خاتمی و یک تعبیر متفاوت از شکاف مردم و حکومت
✍ حمید حسامی
سیدمحمد خاتمی در آخرین صحبتهای خود که دیروز با جمعی از اصحاب رسانه داشته است، در کنار اظهارنظر پیرامون مسائل جاری کشور، جنگ، مشکلات مردم و مسائل حکمرانی، تأکید بر فرصت تفاهم اسلامآباد و ضرورت پرهیز از بازگشت به چرخه تنش، یک تعبیر بسیار مهم و کمسابقه را هم بکار برده است:
«...از یاد نبریم که در این سالها خط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ است.»
اهمیت این جمله در این است که وی شکاف مردم و حکومت را صرفاً نتیجه مشکلات اقتصادی، سیاسی یا نارضایتیهای اجتماعی نمیداند؛ بلکه صریحاً به زخم و خاطرهی برخوردهای خونین حکومت و جامعه در دیماه اشاره میکند. معنایش این است که حتی اگر مشکلات اقتصادی و معیشتی جامعه حل شود، اعتماد ازدسترفته با مردم صرفاً با بهبود اقتصاد بازنمیگردد. بلکه آن «خط خون» باید ترمیم شود.
خاتمی پیشتر در بیانیهای پساز وقایع خونین دیماه ۱۴۰۴، اعتراضها را دارای ریشههای واقعی اقتصادی و اجتماعی دانسته و بر شنیدن مطالبات مردم تأکید کرده بود. با اینحال به صراحت هم گفته بود که اعتراضها در ادامه، با ورود «خشونت و دخالت خارجی» از مسیر اولیه خارج شد و بروز آن، صحنه پذیرفتن رسمی حقّ اعتراض ملت را به سرعت عوض کرد. اکنون اما با واضحترشدن نقش زمینهساز اتفاقات دیماه در انجام سناریوی جنگی بزرگ علیه کشور، وقت آن بود که خاتمی با یادآوری مسئولیت خونهای ریختهشده، هشدار دهد که آزمون اصلی حکومت تازه آغاز شده؛ آزمون بازسازی اعتماد و ترمیم رابطهای که در طول سالها عمیقاً آسیب دیده است. این بخش از سخنان اخیر خاتمی، بیش از آنکه یک تحلیل از گذشته باشد، هشداری درباره آینده حکمرانی است.
اهمیت اصلی تعبیر خاتمی از اینکه برخلاف ادبیات معمول اصلاحطلبانه، این بار از «خون» بهعنوان یکی از متغیرهای اصلی شکاف دولت ـ ملت نام میبرد؛ این است که مسئله را از سطح نارضایتی سیاسی به سطح «زخم اجتماعی و فقدان اعتماد» ارتقا میدهد. این دقیقاً در ادامه همان گزاره مهم اوست که در همین صحبت میگوید «ایران را جنگ از پا درنمیآورد، اما اگر حکمرانی نتواند عوامل جدایی اکثریت جامعه را درمان کند، مشکل از داخل ادامه خواهد داشت.»
متن کامل صحبتهای خاتمی
@hamidhesami
