چطور بفهمیم با یک خودشیفته طرفیم و چه واکنشی نشان دهیم ؟
انکار میکنندـ
دیوید هاوکینز، روانشناس بالینی، میگوید خودشیفتهها معمولاً «در برابر هرگونه انتقاد یا اتهامی موضع دفاعی میگیرند. هرگونه خطا را انکار میکنند و اتهامات را بیاساس میدانند». مثلاً، ممکن است به شما بگویند که رفتارتان مضحک است یا دارید مسائل را بزرگنمایی میکنید. آنها رفتار و وقایعی را که شما میدانید رخ داده صراحتاً انکار میکنند و شما را متهم میکنند که حافظۀ ضعیفی دارید و تلاش میکنند واقعیت را طوری که میخواهند جلوه دهند.
حمله میکنند.
خودشیفتهها اغلب وارد مرحلۀ حمله میشوند و شخصیت و اعتبار عزیزانشان را هدف میگیرند. به گفتۀ کری آن کلیولند، مشاور ازدواج و خانواده، شنیدن جملاتی مانند این از زبان اینجور آدمها عادی است: «تو دیوانهای. تو وسواسی هستی. تو همیشه دعوا راه میاندازی». خودشیفتهها ممکن است اشتباهات گذشته را پیش بکشند تا فردی را که رفتارشان را زیر سؤال برده بیاعتبار کنند، یا روی نقاط ضعف طرف مقابل دست بگذارند.
نقشها را برعکس میکنندـ
خودشیفتهها، برای جلب همدلی و منحرفکردن توجهات از رفتار خودشان، ادعا میکنند آنها هستند که با بیعدالتی مواجه شدهاند. کلیولند میگوید «آنها چنان وانمود میکنند که گویی در حقشان ظلم شده، بنابراین شما متجاوز به نظر میرسید. پس به هر دری میزنید تا از خود در برابر این اتهامات دروغین دفاع کنید». درنتیجه، موضوع اصلی گفتوگو کاملاً فراموش میشود.
احساسات طرف مقابل را کوچک جلوه میدهند.
کلیولند میگوید «این معمولاً یکی از اولین تاکتیکهاست. آنها احساسات شما را کماهمیت جلوه میدهند و بهاینترتیب کلمات و رفتارهای آزاردهنده یا توهینآمیز خود را ’مسئلهای پیشپاافتاده‘ میدانند». احتمالاً جملاتی مانند اینها را از زبان آنها شنیده باشید: «تو زیادی حساسی»، «داری باز هم اغراق میکنی»، «داری زیادی بهش فکر میکنی»، یا «تو زیادی احساساتیای». به عقیدۀ کلیولند، هدف این است که کمکم به خودتان شک کنید.
فرافکنی میکنند.
فرافکنی یک مکانیسم دفاعی روانشناختی است که خودشیفتهها با استفاده از آن شما را به همان افکار، احساسات و رفتارهایی متهم میکنند که خودشان مرتکب شدهاند. مثلاً، اگر رابطهٔ خارج از چهارچوب داشته باشند، ممکن است شما را به خیانت متهم کنند؛ اگر دروغ بگویند، اصرار دارند این شمایید که دروغگویید. کلیولند میگوید با این کار «سوءظن را از خودشان دور میکنند و شما را در موضع دفاعی قرار میدهند».
طعنه را شوخی جا میزنند.
کلیولند میگوید خودشیفتهها اغلب طعنه را شوخی جا میزنند و با این ترفند حرفهای تند و برندهای دربارۀ هوش، توانایی یا ظاهر شما مطرح میکنند. مثلاً میگویند «وای! برای پوشیدن چنین لباسی واقعاً اعتمادبهنفس زیادی لازمه!» یا: «اوه، خودت رو زیاد خسته نکن. ممکنه مجبور شی واقعاً کار کنی». وقتی هم بابت این حرفها بهشان تذکر میدهید، میگویند بیخیال، ما فقط شوخی کردیم و منظوری نداشتیم.
💠 چگونه واکنش نشان دهیم؟
کلیولند میگوید بهترین واکنش این است که آرام بمانید و وارد مکالماتی که در آنها برایتان دام پهن کردهاند نشوید. درعوض، مرزهایی مشخص تعیین کنید و از گفتوگوهای بیحاصل خارج شوید. از پاسخهای کوتاه و قاطع استفاده کنید: «متوجهم که این دیدگاه شماست. من آن را طور دیگری میبینم». جِی.جِی. کِلی، روانشناس بالینی، بر قدرت پذیرش رادیکال تأکید میکند؛ یعنی کنارآمدن با این واقعیت که در رابطه با خودشیفتهها، احتمالاً بارها دربارهٔ شما اشتباه قضاوت خواهند کرد و تلاش میکنند شما را مقصر جلوه دهند.
2
1August 28, 2026 33
