انجمن شطرنج ایران: post #7896 — TG.ME

پروفسور ریموند اسمولیان(۲۰۱۷-۱۹۱۹)، منطق‌دان، فیلسوف، نوازنده پیانو، شعبده باز و استاد برجسته‌ی ریاضیات، از چهره‌های کم‌نظیر در پیوند زدن اندیشه‌ی منطقی با هنرِ طرح معماست. او علاوه بر آثار متعدد در ریاضیات، منطق و فلسفه، چندین کتاب در زمینه‌ی معماهای منطقی و دو کتاب در مورد مسائل شطرنجی تألیف کرده است؛ آثاری که برای خوانندگان جدیِ منطق و علاقه‌مندان شطرنج، نام او را به امضایی آشنا تبدیل کرده‌اند. کتاب حاضر، که در اصل با عنوان انگلیسی The Chess Mysteries of Sherlock Holmes منتشر شده، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های این تلفیق خلاقانه است و سال‌هاست در میان شطرنج‌بازان و دوست‌داران ادبیات معمایی جایگاهی ویژه دارد.

حدود پانزده سال پیش، هنگامی که برای نخستین بار با نسخه‌ی اصلی این کتاب روبه‌رو شدم، برایم شگفت‌انگیز بود که می‌توان به شطرنج از چنین زاویه‌ای نگریست. در حوزه‌ی تحلیل گذشته‌نگر در شطرنج، پیش و پس از اسمولیان نیز نویسندگانی بوده‌اند که کتاب‌ها و مسائلی عرضه کرده‌اند، اما هیچ‌یک به اندازه‌ی او در این زمینه شهرت نیافته و تا این حد خلاق و اثرگذار کار نکرده‌اند.

این اثر در زمان انتشار نخستین خود، نگاه بسیاری از شطرنج‌بازان و معماپردازان را به امکان‌های تازه در طرح «مسئله‌ی شطرنج» دگرگون کرد. اسمولیان با وام گرفتن شخصیت‌های آشنا و محبوب دنیای شرلوک هولمز، نوعی داستان‌پردازی معمایی می‌آفریند که در آن، صفحه‌ی شطرنج به صحنه‌ی وقوع جرم و مهره‌ها به ردپاهای ظریف و پنهان بدل می‌شوند. خواننده در کنار کارآگاه و دکتر واتسون، با تکیه بر استدلال منطقی و «تحلیل گذشته‌نگر» می‌کوشد گذشته‌ی پنهانِ یک وضعیت شطرنجی را بازسازی کند؛ تجربه‌ای که هم برای شطرنج‌باز و هم برای علاقه‌مند ادبیات پلیسی، در عین سرگرم‌کننده بودن، چالش‌برانگیز و آموزنده است.

آنچه اکنون در دست دارید، نخستین ترجمه‌ی کامل این کتاب به زبان فارسی است. پیش‌تر، تنها بخش‌هایی از مسائل آغازین کتاب، آن هم به‌صورت پراکنده و در قالب مقالات، در نشریات و رسانه‌های مختلف معرفی شده بود؛ اما متن کامل کتاب هرگز به‌شکل منسجم و در قالب کتابی مستقل در اختیار خواننده‌ی فارسی‌زبان قرار نگرفته بود. این ترجمه تلاشی است برای پر کردن همین خلأ و فراهم کردن فرصتی تا مخاطب فارسی‌زبان، با تمامی فصل‌ها و روند تدریجی پیچیده‌تر شدن معماها همراه شود و سِیر اندیشه‌ی نویسنده را به‌طور کامل دنبال کند.

امید است این ترجمه بتواند گوشه‌ای از نبوغ پروفسور اسمولیان را به زبان فارسی منتقل کند و برای شطرنج‌بازان، دوست‌داران منطق و علاقه‌مندان جهان شرلوک هولمز، هم‌زمان منبعی برای لذت، تفکر و تمرین باشد.