🇪🇺⚠️ Avrokomissar Vopke Hukstra xəbərdarlıq edib ki, qaz ehtiyatlarının aşağı səviyyədə qalması sərt qışla üst-üstə düşərsə, Aİ qaz çatışmazlığına hazır olmalıdır.
Hazırda Avropanın qaz anbarları təxminən 65% doludur - bu, ilin həmin dövrü üçün 2011-ci ildən bəri ən aşağı göstəricidir. Aİ qaza olan tələbatının təxminən 80%-ni idxal hesabına ödəyir, bazarda mövcud olan LNG partiyaları uğrunda isə Asiya alıcıları ilə rəqabət aparmalı olur.
2026-cı ildə yeraltı qaz anbarlarında ehtiyatların “dibi” martın sonu - aprelin ilk günlərinə təsadüf edib. Həmin vaxt anbarların doluluq səviyyəsi 30%-ə enmişdi.
O vaxtdan 5 tam ay keçib və bu müddətdə anbarların doluluğunu 35 faiz bəndi artırmaq mümkün olub. Hesablamaq çətin deyil - doldurulma sürəti ayda 7 faiz bəndi təşkil edir.
İsitmə mövsümünün başlanmasına təxminən 45 gün qalır. Sadə hesablama göstərir ki, hazırkı temp qorunarsa, anbarların doluluğunu 70-75%-ə çatdırmaq mümkün olacaq.
Bu, noyabrın 1-dək anbarların 90% doldurulmasını tələb edən Aİ-nin ən sərt normalarından 15 faiz bəndi, sanksiyalar naminə yumşaldılmış 80%-lik tələbdən isə 5-10 faiz bəndi aşağıdır.
Avropa dünyada heç də ən böyük qaz bazarı deyil.
Bununla yanaşı, Avropaya qaz idxal edən şirkətlərin bazardan təbii qaz almaq imkanı var idi. Qətər və BƏƏ-dən tədarükün dayanması LNG bazarı üçün əhəmiyyətlidir - bazardakı hər beş ton LNG-dən biri yoxa çıxıb.
Amma qlobal qaz bazarı üçün bu həcm elə də böyük deyil. Qətər ötən il 111 milyard kubmetr qaz tədarük edib, dünya üzrə istehlak isə 4,2 trilyon kubmetr təşkil edib. Yəni qlobal təklifin cəmi 2,5%-i yoxa çıxıb - dənizdə bir damla.
Aİ-nin birbaşa göstərişlərinə və cərimə təhlükəsinə baxmayaraq, Avropa şirkətlərinin niyə istənilən qiymətə təbii qaz almadığının səbəbi də aydındır.
Bu, 2022-ci ilin təcrübəsidir. Həmin vaxt qaz treyderləri yanacaq üçün istənilən məbləği ödəyirdilər. Nəticədə Uniper faktiki olaraq iflas həddinə çatdı və Almaniya hökuməti şirkəti xilas etməli oldu. OilPrice.com-un qiymətləndirməsinə görə, ümumi yardım paketi 50 milyard avronu ötüb.
“Bazarda olan bütün LNG-ni istənilən qiymətə alırıq” eksperimentini təkrarlamaq istəyən yoxdur.
Bununla belə, Avropa treyderləri qaz üçün yüksək qiymət ödəməli olacaqlar - amma bu yay deyil, qarşıdakı qışda, pik tələbatı qarşılamaq üçün.
Burada qızmar və son dərəcə quraq yayı da unutmaq olmaz. Rus xalq inancına görə, belə yaydan sonra adətən şaxtalı qış gəlir. Bunun gerçəkləşəcəyinə zəmanət yoxdur, lakin belə bir risk nəzərə alınmalıdır.
Qışda təbii qaz daha baha olacaq.
Raystat Energy-nin proqnozlarına əsasən, qrafikdə göstərildiyi kimi, hazırkı min kubmetr üçün 700 dollar və daha yüksək qiymətlər ən azı isitmə mövsümünün sonuna qədər davam edəcək.
Lakin təbii qazın belə qiymətləri şəraitində heç bir sənaye sahəsinin, təkcə enerji tutumlu və ya kimya sənayesinin deyil, normal fəaliyyət göstərməsi mümkün deyil.
Üstəlik, Çində qiymətlər iki dəfə aşağıdır - sənaye üçün hazırkı tənzimlənən tariflər min kubmetr üçün 280-320 dollar təşkil edir. ABŞ-da isə qaz Avropa ilə müqayisədə 5 dəfə ucuzdur.
#Avropaİttifaqı #Qaz #LNG #Energetika #Avropa
September 4, 2026 164
