🌍📉 Dünyada doğum səviyyəsi ilk dəfə Yer kürəsi əhalisinin özünü bərpa etməsi üçün zəruri olan həddən aşağı düşüb.
Bu barədə ABŞ-ın Şimal-Qərb Universiteti və Pensilvaniya Universitetindən olan bir qrup alimin hesabatında bildirilir.
2026-cı ildə ümumi doğum əmsalı hər qadına təxminən 2,2 uşaq təşkil edir. Mövcud dinamika davam edərsə, bəşəriyyət 2056-cı ildə 9 milyard nəfərlə demoqrafik zirvəyə çatacaq, bundan sonra isə əhalinin sayı sürətlə azalmağa başlayacaq.
Son dərəcə kədərli xəbərlər ilk növbədə əhalisi sıx olan ölkələr - Çin, Koreya və Yaponiya üçün aktualdır. Bu gün çiçəklənən iqtisadiyyatlar, insanlarla dolu şəhərlər, yollar, körpülər və bəndlərlə zəngin ərazilər cəmi bir neçə onillikdən sonra artıq və tələbat olmayan infrastruktura çevrilə bilər. Bu isə onların tədricən tənəzzülə uğraması, dağılması və yox olması deməkdir.
Yuxarıdakı diaqramda dünyanın ən böyük aqlomerasiyalarının əhali sayına dair proqnoz göstərilib. Məsələn, Avropa Komissiyasının elmi-tədqiqat xidməti olan Birgə Tədqiqat Mərkəzinin (JRC) hesablamalarına görə, Çinin işgüzar paytaxtı, çiçəklənən Şanxay çox yaxın zamanda əhalisini itirməyə başlayacaq.
Şanxayda tendensiyanın əsrin ortalarında dəyişəcəyi gözlənilir. Braziliyanın San-Paulu şəhəri isə, görünür, artıq öz inkişaf zirvəsini geridə qoyub.
Bütün bunlar nəyə gətirib çıxara bilər?
Şanxayda 35 milyon insan üçün tikilmiş metro, yollar, vağzallar, hava limanları, su təchizatı və elektrik enerjisi infrastrukturu əvvəlcə 30 milyona, sonra 20 milyona, daha sonra isə getdikcə daha az insana xidmət edəcək. Bu proses həyati təminat sistemlərinin çökməsinə, dağıntının isə öz-özünü sürətləndirən xarakter almasına qədər davam edə bilər.
Eyni zamanda demoqrafik mənzərə də kəskin dəyişəcək: dəbdə olan klublar və restoranlar tədricən tibb məntəqələri və qocalar evləri ilə əvəzlənəcək.
Şəhərlərin tənəzzülünün ən bariz nümunələrindən biri Vorkutadır.
Sovet dövründə sürətlə inkişaf edən bu şəhərdə 1989-cu ildə 218 min nəfər yaşayırdı. Bu gün isə şəhərin əhalisi 73 min nəfərdir. Sosial sahədə problemlər, istifadəsiz qalan yaşayış fondu, artıq infrastruktur və ümumi tənəzzül burada açıq şəkildə görünür.
Çinlilər, yaponlar və braziliyalılar demoqrafik böhranın hansı nəticələrə gətirib çıxardığını anlamaq üçün hökumət nümayəndə heyətləri ilə məhz buraya səfər edə bilərlər.
Amma bir mühüm “əmma” var. Şanxayın bugünkü əhalisi Vorkutanın ən yüksək əhali göstəricisindən 100 dəfə çoxdur. Buna görə də bu meqapolisin depopulyasiya problemi Rusiyanın mədənçi şəhəri ilə müqayisədə miqyas və mürəkkəblik baxımından iki tərtib daha böyük ola bilər.
#Demoqrafiya #DoğumSəviyyəsi #Əhali #Şanxay #Dünya
September 4, 2026 132
