عَنْ أَبِيعَبْدِاَللَّهِ (ع) قَالَ:صدرا در شرح حدیث فوق میگوید:
إِذَا أَرَادَ اَللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْراً فَقَّهَهُ فِي اَلدِّينِ.
امام صادق (ع):
هنگامی که خداوند برای بندهای خیر بخواهد، فقیه میکند او را در دین.
کافی/ کتاب فصل علم/ باب صفت علم و فصلش و فضل علما
از این حدیث استفاده میشود که علم، امری وهبی (عطایی و موهبتی) است و صرفاً با عمل و کوشش به دست نمیآید، بلکه به مشیّت و خواست خداوند تعلق دارد؛ بلکه انسانها به حسب نشأت باطنی (ساختار درونی و وجودی) انواع مختلفی دارند، و عالم با سایر افراد بشر، مخالفت ذاتی (تفاوت بنیادین) دارد، چنانکه خداوند تعالی فرموده است:منظور از فقه در آیه فوق نه اصول استنباط حکم، بلکه «اسلامشناسی» است. اسلامشناس در عناصر مختلف دین از قرآن تا حدیث و از فلسفه تا کلام غور کرده و کشف قصد شریعت میکند. و کشف «صحیح» قصد شریعت جز به اراده و اجازه الهی نیست و منحصر است در خیری که برای انسان خواسته شود چرا که «کشش چون نبود از آن سو چه سود کوشیدن»...
«هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ»
(آیا کسانی که میدانند با کسانی که نمیدانند یکسانند؟) — سورهٔ زمر، آیه ۹.
و نیز فرمایش پیامبر صلیاللهعلیهوآله که فرمود:
«النَّاسُ مَعَادِنُ كَمَعَادِنِ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ...»
(مردم، معدنهایی هستند همچون معدنهای طلا و نقره...) — حدیث.
.
