اگر از من بپرسند از کدام رذیله دیگران بیش از همه میترسی، خواهم گفت: "حسادت". زیرا حسادت در معنای "Envy" یکی از پیچیدهترین و پنهانترین احساسات آدمی است که در نهاد بسیار از انسانها وجود دارد، ولی عده اندکی از وجود آن در خود باخبرند.
حسادت را میتوان رنجی دانست که آدمی بواسطه نداشتن چیزی مطلوب در خود (اعم از مادی یا معتوی) و دیدن همان چیز در دیگری، متحمل میشود.
فرد حسود رنج میبرد اما این رنج غالبا انکار میشود و برای همین کسی خود را حسود نمیداند!
از همینرو حسادت، همواره پنهان میماند، اما با اینحال به شکلهایی خود را بروز میدهد. این بروزات رفتاری البته میتوانند منشائی غیر از حسادت نیز داشته باشند، اما حسادت یکی از اصلیترین و شایعترین علل این رفتارهاست.
مهمترین شکلهای بروز رفتاری حسادت اینها هستند:
۱- توهین، ۲-بیتوجهی، ۳-تمسخر، ۴-تحقیر، ۵-انکار توانایی، ۶-انکار فضیلت، ۷-عدم کمک، ۸- تمهیدات آسیب، ۹-آسیب مستقیم.
بسیاری از توهینهایی که به دیگران میکنیم، ناشی از حسادت است. توهینِ ناشی از حسادت، غالبا جایی رخ میدهد که فرد حسود، ابزار و توانایی لازم برای مقابله با کسی را ندارد و تنها امکان برایش، توهین و ناسزا است.
حسادت گاهی به شکل بیتوجهی خود را نشان میدهد. فرد حسود، وقتی چیزی که خود ندارد ولی آنرا در دیگری میبیند، نسبت به او بیتوجهی نشان میدهد. این بیتوجهی تلاشی است برای نا-دیدن. نا-دیدن نوعی دیدنِ با خشم است. فرد حسود میداند که فاقد آن چیزِ مطلوب است، پس ناچار است صاحب آن چیز مطلوب را نبیند و نسبت به او بیتوجهی نشان دهد.
گاهی نیز فرد حسود، برای التیام رنج خود، فرد واجد آن چیز مطلوب را تمسخر میکند تا اینگونه از یکسو او را فاقد صلاحیت برای داشتن آن چیز معرفی کند و از دیگرسو خود را مستحق آن چیز نشان دهد.
تحقیر کردن علاوه بر اینکه مکانیزمی برای مخفی کردن تحقیر شدگیِ خود است، نوعی اعتراض به فقدان در خود است، از همینرو تحقیر، خشمی است ناشی از دیدن فقدان در خود.
فقدان توانایی در خود و وجود همان توانایی در کسی دیگر، منجر به دروغ میشود. در این دروغ، فرد حسود، توانایی دیگری را انکار میکند.
حسادت میتواند موجب انکار فضیلت دیگران نیز بشود. اما در مراحل شدیدتر، حسادت باعث میشود تا فرد حسود، هیچ کمکی به دیگری نکند و بلکه کارهایی انجام دهد که در نتیجه آنها، به دیگری آسیبی وارد شود. شدیدترین مرحله حسادت نیز آسیب زدن است. در این مرحله، فرد حسود، فعالانه به دنبال طرح و توطئه علیه دیگری است.
درمان حسادت سه مرحله دارد:
۱- پذیرش: یعنی اولا بپذیریم که حسود هستیم. انکارش نکنیم، حسادت یک ویژگی انسانی است، در و دیوار و سنگ و چوب حسودی نمیکنند. این انسان است که حسادت میورزد.
۲- با حسادت، کنشی نداشته باشیم. نه در رفتار و نه در گفتار. اجازه دهیم حسادت در همان ذهن و فکرمان باقی بماند.
۳- درباره حسادتمان حرف بزنیم. هم با تراپیست خود و هم با کسی که نسبت به او حسادت داریم.
این سه مرحله، کمک میکند تا رنج فقدانِ امر مطلوب را بدل به انگیزهای برای کسب آن امر مطلوب در خود سازیم.
https://t.me/drakbarjabari
Forwarded fromاکبر جباری
Telegram
اکبر جباری
نویسنده، پژوهشگر و دازاینکاو
August 25, 2026 57
