🇺🇸💵 Amerikalı milyarder İlon Mask ABŞ dövlət borcunun 2030-cu ilə qədər o həddə çatacağı barədə fikirlə razılaşıb ki, bundan sonra “hər şey cəhənnəmə gedəcək”.
“Dəqiq qrafik”, - Mask X sosial şəbəkəsində ABŞ dövlət borcunun 2030-cu ildə 50 trilyon dolları keçəcəyini göstərən şəkilə cavab olaraq yazıb.
Son beş ildə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərcləri üç dəfə artıb. Hələ 2020-ci ildə faiz ödənişlərinə ildə 400 milyard dollardan bir qədər çox vəsait xərclənirdi və ümumi fonda bu məbləğ elə də ağır yük təsiri bağışlamırdı.
Beş il əvvəl elə görünürdü ki, bu idilliya əbədi davam edəcək: borc alırsan, xərcləyirsən, investorlara inflyasiya səviyyəsinə yaxın, bəzən isə hətta ondan aşağı gəlir ödəyirsən. Hamı razıdır: investor kupon gəlirini alır, işsiz müavinətini, ehtiyacı olan isə “Sem dayı”nın sığortası hesabına tibbi yardımını. Hətta müharibəyə də pul qalır. Bir sözlə, klassik Amerika tipli inkişaf etmiş sosializm.
Sonra Co Bayden nədənsə Ukrayna məsələsinə qarışdı və “rus ayısını” qıcıqlandırmağa başladı. Lakin maliyyə sakitliyi artıq beş il əvvəl başa çatmışdı və bazarda yüngül fırtına yaranmağa başlamışdı.
Hətta kiçik maliyyə fırtınası belə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərclərinin kəskin artması üçün kifayət edib. Bu il kupon ödənişlərinə 1,2 trilyon dollardan çox, yəni ÜDM-in 3,3%-i xərclənəcək. Bu, həm mütləq, həm də nisbi göstəricidə tarixi rekorddur.
Amma daha vacib məqam budur ki, bu gün ABŞ dövlət borcuna xidmət artıq müdafiə xərclərindən baha başa gəlir. Bu, Birləşmiş Ştatların tarixində ilk dəfə baş verir.
Bununla belə, heç kim borcun azaldılması barədə ciddi düşünmür. Hörmüz böhranının yaratdığı inflyasiya isə statistik göstəricilərə hələ yeni daxil olmağa başlayır. Yəni dolların statistik dəyər itkisinin əsas hissəsi hələ qarşıdadır.
Bu isə istiqrazların qiymətində yeni eniş və nəticədə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərclərinin daha da artması deməkdir. Sadə dillə desək, yaxın bir neçə ildə faiz ödənişləri ABŞ federal büdcəsinin əsas xərc maddəsinə çevrilə bilər.
Əlbəttə, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin əsas tərəfdaşı olan Federal Ehtiyat Sistemi lazım gəldikdə köməyə gələcək və tələb olunan qədər yeni pul yarada biləcək. Buna görə də yaxın perspektivdə defoltdan danışmaq düzgün olmazdı.
Lakin FES balansında yaranacaq yeni “sıfırlar” inflyasiya üçün əlavə yanacaq deməkdir. Pul çapının yenidən sürətlənməsi isə ABŞ dövlət borcuna sərmayə qoyan investorların heç də xoşuna gəlməyəcək. Bu borcun real dəyəri daha da sürətlə aşağı düşə bilər.
Bu mərhələdə ABŞ bankları - US Treasuries sahibləri üçün də problemlər yarana bilər. Onların balansları da sonsuz deyil.
Banklar çox şeyi dözə bilər, amma cəmi bir bank panikası kifayətdir ki, maliyyə institutları domino daşları kimi bir-birinin ardınca yıxılmağa başlasın.
Bir sözlə, ABŞ dövlət borcu ilə bağlı əsas “qasırğa” hələ qarşıdadır. Üstəlik, bu, İlon Maskın bəhs etdiyi 2030-cu ildən xeyli əvvəl baş verə bilər.
#ABŞ #İlonMask #DövlətBorcu #FES #İqtisadiyyat
September 4, 2026 129
