ဒါ့အပြင် မလေးရှားမှာအိမ်ခြံမြေဈေးကစားတာကို ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် အခွန်နဲ့ပဲ ထိန်းပါတယ်။ အိမ်ဝယ်ပြီး သုံးနှစ်အတွင်းမှာ ပြန်ရောင်းရင် အမြတ်အစွန်းရဲ့ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အခွန်ဆောင်ရပါတယ်။ အိမ်ဝယ်ထားတဲ့ သက်တမ်း ငါးနှစ်ကျော်ပြီဆိုရင်တော့ အခွန်နှုန်းထားတွေက အနည်းဆုံး ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကနေ လျော့နည်းပြီးတော့ ပိုင်ဆိုင်မှုသက်တမ်းကြာလေလေ အခွန်လျော့လေလေဖြစ်ပါတယ်။ ဘဏ်ချေးငွေနဲ့ နောက်ထပ်အိမ်တွေ ဝယ်ယူပြီဆိုရင်တော့ မလေးရှားဗဟိုဘဏ်က ချေးငွေကို ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။ အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ တဝက်ခန့်ပဲ ထုတ်ချေးတဲ့စနစ်တွေနဲ့ ထိန်းချုပ်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ အိမ်ခြံမြေ၊ တိုက်ခန်း၊ ကွန်ဒိုတွေကို ဈေးမကစားအောင် ထိန်းချုပ်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အလားတူ ထိုင်းနိုင်ငံမှာဆိုရင်လည်း Property Tax က နေထိုင်တဲ့အိမ်ကို ကောက်ခံတာ မရှိသ လောက်နည်းပေမယ့်၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမယ့်အိမ်၊ အဌားချထားတဲ့အိမ်တွေ ကွန်ဒိုတွေဆိုရင် Property Tax ကောက်ခံပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ Property Tax ကို Land and Building Tax လို့ခေါ်ဆိုပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ စတင် အသက်ဝင်ခဲ့တာပါ။ အရင်တုန်းက House Tax နဲ့ Local Development Tax ကို အစားထိုး ထားတာ လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ Property Tax ကို ကိုယ်တိုင်နေအိမ်၊ ဒုတိယအိမ်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး၊ လွတ်မြေ ဆိုပြီး အမျိုးအစားလေးမျိုးနဲ့ ခွဲခြားထားပါတယ်။ အခွန်ပေးရတဲ့သူတွေကတော့ မြေပိုင်ရှင်၊ အိမ်ပိုင်ရှင်၊ ပြည်တွင်း ကွန်ဒိုပိုင်ရှင်နဲ့ ကွန်ဒိုပိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်ကိုတော့ ဘတ် သန်း ၅၀ ကျော်မှ Property Tax ကောက်ခံပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အိမ်နဲ့မြေ တန်ဖိုးက ဘတ် သန်း ၅၀ အောက်မှာပဲရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် အများစုက Property Tax မပေးဆောင် ရပါဘူး။ ဒုတိယနေအိမ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဌားရမ်းဖို့အတွက်စီစဉ်ထားတဲ့ နေအိမ်တွေ၊ ကွန်ဒိုတွေဆိုရင် Property Tax သုည ဒသမ သုည ၂ ရာခိုင်နှုန်းကနေ သုည ဒသမ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခံပါတယ်။
ဥပမာ ကွန်ဒိုတန်ဖိုးက ဘတ် ငါးသန်းရှိတယ်ဆိုရင် Property Tax က တစ်နှစ်ကို ဘတ် တစ်ထောင် ပေးဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဟိုတယ်၊ ရှော့ပင်းမောလ်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ စက်ရုံတွေဆိုရင် Property Tax ကို သုည ဒသမ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ သုည ဒသမ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခံပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ Property Tax ကောက်ခံတာ အမြင့်ဆုံးကတော့ မသုံးဘဲထားတဲ့မြေတွေဖြစ်ပါတယ်။ မြေတွေဝယ်ထားတယ်၊ အသုံးပြုတာလည်း မရှိဘဲနဲ့ မြေဈေးကစားတာတို့ ငွေကြေးခဝါချတဲ့သူတွေ အသုံးပြုတဲ့ မြေတို့မဖြစ်အောင် Property Tax ကို ကြပ်ကြပ်မတ်မတ်ကောက်ခံပါတယ်။
အဲ့ဒီလိုမြေမျိုးဆိုရင် Property Tax ကို သုည ဒသမ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ စတင်ကောက်ခံပြီးတော့ သုံးနှစ်အတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်တာတွေ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်တာတွေ မရှိဘူးဆိုရင် အခွန်နှုန်းကို ထပ်တိုးပြီးတော့ အများဆုံး သုံးရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခံပါတယ်။ ဘတ် ၁၀ သန်းတန်တဲ့မြေမျိုးဆိုရင် တစ်နှစ်ကို ဘတ် သုံးသောင်းလောက် အနည်းဆုံး အစိုးရက အခွန်ကောက်ခံပါတယ်။
အလားတူ စင်ကာပူမှာဆိုရင်လည်း Property Tax ကောက်ခံပါတယ်။ သူတို့ကောက်ခံတဲ့နှုန်း ထားကတော့ ထိုင်းနိုင်ငံထက် ပိုများပါတယ်။ ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် မနေထိုင်ဘဲ ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားတဲ့ အိမ်ခြံမြေ တွေဆိုရင် အိမ်ရဲ့တန်ဖိုးပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခံပါတယ်။
■ လွှတ်တော်က ပြဌာန်းပေးဖို့ လိုနေပြီဖြစ်တဲ့ Property Tax
အိမ်ခြံမြေဈေးတွေ တရှိန်ထိုးမြင့်တက်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လွှတ်တော်အနေနဲ့ နိုင်ငံဘဏ္ဍာရရှိစေဖို့နဲ့ မြေဈေး၊ အိမ်ဈေးတွေကို ထိန်းဖို့အပြင် ငွေဖြူငွေမည်း ခဝါချမှုတွေမရှိအောင် Property Tax ကို ပြဌာန်းပြီး ထိန်းကျောင်းဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာဆိုရင် ပြဌာန်းလိုက်တဲ့ Property Tax က ရည်ရွယ်ချက်သုံးမျိုးနဲ့ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
အဲ့ဒါတွေကတော့ မြေကို အလွတ်မထားဖို့၊ အိမ်ဈေးတွေ မတန်တဆမတက်စေဖို့နဲ့ ဒေသန္တရ အစိုးရ တွေကို ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေ ရရှိစေဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ရရှိတဲ့အခွန်ကိုလည်း ဗဟိုအစိုးရက ရယူတာ မဟုတ်ဘဲနဲ့ ဒေသန္တရ အစိုးရတွေက ရယူတာဖြစ်ပြီးတော့ ရရှိတဲ့အခွန်ငွေကိုလည်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတွေဖြစ်တဲ့ လမ်း၊ ရေမြောင်း၊ အမှိုက်သိမ်း၊ ပန်းခြံစတဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာ ပြန်လည်အသုံးပြုကြတာဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံက ကျင့်သုံးနေတဲ့ Property Tax မှာ အားသာချက်တွေက ပထမအိမ်ကို အခွန်ကင်းလွတ် ခွင့်ပေးထားတဲ့အတွက်ကြောင့် သာမန်မိသားစုများအပေါ် အခွန်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေပါဘူး။
1August 1, 2026 502