Тұлғалық даму жағынан түйгенім:
1. Бәрі энергиядан басталады. Қайратсыз ешнәрсе жасай алмайсың. Сол үшін Денсаулықтан бастау керек. Содан кейін Білім мен Руханият.
2. Үшеуі бірінсіз болмайды.
1. ТЕК ҚАЙРАТ (Энергия) БОЛСА
«Жүргізушісіз, тежегішсіз және рульсіз формула-1 көлігі»
- Адам үздіксіз қозғалыста, бірақ қайда барарын білмейді.
- Компьютер (ақыл) жоқ – есептеу, болжау, салдарды ойлау мүмкін емес.
- Жүрек жоқ – бағыт-бағдар, құндылық, эмпатия, мораль жоқ.
- Нәтиже: Шаршап-шалдығу, ретсіз әрекет, өзіне-өзі зиян, агрессия, мақсатсыз шаңғыту. Энергия жақсылыққа да, жамандыққа да бірдей жұмсалады, бірақ басқаратын ешкім жоқ.
2. ТЕК АҚЫЛ (Компьютер) БОЛСА
«Жаны жоқ, сезімсіз суперкомпьютер»
- Адам бәрін сараптайды, есептейді, болжайды, бірақ ешнәрсеге итермелейтін күш (энергия) жоқ.
- Энергия (қайрат) жоқ – ешқандай әрекетке ден қоймайды, прокрастинация, мүлде әрекетсіздік.
- Жүрек жоқ – қандай шешім «дұрыс» екенін анықтайтын моральдық өлшем жоқ. Компьютер пайда/зиян есептейді, бірақ адамдық құндылықтарды түсінбейді.
- Нәтиже: Шешім шығарады, бірақ орындамайды. Салқын, бей-жай, манипуляцияға бейім, «есеп бойынша тиімді» амалдар табады, бірақ ол амалдар азғын да болуы мүмкін.
3. ТЕК ЖҮРЕК БОЛСА
«Рульі мен газы бар, бірақ жол картасы мен бензині жоқ көлік»
- Тек сезім, рақым, ниет, бірақ логика жоқ, есептеу жоқ, күш-жігер тұрақсыз.
- Нәтиже: Хаостық эмоция, еркелік, үнемі асығыс әрекет, ұзақ мерзімді мақсат жоқ. Жақсы ниетті, бірақ тиімсіз.
ҮШЕУІ ТОЛЫҚ БОЛМАСА НЕ БОЛАДЫ?
Егер үшеуінің біреуі жетіспесе:
- Энергия жетіспесе – ақыл мен жүрек бар, бірақ әрекетке көшпейді, «ойшыл» күйде қалады.
- Ақыл жетіспесе – энергия мен жүрек бар, бірақ соқыр сезім мен ретсіз әрекет – әуре-сарсаңға ұрынады.
- Жүрек жетіспесе – энергия мен ақыл бар, бірақ «адамдық» өлшем жоқ – мықты, тиімді, бірақ қатыгез, азғын, манипулятор болып шығуы мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ (Абай рухында)
Абай айтқан үшеуі теңдесіп, жүрек басқарғанда ғана толық адам болады. Яғни:
> Компьютер (ақыл) → есептейді,
> Энергия (қайрат) → қозғайды,
> Жүрек → бағыт береді және басқарады.
Сонда ғана адам зиянсыз, әділ, мақсатты болады.
