۲ میلیارد دلار برای نجات بازار ارز؛ مسئله فقط مقدار پول نیست
با رسیدن قیمت دلار به کانال ۲۲۰ هزار تومان، مسألهی اصلی سیاستگذار ارزی دیگر فقط کاهش موقت قیمت دلار نیست؛ بلکه این است که آیا بانک مرکزی منابع لازم برای اثرگذاری پایدار بر بازار ارز را در اختیار دارد یا نه.رئیسکل بانک مرکزی گفته است بانک مرکزی آماده است برای آرامکردن بازار ارز تا سقف ۲ میلیارد دلار عرضه کند. برای فهم اندازهی این رقم، میتوان آن را با عدد دیگری که خود رئیس بانک مرکزی اعلام کرده مقایسه کرد: میانگین روزانه ۱۷۵ میلیون دلار تأمین ارز از ابتدای سال.
این دو رقم در یک مقیاس قرار دارند:
۲ میلیارد دلار ÷ ۱۷۵ میلیون دلار ≈ ۱۱٫۴
یعنی سقف ۲ میلیارد دلار اعلامشده، از نظر اندازه، معادل حدود ۱۱ روز از جریان متوسط روزانهی ۱۷۵ میلیون دلاری تأمین ارز است.
این محاسبه نمیگوید بانک مرکزی ۱۷۵ میلیون دلار در روز از ذخایر خود خرج میکند و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که ۲ میلیارد دلار فقط ۱۱ روز دوام خواهد آورد. «تأمین ارز» یک جریان اقتصادی است و «عرضهی ذخایر برای مداخله در بازار» ابزار سیاستی دیگری است.
اهمیت محاسبه در جای دیگری است: ۲ میلیارد دلار را نباید یک عدد مطلق و بزرگ دید؛ باید آن را در مقیاس جریان ارزی اقتصاد سنجید. وقتی یک مقام پولی از عرضهی ۲ میلیارد دلار سخن میگوید، باید پرسید این رقم نسبت به جریان روزانه، ماهانه و سالانهی مورد نیاز اقتصاد چه اندازهای دارد و آیا قرار است یک جریان پایدار ایجاد کند یا یک مداخلهی محدود برای تغییر انتظارات بازار باشد.
اگر ۱۷۵ میلیون دلار را بهصورت صرفاً حسابی به یک ماه تعمیم دهیم، به حدود ۵٫۲۵ میلیارد دلار میرسیم. بنابراین ۲ میلیارد دلار تقریباً معادل ۳۸ درصد این رقم ماهانه است. باز هم این عدد به معنای «نیاز قطعی اقتصاد» یا «مقدار لازم برای تثبیت نرخ» نیست؛ فقط اندازهی مداخلهی اعلامشده را نسبت به یک جریان ارزی قابلمقایسه نشان میدهد.
بدینگونه؛ مسأله از یک خبر دربارهی «۲ میلیارد دلار» فراتر میرود. پرسش اقتصادی این است که آیا سیاستگذار میخواهد با این منابع، شوک کوتاهمدت بازار را مهار کند یا واقعاً میتواند عرضهی ارزی را در مقیاسی پایدار ادامه دهد.
چون اگر ۲ میلیارد دلار صرفاً یک مداخلهی مقطعی باشد، اثر آن به رفتار بازار و انتظارات بستگی خواهد داشت. اما اگر هدف، دفاع مستمر از یک نرخ مشخص باشد، دیگر موضوع فقط داشتن ۲ میلیارد دلار نیست؛ بلکه دسترسی مستمر به منابع ارزی است.
بنابراین پرسش اصلی را باید اینگونه طرح کرد:
۲ میلیارد دلار چقدر است؟
پاسخ، نه «۱۱ روز ذخیره» است و نه «نیاز یک ماه اقتصاد». پاسخ این است که این رقم، با معیار اعلامشدهی تأمین روزانه، حدود ۱۱ روز از جریان متوسط تأمین ارز را نمایندگی میکند و در مقیاس یک ماه، حدود ۳۸ درصد از رقم حاصل از تعمیم همان جریان روزانه است.
پس مسألهی واقعی بازار ارز این نیست که بانک مرکزی میتواند امروز ۲ میلیارد دلار عرضه کند یا نه؛ مسأله این است که پس از این مداخله، جریان ارزیِ پایدار از کجا خواهد آمد؟
اگر پاسخ روشنی برای این پرسش وجود نداشته باشد، ۲ میلیارد دلار میتواند برای تغییر مسیر بازار کافی باشد، اما بهخودیخود تضمین نمیکند که این مسیر حفظ شود.
اقتصاد ویران، دولت درمانده!
به ما بهپیوندید:
🌐 https://t.me/kkfsf
