابطه با هر کسب و کاری که به نوعی با تولید محتوا مواجه هست وجود دارد. حتی گوگل!
شاید حل این پارادوکس در شکل‌گیری یک تقسیم کار و مدل اقتصادی جدید باشد. انسان‌ها بیشتر بر تولید دانش جدید، تجربه و اعتبارسنجی متمرکز شوند و هوش مصنوعی وظیفه بازیابی، ترکیب و توزیع آن را بر عهده بگیرد. در کنار آن، باید سازوکارهایی وجود داشته باشد که بخشی از ارزش اقتصادی حاصل از مصرف دانش، به تولیدکنندگان آن بازگردد؛ مثلاً از طریق درآمد، اعتبار حرفه‌ای یا فرصت‌های جدید.
شاید یکی از چالش‌های مهم اقتصاد هوش مصنوعی همین باشد که چطور می‌توانیم از فناوری‌ای که مصرف و توزیع دانش را بسیار ارزان کرده استفاده کنیم و در عین حال از مشکلات تضعیف سازوکارهای تولید دانش جدید پرهیز کنیم؟
پینوشت: پاراگراف اول رو آقا مصطفی دهقان ارسال کرده بودند که جرقه این نوشتار شد.
🆔@tavaroghstd
1۸ آبان ۱۴۰۵ ۲۷۰ ۲
