سیستەمی نێودەوڵەتی بە ناچاری و لە کۆتاییدا هەر دەبێ بەرەو سیستەمێکی چەند جەمسەری بچێت و دەڕوات. ساتەکانی "تاک جەمسەری" و "هەژمونی" لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا کورت و تیژتێپەڕن. بەڵام ئەوەی هەندێک لەم ڕۆژانەدا باسی دەکەن کە گوایە گرژییەکانی گەرووی هورموز یان نەگەیشتنی ئەمریکا بە ئامانجەکانی لە ئێران بە واتای کۆتایی "سەردەمی ئەمریکا"یە ڕوانگەیەکی سادە و ساکارە. جیا لەوەی لە ئێستادا ستراتیژیی سەرەکی و بنەڕەتی سەردەمی ترامپ خۆلادان و تێوەنەگلانە لە شەڕە بێ کۆتاییەکان، لە ٧٥ ساڵی ڕابردوودا لانیکەم لە چوار قۆناغدا باسی کۆتایی سەردەمی ئەمریکا کراوە، بەڵام هەتا ئێستاکەش ئەگەر نەوترێت هەژمۆن، لانیکەم زلهێزی یەکەمی سەر گۆی زەوییە.
یەکەم جار: لە ساڵانی کۆتایی دەیەی ١٩٥٠ و بە ڕوونی دوای ئەوەی یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٥٧ وەک یەکەم وڵات مانگی دەستکردی "سپۆتنیک"ی ڕەوانەی بۆشایی ئاسمان کرد باسی کۆتاییهاتنی هەیمەنە و باڵادەستیی ئەمریکا کرا
دووەم جار: لە کۆتا ساڵەکانی دەیەی ١٩٦٠ بە هۆی شەڕ و شکستی ئەمریکا لە ڤێتنام و بە تایبەتیتر لە سەرەتای ١٩٧٠ بە هۆی ئەوەی هەندێک ناویان نا داڕمانی سیستەمی برێتۆن وودز بە چڕی باس لە کۆتاییهاتنی چاخی ئەمریکا کرا
سێیەم جار: لە کۆتا ساڵەکانی ١٩٨٠ واتە چەند ساڵێک پێش کۆتاییهاتنی شەڕی سارد و دەرکەوتنی ئەمریکا وەک تاک جەمسەری جیهان باس لە سەرهەڵدانی مەزنەئابووریگەلێکی وەک ژاپۆن و کاڵبوونەوەی پێگەی جیهانی ئەمریکا دەکرا
جاری چوارەم: دوای شەڕەکانی سەرەتای سەدەی ٢١ و چەقینی ئەمریکا لە ئەفغانستان و عێراق و بە تایبەت دوای قەیرانی ئابووریی ساڵی ٢٠٠٨ دیسان باسی کۆتاییهاتنی تواناکانی ئەمریکا گەیشتە لووتکە،
لەم ساڵانەی دواییدا: زیاتر لە هەموو کاتێک باسی شەڕی ساردی نوێ و دەرکەوتنی چین وەک گەورەترین ڕکابەری ئەمریکا کراوە کە گوایە لە کۆتاییدا پەکین جێگەی واشنتۆن دەگرێتەوە، بەڵام چین لە هیچ یەک لە چوار فاکتەری ئابووری، ئایدۆلۆژیا یان هێزی نەرم، سەربازی و پیشەسازیی (کە بۆ بوون بە هەژمۆن پێویستن) هێشتا جێگەی ئەمریکای نەگرتووەتەوە و لە هەندێکیاندا بە مەودایەکی زۆر لە دواوەیە!
باسی ئێران و گەرووی هورموز باسێکە لە چەشنی ئەو باسانەی پێشوو. ئەوانەی لەم ڕۆژانەدا مکووڕانە سوێند لەسەر کۆتاییهاتنی ئەمریکا دەخۆن و گرەو لەسەر تێکشکانی ئەمریکا دەکەن، سواری گای تۆڕ دەبن.
هەڵبەت لانیکەم لە ڕوانگەیەکی ڕیالیستییەوە، دەرئەنجام خۆری ئەمریکاش ئاوا دەبێت و بە ئەگەری زۆر مرۆڤایەتی دەگەڕێتەوە بۆ جیهانێکی چەند جەمسەری کە نیشانەکانی زۆروزە بەندن. بەڵام نەک بەو خێراییەی کە دژبەرانی ئەمریکا باسی دەکەن. پرسی ئێران و گەرووی هورموزیش لە ڕووی ستراتیژییەوە لە بچووکترین کێشەکانی بەردەم ئەمریکا بە هەژمار دێن نەک سەرەکیترینیان!
@mohosseinzadeh
