🇷🇺🇮🇷 Rusiya gizli proqram çərçivəsində İrana səsdən sürətli qanadlı raketlərin hazırlanmasında kömək edib - söhbət Tehran üçün strateji əhəmiyyət daşıyan ramjet mühərrik texnologiyasının mənimsənilməsindən gedir.
Məlumata görə, “C430L” kod adlı proqram 2023-cü ildə başlayıb və 2026-cı ilə qədər davam edib. Proqram çərçivəsində təcrübəli rusiyalı raket mühəndisləri İran mütəxəssislərinə ramjet mühərriklərinin hazırlanması, sınaqların təhlili və texniki problemlərin aradan qaldırılmasında yardım göstəriblər.
Bu texnologiya yüksək sürətlə, aşağı hündürlükdə uçan və həm gəmi, həm də quru hədəflərinə zərbə endirə bilən səsdən sürətli qanadlı raketlərin yaradılmasına imkan verir.
Məlumata əsasən, İran artıq ramjet mühərrik sistemini hazırlayıb və uçuş sınaqları keçirib. Lakin Rusiyanın yardımı ilə hazırlanmış belə bir raketin hazırda silahlanmaya qəbul edildiyinə dair sübut yoxdur.
Əsas məsələ hazır silahın verilməsi deyil, texnoloji bilik və mühəndislik təcrübəsinin ötürülməsidir.
2025-ci ildə Rusiyanın “NPO Maşinostroyeniya” şirkəti İranın sınaqları ilə bağlı geniş texniki materiallar əldə edib. Rusiyalı mütəxəssislər yanacaq sistemi, yanmanın sabitliyi, hava giriş qurğusunun işi və mühərrik ucluğu ilə bağlı problemləri təhlil ediblər.
Həmin il “Rosoboroneksport” əlavə texniki məsləhətləşmələr üçün təxminən 20 rusiyalı mütəxəssisin İrana göndərilməsini də təklif edib.
Proqramda Rusiyanın ən təcrübəli raket mühəndislərindən bəzilərinin iştirak etdiyi bildirilir. Onların arasında dəniz bazalı və qanadlı raket sistemləri üzrə baş konstruktorlar, ramjet mühərrikləri və aerodinamika üzrə mütəxəssislər olub.
Ekspertlər hesab edirlər ki, belə əməkdaşlıq İran üçün sadəcə silah tədarükündən daha qiymətlidir. Çünki Tehran bu yolla gələcəkdə texnologiyanı müstəqil inkişaf etdirmək, yeni raketlər hazırlamaq və xarici tədarükçülərdən asılılığı azaltmaq imkanı qazana bilər.
İran uzun illərdir səsdən sürətli gəmiəleyhinə raketlər yaratmağa çalışır. 2019-cu ildə ölkə öz ramjet mühərrikini nümayiş etdirmişdi, 2023-cü ildə isə prototip səsdən sürətli qanadlı raketin sınaqlarına başlandığı açıqlanmışdı.
Məlumata görə, “C430L” proqramı 2026-cı ildə də aktiv qalıb və tərəflər növbəti inkişaf mərhələsini müzakirə ediblər.
#Rusiya #İran #raket #hərbisənaye #texnologiya
September 3, 2026 183
