⛽️🌐 Məhz [buna görə] qaz. Leonid Krutakov “Neft və dünya” kitabında yazır ki, 1984-cü ildən bəri neft istehlakının artım tempi çıxarıla bilən neft ehtiyatlarının artım tempini üstələyir. Biz “Habbertin neft piki”ni çoxdan geridə qoymuşuq.
Qavar və Samotlor kimi meqayataqlar artıq kəşf edilmir. Ehtiyatların artımı orta ölçülü yataqların aşkarlanması və köhnə yataqlarda hasilat üsullarının təkmilləşdirilməsi - hidravlik lay yarılması, üfüqi qazma və şist texnologiyalarının tətbiqi hesabına təmin olunur. Söhbət çətin çıxarılan ehtiyatlardan gedir.
Sizə elektromobillərin benzini əvəz edəcəyini deyəndə isə inanmayın.
Yanacaq kimi nefti qaz əvəz edir. Qaz ehtiyatları isə ən minimal hesablamalara görə 200 il üçün kifayətdir. Elektromobillər neft probleminin bir hissəsini yumşaldır, istehlakın aşağı olduğu dövrlərdə istilik elektrik stansiyalarının, su və atom elektrik stansiyalarının artıq elektrik enerjisini öz üzərinə götürür.
Benzin və dizellə işləyən avtomobil parkını əvəz etmək üçün bütün yanacaqdoldurma və avtomobil servisi sistemini yenidən qurmaq lazımdır.
Belə miqyasda enerji doldurma şəbəkəsini təmin etmək üçün nəhəng akkumulyator gücləri yaratmaq və ya bütün qitələri elektrik xətləri ilə əhatə etmək tələb olunur. Yer kürəsində bunun üçün lazım olan həcmdə nə mis, nə də alüminium mövcuddur.
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, təkcə İngiltərənin avtomobil parkını elektrik enerjisinə keçirmək üçün dünya üzrə mis hasilatını 4 dəfə artırmaq lazımdır.
Məhz buna görə qaz. Məhz buna görə Avropanın boru kəmərləri sisteminin dağıdılması və səmərəsiz LNG-yə keçid. ABŞ Yaxın Şərqdən, Afrikadan, Rusiyadan, Avstraliyadan və ya Trinidad və Tobaqodan birbaşa qaz kəməri çəkməyin mümkün olmadığı yeganə ölkədir.
Məhz buna görə qiymətlərin neft səbətindən ayrılaraq müstəqil formalaşdırılması - ucuz neft artıq mövcud deyil - və perspektivdə nəhəng “kağız qaz” fyuçers bazarının yaradılması. Bu bazar dollar “köpüyü”ndəki təzyiqi aradan qaldırmasa belə, onu əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Bu gün dünyanın gələcək enerji arxitekturasını Ukraynadakı müharibədə - Avropa ilə Rusiya arasındakı “qaz ventilində” görürük.
“Şimal axını” boru kəmərlərinin partladılmasında - Almaniya ilə Rusiyanın birbaşa inteqrasiyasında.
İranla müharibədə - Rusiya və İran dünyanın ən böyük qaz ehtiyatlarına malikdir.
ABŞ-ın Qrenlandiya uğrunda mübarizəsində - Arktika şelfinin nəhəng bir hissəsində.
ABŞ bu kombinasiyanı başa çatdıranda, əgər başa çatdıra bilsə, yenidən “şist layihəsini” bağlayacaq və LNG idxalına öz şərtləri ilə, öz borc öhdəlikləri ilə hesablaşmaqla keçəcək. Necə ki, 1973-cü ildən sonra neftlə bağlı baş vermişdi.
Əgər Rusiyada uzunmüddətli planlaşdırma üfüqünə malik heç olmasa bir dövlət qurumu və ya kiçik bir institut olsaydı, artıq avtomobil parkının qaza keçirilməsi, bütün neftin kimya sənayesinə yönəldilməsi - istehsalın yalnız ölkə daxilində həyata keçirilməsi - və xarici ölkələrlə uzunmüddətli müqavilələrin bağlanması üzrə dövlət proqramının qəbul edilməsi təklif olunardı.
Başa düşürük ki, burada “əgər” çoxdur və onların ən əsası da elə birinci “əgər”dir.
Belə bir proqram sənaye konturunun yenidən qurulmasının əsasına çevrilə, Rusiyanı beynəlxalq arenada digər ölkələrlə müqayisədə misilsiz rəqabət üstünlüyünə çıxara bilərdi.
Və yenə də “əgər”...
#Qaz #Neft #Energetika #Rusiya #Dünya
September 4, 2026 178
