🇯🇵⚔️ Yaponiyanın sürətlə borc böhranına doğru irəliləməsində, görünür, Asiyada yeni qan tökülməsinin qarşısını almağa çalışan ilahi bir müdaxilə var.
Yaponiyada ekspansionist müharibə üçün ilkin şərtlər Almaniyadakından heç də az deyil. Lakin Almaniyadan fərqli olaraq, yaponların son onilliklərdə öz meqainteqrasiya layihəsi olmayıb.
Yapon kapitalının Tayvana, Cənubi Koreyaya və hətta Çinə aqressiv şəkildə daxil olması regionu vahid iqtisadi məkana, sərhədlərin aradan qalxmasına, ortaq standartların və vahid valyutanın yaranmasına gətirib çıxarmayıb. Avropadan fərqli olaraq, Asiyada hər dövlət öz yolundadır.
Bununla belə, Yaponiyanın xroniki problemləri - ərazi və resurs çatışmazlığı - indi demoqrafik geriləmə ilə daha da kəskinləşir.
“Əgər nə edəcəyini bilmirsənsə, irəli bir addım at”, - samuray kodeksindən “Buşido”dan olan ifadədir.
Yaponiyanın ümummilli “irəli addımı” yuxarıdakı diaqramda görünür. Yaponiya müharibəyə hazırlaşmağa başlayır.
Müdafiə xərcləri sürətlə artır və 2025-ci ildə ÜDM-in 1,4%-nə çatıb. Bu, son 65 ilin orta göstəricisindən 1,5 dəfə çoxdur. Bu il isə artıq ÜDM-in 1,9%-nə çatıb - bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə müdafiə xərclərinin iki dəfə artması deməkdir.
Nisbi göstəricidə bu rəqəm hətta Çindən də yüksəkdir. Çində 2026-cı il üçün müdafiəyə ÜDM-in 1,7%-i nəzərdə tutulub.
Bununla belə, mütləq rəqəmlərlə vəziyyət hələlik təhlükəli görünmür: bu il Yaponiyanın müdafiə büdcəsi 66,7 milyard dollar səviyyəsində nəzərdə tutulub ki, bu da Çindən 7 dəfə, Almaniyadan isə 2 dəfə azdır.
Mənbədən mənbəyə rəqəmlər yenin məzənnəsinin yüksək volatilliyi səbəbindən ciddi şəkildə fərqlənə bilər.
Bununla yanaşı, Yaponiya texnoloji baxımdan kifayət qədər inkişaf etmiş dövlətdir və müasir silah nümunələri - qırıcılar, gəmilər, sualtı qayıqlar, raketlər və digər silah sistemləri istehsal etmək imkanına malikdir.
Hərbi xərclərin artırılması Yaponiyanın Özünümüdafiə Qüvvələrinin hərbi potensialını qısa müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldə bilər.
Yaponiyanın 5-ci nəsil ATD-X Shinshin qırıcısının uçuş prototipi, ən yeni Yaponiya Type-10 tankı və “Soryu” sinfinə aid 11-ci dizel-elektrik sualtı qayığı.
İkinci Dünya müharibəsini başlayan ölkələrin sürətli şəkildə hərbiləşməsi narahatlıq doğurmaya bilməz.
Ötən əsrin 40-cı illərində qırğın törədən dövlətlər - Avropada Almaniya, Asiyada Yaponiya - bir neçə onillik ərzində “yeni müharibənin istənilən ehtimalını inkar etdikdən” sonra yenidən silahlanmağa başlayırlar.
Son 80 ildə coğrafiya dəyişməyib və “Gündoğar ölkə”nin “müdafiə siyasəti”nin potensial olaraq hansı istiqamətlərə yönələ biləcəyi də aydındır: Koreya, Tayvan, Çin və Rusiya.
Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, vaxtilə vəhşilikləri hətta alman nasistlərini də üstələyən yapon nasistlərinin cinayətləri səbəbindən Asiyanın bir çox ölkəsində yaponlara münasibət bu gün də son dərəcə mənfidir.
Asiyanı Yaponiyanın müdafiə təşəbbüsü ilə başlaya biləcək yeni qanlı qırğından bu ölkənin maliyyə çöküşü xilas edə bilər.
Dövlət borcu ÜDM-in 230%-nə çatdığı şəraitdə Yaponiya hökuməti həm borcuna xidmət göstərmək, həm də uzunmüddətli hərbi əməliyyatlar aparmaq imkanına malik olmayacaq, xüsusən də söhbət tükəndirmə müharibəsindən gedirsə.
Bu baxımdan Yaponiyanın yenidən hərbiləşmək cəhdi ən azı qəribə görünür.
#Yaponiya #Asiya #Hərbiləşmə #Müdafiə #Geosiyasət
September 4, 2026 220
