از یک نظر خوب شد که دههها از زندگی خودم را بدون هوش مصنوعی گذراندم. اطلاعات خودم را با مقاله، کتاب و بحث بالا کشیدم و اکنون که روش تحقیق، تحلیل و پرسش را بلدم، به دریایی از اطلاعات به نام هوش مصنوعی وصل شدهام(این احتمالا حرف بسیاری از شما نیز هست).
نسلی که در راه است، یعنی زیر ۱۸ سالهها، به دریایی از اطلاعات یعنی هوش مصنوعی وصل است، اما یک چیز اضافه هم دارد: یکی دیگر به جای آنها تحلیل میکند، استدلال میکند.
احتمالا بسیاری از آنها کلهپوک شوند. شاید وقتی به سن ما برسند، از ما بیشتر بدانند، ولی کلهپوک خواهند بود؛ چون در تمام این مسیر، اغلب هوش مصنوعی به جای آنها تحلیل و استدلال کرده و به جای آنها فکر کرده است. درست برخلاف ما.
سالها سوال را دقیق کنیم؛ منبع پیدا کنیم؛ متن سخت بخوانیم؛ تناقضها را ببینیم؛ استدلال را بازسازی کنیم؛ اشتباه کنیم و اصلاح کنیم؛ و مهمتر از همه، با ندانستن و ابهام دستوپنجه نرم کنیم. این ما بودیم.
اینها کارهایی است که ما مرتبا انجام دادیم.
بعد از شکلگیری این عضلات شناختی، حالا هوش مصنوعی برای ما شبیه یک تقویتکننده عمل میکند.
اما این نسل ویژهی در راه، تقریبا نیازی به این کارها ندارد.
هنگامی که کسی از کودکی عادت کند هر بار که با مسئلهای مواجه شد، فرایند تولید پاسخ را به AI واگذار کند، ممکن است محصول نهایی را داشته باشد، بدون اینکه فرایند تولید آن محصول را بهخوبی یاد گرفته باشد.
ما سالها فرایند را خودمان با مغز انجام میدادیم. اینها تقریبا نیازی ندارند و به هوش مصنوعی میسپارند.
و این تفاوت بسیار مهم است؛ دانستن پاسخ با توانایی رسیدن مستقل به پاسخ یکی نیست.
توهم شایستگی هم بماند. چون پاسخهایی که دریافت میکنند پیچیده، منسجم و حرفهایاند، احساس میکنند خودشان هم آن سطح از فهم را دارند؛ درحالیکه بخشی از آن توانایی متعلق به سیستم بیرونی است.
ببینید، اگر AI را بهعنوان معلم سقراطی استفاده کنند، نه ماشین پاسخگو، و این فرایند دو طرفه رخ بدهد: «اول خودت استدلال کن.» «شواهدت چیست؟» «اگر این فرض غلط باشد چه؟» «قویترین استدلال مخالف چیست؟» «حالا پاسخ خودت را نقد کن؟» در چنین حالتی شاید نسل بعدی نهتنها بیشتر بداند، بلکه بهتر فکر کند.
ولی این تقریبا غیرممکن است که فرزندان شما چنین کنند، مگر اینکه هوش مصنوعی مخصوص کودکان ساخته شود یا دسترسی تا سنی ممنوع یا محدود شود.
وگرنه اگر قرار باشد تمام مدت، از مثلا ۱۰ سالگی تا آخر عمر، هوش مصنوعی به جای اینها فکر کند و استدلال کند و کارهای بالا را انجام دهد، پس چه انتظاری دارید جز اینکه بنویسم نسل کلهپوکی در راه است؟
ما شانس آوردیم که هوش مصنوعی درست بهموقع به ما رسید. تقریبا تا حدی پخته شدهایم، حالا به دریایی از دانش به صورت هوش وصنوعی وصل شدهایم و تازه ما میدانیم که چگونه بپرسیم و بحث کنیم و به پاسخ برسیم.
مسئله خود AI نیست؛ هیچگاه نبوده است. مسئله این است که چه بخشهایی از فرایند شناخت را به ماشین میسپاریم.
آنها همه بخشها را خواهند سپرد. چون نمیدانند چگونه استفاده کنند؛ چون اکنون کودک هستند و بهویژه در فضای مجازی میخواهند خودی نشان بدهند. تا آموزش و پرورش و قوانین خودشان را جمع کنند و موضوع را درست کنند، نسل کلهپوکی ساخته شده است. نسل بعدش شاید بهتر باشد.
من هر روز ارسطو، سقراط، نیچه، انیشتین و هاوکینگ را در گروهها میبینیم؛ فقط ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۰ ساله هستند و کلهپوک.
نوشتههایی عمیق و منسجم، استدلالهایی پخته، که کار خودشان نیست و هیچچیز از آن نمیفهمند؛ چون یکی دیگر به جای آنها پردازش کرده است(این حرفهای من باعث میشود به شما هم احساس بدی دست بدهد چون فکر میکنید بقیه در مورد شما هم که از ماشین استفاده میکنید اینطور فکر میکند؛ ولی من حداقل در مورد شما اینطور فکر نمیکنم، منظورم آدمهای دستکم بالای ۲۰ سال است).
برخلاف نسل ما که سالها آزمون و خطا کرد،
سالها با انسان در گروهها بحث میکردیم، این روزها گاهی ماشینهایی ۱۷، ۱۸ ساله هم میبینیم!
اگر ماشین همیشه به جای کودک فکر کند، کودک ممکن است در استفاده از فکر ماشین بسیار ماهر شود، بدون اینکه در فکر کردن مستقل ماهر شده باشد.
یک کاری کنید! یک فکری به حال این نسل کنید.
من و شما شانس آوردیم! نسل ما یک امتیاز تاریخی عجیب دارد؛ اینکه هم جهانِ بدون AI را تجربه کرده، هم جهانِ AI را.
بنابراین میتوانیم تفاوت میان فکر کردن و دریافت فکرِ آماده را با پوست و استخوان بفهمیم.
نسلهای بعد ممکن است این مرز را به همان وضوح احساس نکنند.
حتی کپی پیستهای شما بزرگسالان از هوش مصنوعی با آنها فرق دارد، بیشتر ما میفهمیم، سالها زمان صرف کردهایم و این کپی پیستها معمولا محصول سالهاست، و برای صرفهجویی، ولی آنها فرصت فهمیدن نداشتهاند، چون هنوز کودک هستند. تجربه نداشتهاند، مستقیم در حالی که هنوز نزدیک به صفر هستند به مغزی که به جای آنها فکر میکند وصل شدهاند.
دو نفر ممکن است دقیقا یک متن AI را کپی کنند، اما وضعیت شناختیشان کاملا متفاوت باشد.
خلاصه اینکه اگر اتفاقی نیافتد نسل کله پوکی در راه است.
سام آریامنش