Еркектерге неге еркектер керек
Сіз білесіз бе, орта жаста суицид жасаған ер адамдардың 91%-ы бұған дейін психотерапевтпен немесе психикалық денсаулық саласындағы маманмен байланыста болған? Олардың 40%-ы өмірден кетерінен бір апта бұрын, ал тағы 50%-ы соңғы үш ай ішінде маманға жүгінген.
Соған қарамастан, ер адамдардың шамамен 45%-ы терапияны бастай сала тез тастап кетеді. Бұл біртүрлі көрінеді. Себебі біз америкалық фильмдердегі сияқты, әйел күйеуін ертіп келіп, «ыдысты кім жуады?» деп талқылайтын отбасылық терапия туралы айтып отырған жоқпыз. Біз өз еркімен жазылып, көмек іздеген ер адамдар туралы айтып отырмыз. Бірақ олар көп ұзамай кетіп қалады.
Ең жиі себеп терапевтпен «байланыстың» болмауы (50% жағдайда). Бұған қоса, «прогресс жоқ» деген субъективті сезім және «мен өзім бәрін шешемін» деген еркектік идентификация тағы 30% жағдайда әсер етеді.
Ал әйелдер терапияға екі есе жиі келеді және оны ер адамдарға қарағанда бір жарым есе сирек тастайды.
Қызық, иә? Әдетте осы жерде жыныстар арасындағы пікірталас басталады. Мысалы, феминистік көзқарастағылар мұның бәрін «токсикалық маскулиндікпен» түсіндіреді: ер адамдар эмоциясын жеткізе алмайды, ашыла алмайды дейді. Демек, мәселені шешу үшін осы «токсикалық маскулиндікпен» күресу керек-мыс. Қарапайым сияқты, солай ма? Ал ер адамдар бұған жауап ретінде әйелдерді сынай бастайды және бәрі қайтадан сол шеңберге түседі.
Бірақ бір қадам артқа шегініп қарасақ, шынайы себеп анық көрінеді: терапевттердің арасында ер адамдар өте аз. Болды. Нүкте.
Көрдіңіз бе, «токсикалық маскулиндік» туралы тым қарапайым түсіндірулер қалай өз мәнін жоғалтады? Ер адамдар көбіне өз мәселелерін әйелдермен талқылағысы келмейді.
Әрине, бәрі бірдей емес.
Мәселе бұдан да терең. Ер адамдар, негізінен, жай ғана сөйлескенді ұнатпайды олардың ойлау жүйесі көбіне әрекетке бағытталған. Ал қазіргі терапия көбіне сөзге, эмоцияны ашуға негізделген орта қалыптастырады.
Ал егер біз эмоцияны талқылаудың орнына, отын жарып, мотоцикл айдап, залда грушаны ұрып, басқа ер адамдармен бірге әрекет жасап, кейін қысқаша ғана маңызды нәрселерді талқыласақ ше? Күтпеген нәрсе сияқты, бірақ бұл көптеген ер адамдарға жақынырақ.
Қызығы, мұндай тәсілдер академиялық әдебиетте онша дамымағанымен, практикада жұмыс істейді. Мысалы, ер адамдарды табиғатқа апарып, тәжірибелі, беделді жетекшімен бірге физикалық еңбекке, тәртіпке және дұрыс өмір салтына баулысақ — олардың психологиялық жағдайы айтарлықтай жақсарады.
Бұл тәсіл «Male Shedding» деп аталады. Бұл ер адамдарға арналған жабық орта, онда олар тәжірибе, дағды және өмірлік түсініктермен бөліседі. Мұндай орталарды біз бұрыннан білеміз: гараждар, шеберханалар, иісі сіңген ағаш пен желім, немесе қарапайым жаттығу залдары ер адамдар өзара үнсіз түсінісетін орындар.
Қысқасы, егер біз ер адамдарға ортақ мақсат пен бауырластық сезімі бар ерлер қауымы қажет екенін мойындасақ бәрі өз орнына келеді. Неге терапия кейде жұмыс істемейтіні түсінікті болады. Неге ер адамдар бұл тәсілге қанағаттанбайтыны да анық. Себебі ол олардың табиғатына толық сай келмейді. Және бұл мәселені шешуге болады. Ең бастысы мұнда жыныстар арасындағы «ұрысқа» еш негіз жоқ.
